فرهنگ و هنر

درگذشت بیژن ترقی

به قلم : فرید وهابی

تاریخ انتشار مقاله  25/04/2009 به روز شده  25/04/200917:22 TU

بیژن ترقی در هشتاد سالگی از دنیا رفت. او به نسلی از ترانه سرایان ایرانی تعلق دارد که در دوران اوج رادیو ایران و با همکاری با برنامۀ گلها، تحولی بزرگ در موسیقی و ترانه سرایی معاصر ایران به وجود آوردند.

 

بیژن ترقی

بیژن ترقی، ترانه سرا، شاعر و ادیب ایرانی، بامداد  روز شنبه پنجم اردیبهشت، پس از یک دورۀ طولانی بیماری در منزلش درگذشت.

ترقی، شهرت خود را مدیون شاهکارهایی  مثل "برگ خزان"، "بهار دلنشین" و یا "صبرم عطا کن" بود که به ترتیب توسط بنان، مرضیه و حمیرا اجرا شده اند.

همکاری او با آهنگسازان بزرگی چون روح الله خالقی، علی تجویدی و پرویز یاحقی، به خلق آثاری منجر شد که هنوز در عرصۀ موسیقی ایرانی، بی نظیر باقی مانده اند.

بیژن ترقی، در کنار شاعرانی چون رهی معیری، معینی کرمانشاهی و تورج نگهبان، شیوه ای تازه در ترانه سرایی ایران به وجود آورد. با این که شهرت او در میان مردم بیشتر به لطف این ترانه هاست، اما فعالیت او به ترانه سرایی محدود نمی شود: بیژن ترقی  شاعر بود و ادیب.

خانوادۀ پدری او اهل کتاب و ادب بودند. پدر بزرگش، حاج شیخ باقر کتابفروش از نخستین ناشران دوران قاجار به شمار می آید و پدرش، محمدعلی ترقی، انتشارات خیام را پایه گذاری کرد.

علاقۀ بیژن به شعر و ادب، در منزل پدری و در معاشرت با شخصیت هایی چون شهریار، گلچین معانی و امیری فیروزکوهی شکل گرفت.

وی بعدها، دیوان صائب تبریزی را با مقدمۀ استاد امیری فیروزکوهی، و دیوان مجمر اصفهانی را با همکاری محیط طباطبایی به چاپ رساند. نخستین چاپ دیوان حزین لاهیجی و همچنین انتشار دیوان کلیم کاشانی نیز به همت او صورت گرفت. تدوین و انتشار "فرهنگ مترادفات زبان فارسی"، یکی دیگر از کارهای اوست.

اما نکتۀ قابل توجه و شاید استثنایی در کارنامۀ او، این واقعیت است که ترقی، به موازات فعالیت های ادیبانۀ سنتی، ترانه هایی نیز به زبان گفتگو سروده است که شاید معروف ترین آنها "گل اومد، بهار اومد" باشد که توسط پوران اجرا شده است. بیژن ترقی شعری هم دارد به اسم "قبر مجانی" که در آن به طنز، از بی توجهی به هنرمندان و  وضعیت بد معاش آنها گله کرده است.

از ترانه های بسیار معروف دیگر او می توان "بیداد زمان" و "می زده شب" (مرضیه – پرویز یاحقی)، و یا "با دلم مهربان شو" (حمیرا – یاحقی) را نام برد.

سروده های بیژن ترقی در کتابی به اسم "آتش کاروان" گرد آمده که اشاره ای است به ترانه ای به همین نام با صدای دلکش.

او خاطرات خود را نیز تحت عنوان "از پشت دیوارهای خاطره" منتشر کرد. گفته می شود که این کتاب، جلد دومی هم دارد که با عنوان "پنجره ای به باغ گل" منتشر خواهد شد.