چارطاقی نیاسر نمونه‌ای از یک تقویم آفتابی است که بگونه‌ای ساخته شده تا در ابتدای هر یک از فصل‌های سال بتوان طلوع خورشید را در یکی از روزنه‌های متشکله در میان پایه‌های آن مشاهده و زمان آغاز فصل‌های سال را تشخیص داد. در چند سال اخیر، دوستداران اخترباستان‌شناسی ایرانی به هنگام انقلاب‌های تابستانی و زمستانی به رصدهای پرتوهای بامدادی خورشید و آشنایی با کاربری تقویمی این بنای مهم تاریخ علم در ایران می‌پردازند.

رضا مرادی غیاث آبادی

گوش کنید 5 دقیقه 11 ثانیه

26/12/2007

چاپ کنید

بفرستید

نظر بدهید

رضا مرادی غیاث ابادی، باستان شناس، با نوشتن دومین نامه سر گشاده خود می گوید : "اکنون پس از دو سال از انتشار نامه سرگشاده‌ام به نام «اعلام خطر در باره چارتاقی نیاسر»، نه تنها هیچگونه اقدام مفیدی انجام نشده، بلکه عملیات تخریبی در عرصه و حریم بنا با شدت بیشتری گسترش یافته است. شهرداری و شورای شهر نیاسر همچون یک بنگاه دلالی، تنها به بخشی از عملیات عمرانی توجه نشان می‌دهند که بتوان درآمدی از آن بدست آورد و نیز مورد علاقه سودجویانی باشد که با «حمایت‌»‌های مالی خود موجب تغییر در طرح‌های مصوب پیشین می‌شوند. عملیات انفجاری در معدن سنگ مجاور چارتاقی همچنان ادامه دارد و پیگیری‌های پایگاه میراث فرهنگی برای توقف این عملیات تاکنون سودی نبخشیده است، چرا که در جوامع مروج سرمایه‌سالاری و دلال‌مآبی‌، همواره منافع مادی سودجویان و دلالان، و ریزه‌خوران آنان در دستگاه‌های گوناگون به دلسوزی‌های دل‌نگرانان میراث علمی و فرهنگی میهن می‌چربد. رفت‌وآمد تریلرهای سنگین حامل سنگ از داخل حریم چارتاقی نه تنها متوقف نشده، بلکه با راه‌اندازی معادن بزرگ‌تر دیگری در منطقه، به چندین برابر میزان پیشین رسیده و روزانه ده‌ها تریلر سنگین بدون توجه به عرصه و حریم چارتاقی از میان آن گذر می‌کنند. شهرداری و شورای شهر نیاسر نیز در این میدان کارزار در میان سود و فرهنگ، بجای آنکه در اندیشه ساخت کنارگذری برای این معادن باشد، در فکر خیابان‌های تازه‌ای هستند که دسترسی به تفرج‌گاه‌های سود‌آور نیاسر را راحت‌تر کنند. کندوکاوهای ماشین‌آلات سنگین حفاری در اطراف چارتاقی- همچون گذشته- متداول است. حفاری‌های که هیچیک از مسئولان محلی از آن «خبر ندارند» و سفارش‌دهنده آن نیز همچون همیشه «ناشناس» است. پایه‌های چارتاقی به دلیل انجام‌نشدن هیچگونه مرمت اساسی در پنجاه سال اخیر، دچار فرسودگی و آسیب‌های عمیقی شده است که آتش‌افروزی‌های مکرر و کودکانه برخی از ایران‌دوستانی که در تب پاسداشت آثار باستانی می‌سوزند و قصد دارند احساسات خود را بدینگونه اقناع کنند، به آن بیشتر دامن زده و زخم دیگری بر پیکر رنج‌دیده آن وارد می‌کنند. لوله‌های آبرسانی به بنای آسمان‌نمایی ابتدایی که نام رصدخانه دانشگاه کاشان را بر پیشانی خود دارد و در عرصه ممنوعه چارتاقی ساخته شده است، نه تنها از فاصله دو متری چارتاقی جمع‌آوری نشده، بلکه حتی پس از گذشت یک‌ سال تمام، هنوز حتی شکستگی‌های این لوله‌ها مرمت نشده‌ و روزانه ده‌ها و شاید صدها لیتر آب به بنیاد بنا نفوذ می‌کند. سنگ‌های تراش‌خورده سطوح بالایی سکوهای چارتاقی که در حکم ابزار محاسباتی بنا هستند و سه سال پیش به بهانه نصب نورافکن‌های رنگارنگ و شلنگ‌های نورانی مضحک که تجلی هنر مدرن و رایج شهرداری‌ها است، تخریب شده و به اطراف پراکنده شده بودند، برغم پیگیری‌ها و خواهش‌ها و التماس‌های مکرر نگارنده از شهرداری و پایگاه میراث فرهنگی، همچنان در محوطه و در زیر چرخ همان ماشین‌های «ناشناس» حفاری خرد شده و نابود می‌شوند. "

گفتگو ها

افغانستان / مطبوعات

دستگیری مدیر مسئول «سرنوشت»

اسد الله وحیدی، مدیر مسئول روزنامۀ سرنوشت، به دلیل اهانت به آقای سپنتا، وزیر خارجۀ سابق افغانستان، در حالی دستگیر شده است که دادستانی میگوید که کمیسیون تخطی رسانه ها از او شکایت کرده است، و وزارت اطلاعات و فرهنگ میگوید که نه وزارت، در این مورد نقشی داشته است و نه هم کمیسیون تخطی های مطبوعات.

10/01/201115:33 TU

افغانستان / ایران

تانکر های سوخت و روابط دو کشور

امروز بار دیگر، در مقابل سفارت ایران در کابل، تظاهراتی صورت گرفت، و شرکت کنندگان آن از ایران خواستند تا مانع ورود تانکر های سوخت، به افغانستان، نشوند.

07/01/201117:39 TU

افغانستان

شرکت های امنیتی خارجی

میان رئیس جمهور افغانستان و سفیر ایالات متحده در این کشور، در مورد انحلال، یا بر عکس، تقویت شرکت های امنیتی خصوصی، که اکثراً خارجی استند، مشاجرۀ شدیدی صورت گرفته است.

06/01/201116:21 TU

افغانستان

تعمقی بر قانون اساسی

دیروز در محفلی به مناسبت هفتمین سالروز تصویب قانون اساسی افغانستان، حامد کرزی گفت که این قانون اساسی، در مواردی، ضرورت به اصلاحات دارد.

05/01/201116:34 TU

افغانستان

ایجاد پایگاه نظامی دایمی

یکی از سناتوران جمهوریخواه ایالات متحدۀ امریکا، بنام لیندسی گراهام، از جورج بوش تقاضا کرده است تا در افغانستان یک پایگاه نظامی دایمی ایجاد کند.

04/01/201116:07 TU

جنگ افغانستان

آمار قربانیان در سال 2010

طی سال دو هزار و ده، جنگ افغانستان ده هزار قربانی داشته است. بر اساس ارقام وزارت داخله، از 8560 قربانی سال 2010، علاوه بر 810 سرباز و 1292 تن پولیس افغان و 711 سرباز خارجی، 5225 تن از جنگجویان طالبان، 2412 تن هم غیر نظامی بوده اند.

03/01/201116:32 TU

افغانستان

پیگیری مشکلات هوانوردی

وزارت ترانسپورت و هوانوردی افغانستان اعلان کرد که میدان های هوایی (فرودگاه ها) باز سازی میشوند و در پروتوکول های پرواز تجدید نظر صورت میگیرد.

29/12/201015:36 TU

افغانستان

تخطی از توافقنامۀ امنیتی

متعاقب حملۀ نیروهای خارجی به یک شرکت تجارتی، که شب جمعۀ گذشته باعث قتل دو تن شد، حکومت افغانستان اعتراض کرد، و با برگشتن وزیر داخله از ترکیه، یکی از مسئولین این وزارت، که در این عملیات ناتو حاضر بودند، از کار برکنار و یکی دیگر، به تعلیق در آورده شده است.

28/12/201015:40 TU

افغانستان

دادگاه اختصاصی انتخابات : راه حل، یا شروع دعوا های جدید؟

بعد از جنجال های ناشی از انتخابات پارلمانی افغانستان، پیشنهاد تشکیل یک محکمۀ اختصاصی برای رسیدگی به مسایل مربوط به این انتخابات، مورد پشتیبانی رئیس جمهور، آقای کرزی، هم قرار گرفته است.

27/12/201015:31 TU

پاکستان

تنش در مناطق قبایلی

امروز بیش از هشتاد تن در پاکستان، به دلیل تنش در مناطق قبایلی، کشته شدند. حدود چهل نفر در یک سوء قصد انتهاری بر ضد سازمان ملل، و همچنان حدود چهل نفر، در حملات نیروهای انتظامی در مهمند جان خود را از دست دادند.

25/12/201015:54 TU