فستیوال کن 68

مه 68 و تأثیرات آن در زمینه های مختلف هنری

به قلم : شهلا رستمی

تاریخ انتشار مقاله 10/05/2008 به روز شده 10/05/2008 16:51 TU

رویداد های ماه مه در جهان وفرانسه، انقلاب یا خیزش؟ در آستانه آغاز 61 امین فستیوال فیلم "کن" که در سال 1968 در پی جنبش دانشجوئی و سپس کارگری در فرانسه، به دنبال درگیری ها و آویختن شماری از روشنفکران وسینما گرانی چون "گودار" و "تروفو" به پرده سینمای کاخ فستیوال برگزار نشد، شاید بد نباشد نگاه کوتاهی به این "انقلاب" و تأثیرات آن بر هنرهای مختلف بیاندازیم. البته جنبش مه 68 یک پدیده برخاسته از فرانسه نبود و در واقع اعتراض به جنگ ویتنام در آمریکارا باید بستر اولیه آن به شمار آورد. اما فرانسه تنها کشوری بود که این جنبش در آن حکومت را متزلزل کرد.

از راست به چپ: تروفو، گودار و للوش

 

باز هم نباید از نظر دور نگهداشت که در فرانسه نیز، همچون در کشورهای دیگر، تغییرات در زمینه هنر به شکل ناگهانی انجام نگرفت، بلکه رویداد های 68 به شکوفائی آنها کمک نمود. به عنوان مثال در زمینه سینما، نسل تازه ای از علاقمندان به سینما که از سال 1950 تلاش های خودرا برای خلق سبک دیگری در سینما آغاز کرده بودند و شماری از آن ها چون "گدار"، "تروفو" و" شابرول" با به ارش رساندن آثار هیچکاک و هوارد هاوکس، می گفتند به جزسینمای آمریکا، سینمای دیگری وجود ندارد. این بنیان گذاران "موج نو" در مقابل کسانی چون "آندره بازن" قرار گرفتند که مدافع سینمائی با کیفیت فرانسوی بودند. بدین معنا که گروه اول از اهمیت میز آن سن دفاع می کرد و گروه دوم اولویت را به موضوع می داد. "گودار" در وصف "مونتاژ-ضرب آهنگ" سخن سر می داد و "بازن از "پلان-سکانس" دفاع می کرد. برکناری "هانری لانگلوآ" ، رئیس سینماتک فرانسه توسط "آندره مالرو" وزیر فرهنگ وقت در ماه مارس 68، که هیاهوی بسیاری به دنبال آورد و خشم سینما گرانی چون گودار و تروفو یا به گفته ای"ترک های جوان کاهیه دو سینما" رابرانگیخت ، در واقع قطره آبی بود که باعث سررفتن جام شد و سینما را هم به جریان اعتراضات بعدی پیوست داد.

 در زمینه نقاشی، از همان آغاز سال 1960، نقاشی آبستره یا انتزاعی جای خود را باز کرده در صدر سبک های دیگر نشسته بود. با این حال قیام علیه سبک های رایج با استفاده ازوسائل یا مواد مختلف، از جمله به کار بردن اشیاء زندگی معمولی و یا حتا زباله ها درآثار هنری، توسط کسانی چون " سزار" یا "مارسل دوشان" جریان پیدا کردو در واقع هنرمندان به گونه ای گزارشگر جنبش های اجتماعی تبدیل شدند. آنچه شاید از همه بیشتر به آزاد شدن تخیل، آگاه کردن و ایجاد بستری برای رویکرد های نوین در زمینه هنرهای بصری کمک کرد آفیش های متعددی بود که بر روی دیوارهای فرانسه سبز میشدکه خبرر سانیرا مد نظر داشت.

گر چه برخی ازاین آفیش هاتوسط هنرمندان کشیده شده بودند، شماری دیگر اثر غیر حرفه ای هائی بودند که تنها دلمشغولی شان ارتباط سریع با مخاطب بود . از جمله هنرمندانی که مکتب " فیگوراتیو داستان سرا" را به وجود آوردند و در سالهای 1960-1970بسیار سیاست زده و فعال بودند، "آیو"، "آرویو" و "رکال کاتی" هستند که شماری از آفیش های مه 68 را کشیده اندو در واقع با این سبک نه تنها به رقابت با "پاپ آرت" رایج در آمریکا پرداختند، بلکه نقاشی سیاسی را وارد میدان کردند . حال پس از گذشت سی سال که آثار نقاشان این سبک به نمایش در نیامده بود، موزه "گرآن پاله" پاریس تا روز 13 ژوئیه، نمایشگاهی زیر عنوان " فیگوراتیو داستان سرا :1960-1972 " بر پا کرده که در آن کنجکاوان می توانند آثار هنرمندانی را ببینند که در زمان خود با کشیدن 8 تابلوی بزرگ زیر عنوان "زندگی کردن و پذیرفتن مرگ دیگران" یا " مرگ دهشتناک مارسل دوشان" به آثار این هنرمند پیشرو حمله کردند و آن را هنر "آماده مصرف" خواندند.

هنرمندانی که در سال 1972 و در شب گشایش یک نمایشگاهی که "ژرژ پمپیدو" رئیس جمهور وقت خواستارش بود، یک باندرول بزرگ 65 متری را که در آن "جمهوری پنجم" فرانسه با تمسخر ترسیم شده بود، گشودند و مراسم را به هم زدند. در زمینه معماری هم گر چه به ظاهر تغییری دیده نمی شد، اما شماری از آرشیتکت ها، به بهانه ویران کردن ساختمان های غیر قابل زندگی، شماری از ساختمان های قدیمی را تخریب کردند وبه جای آن مجموعه هائی ساختند که امروز از آن بسیار انتقاد میشود. در همه کشورها اکثرأ اعتراض ها با ترانه همراه بوده واین تازگی ندارد .

 در فرانسه هم در زمینه موسیقی، مه 68 الهام بخش شماری از خوانندگان و ترانه سرایان چون "نوگارو"، "فرآ" ، "فره" بود ولی ترانه ای که بیش از دیگرانحال وهوای این دوران را به یاد می آورد، ترانه "ساعت 5 صبح است، پاریس بیدار می شود" است که ژاک دوترون" آن را اجرا کرد و کلام به رفته در آن حکایت از آزاد شدن سخن دارد.