ترانۀ ناسروده

لئونارد کوهن: حضور چهل ساله

تاریخ انتشار مقاله  18/12/2008 به روز شده  18/12/200815:43 TU

لئونارد کوهن- آخرین تور کنسرت - سال ٢٠٠۸

بعد از پانزده سال عزلت، لئونارد کوهن کانادایی، چندین کنسرت درکشور خود و همچنین در اروپا و آمریکا برگزار کرد.

او در پاریس نیز سه کنسرت در تالار معروف این شهر یعنی المپیا اجرا کرد. به این مناسبت، طی سه برنامه به جایگاه استثنایی او در موسیقی امروز دنیا، و به برخی خصوصیات آثارش نظری خواهیم انداخت.

لئونارد کوهن که اینک هفتاد و چهار سال دارد (متولد ١٩٣٤- مونترآل)، کار خود را به عنوان خواننده حدود چهل سال پیش آغاز کرد.

قبل از آن، اشعار خود را از اواخر دهۀ پنجاه میلادی به چاپ رسانده بود و در سال ١٩٦١، در محافل روشنفکری کانادا و آمریکا، به عنوان شاعری که "حرف های تازه دارد"، بر سر زبان ها افتاد.

چند سال بعد رمانی منتشر کرد و از طرف منتقدان ادبی لقب "جیمز جویس کانادایی" گرفت. با این حال کتاب های او هیچ کدام پرفروش نشد و مردم عادی از کارهایش چندان استقبالی نکردند.

از اواسط دهۀ شصت میلادی، کوهن برخی اشعار خود را در قالب ترانه درآورد و بالاخره در سال ١٩٦٧ نخستین آلبوم را به بازار داد.

 

یکی دو ترانۀ این آلبوم، از جمله سوزان¹، خیلی زود با استقبال عمومی مواجه شد و نام او را به عنوان آهنگساز و خوانندۀ روز به آمریکا و سپس انگلستان کشاند.

از آن زمان به بعد و طی حدود چهل سال، شهرت و اعتبار لئونارد کوهن به عنوان شاعر، خواننده و آهنگساز، پیوسته بیشتر و بیشتر شده است.

حتی کناره گیری های طولانی او و تعداد اندک آلبوم هایش، فراموش شدن یا به حاشیه رفتنش را باعث نشده است.

در سال های غیبت پانزده سالۀ کوهن، معرف ترین و محبوب ترین خوانندگان موسیقی پاپ و راک، آثارش را با اجراهای رنگارنگ به بازار ریختند و در عین حال باعث شدند که خیلی از جوانان هفده هجده ساله نیز با او آشنا شوند و متوجه اهمیت کارهایش بشوند.

 

چه عواملی سبب می شود که شاعری کم و بیش عارف مسلک و گوشه گیر، که هیچگاه اهل جنجال و تبلیغات گستردۀ رسانه ای نبوده، چنین حضور محکمی در میان اهل موسیقی داشته باشد؟ حتی در ایران سی سال قبل، هر کار تازۀ لئونارد کوهن بلافاصله میان اقلیت علاقه مند پخش می شد.

 

پاسخ این پرسش را قاعدتاً باید در ارزش های  پایدار نهفته در کار او یافت.

در آثار کسانی چون لئونارد کوهن، این ارزش ها را در مرحلۀ نخست، اقلیتی درمی یابد که آگاه تر است: خواه به دلیل نزدیکی با برخی محافل هنری و فرهنگی، خواه صرفاً به پیروی از کنجکاوی و علاقۀ شخصی.

 

نخستین کسانی که به کار لئونارد کوهن جلب شدند، نسل تازۀ آهنگ سازان و خوانندگان جوان و مبتکری بود که در سال هال شصت میلادی کم کم به بار می نشست.

به یاد بیاوریم که مثلاً جان لنون²، عنصر خلاق بیتل ها متولد ۱۹۴٠، و باب دیلان³، متولد ۱۹۴۱ است.

همۀ این جوانان پراستعداد، نخست به اشعار کوهن، و سپس به موسیقی و ترانه هایش جلب شدند. بدین ترتیب، شیوۀ نگرش و اندیشه های کوهن، جریانی ایجاد کرد و پیروان اصلی خود را در میان کسانی یافت که به نوبۀ خود آفریننده بودند.

 

پس بدون شک می توان صفت "پیشتاز" را برای لئونارد کوهن به کار برد.

کارهای او آن قدر مایه دار هست که ابتدا الهام بخش اهل فن شود وسپس شنوندۀ معمولی اما باحوصله را، در درازمدت تغذیه کند.

                                                                       (ادامه دارد)

                                  فرید وهابی

 

1- Suzanne

2- John Lennon

3- Bob Dylan