راه ابریشم

"در باره الی" یا به بهانه الی

به قلم : شهلا رستمی

تاریخ انتشار مقاله  12/09/2009 به روز شده  12/09/2009 15:45 TU

اصغر فرهادی که همواره از او در گذشته فیلم های خوب و عمیقی دیده بودیم، با چهارمین اثر خود "در باره الی" از روز 9 سپتامبر به روی پرده بیش از پنجاه سینما در فرانسه آمده که این برای یک فیلم ایرانی بی سابقه است.

 

در"درباره الی"، کارگردان با استفاده از یک انتریگ ساده، فیلمی عمیق و به فکر وادارنده در مورد روابط انسانها و به ویژه دروغ و شکافتن دلائل گفتن آن می پردازد. آنچه به فیلم ، که در فضائی بسته می گذرد و تنها دکور متغیر آن دریای خزر است، هیجان و کشش می بخشد ، شخصیت های متعددی است که علیرغم تعددشان سر درگم نمی شوند و کارگردان ازحداکثر امکانات آ نها استفاده می کند. فیلم همچون یک  معما پیش می رود و شخصیت واقعی افراد را در شرایط استرس زا نشان می دهد. تماشاگر می بیند چگونه افراد، واحتمالأ خود او، با گناه را به گردن دیگری انداختن تلاش به کاهش بار مسئولیت خود میکنند. کارگردان با مهارت بیننده را در محور تلاطم های جمع کوچکی قرار می دهد که برای گذراندن تعطیلات به ساحل دریای خزر آمده اند.

انتخاب این سبک و به ویژه تبلور گرفتن دروغ، پنهان کاری و یا چند چهره گی افراد در زندگیشان در سه فیلم قبلی اصغر فرهادی هم بستر اصلی فیلم را تشکیل می داده است، از او پرسیدم چرا ؟

 گفتنی است که فیلم "در باره الی" که در شماری از فستیوالها بسیار مورد توجه قرار گرفت، جایزه خرس نقره ای فستیوال برلن را برای بهترین کارگردانی و بهترین فیلم بلند داستانی جشنواره "ترابیکا" را به خود اختصاص داده است. این فیلم و نیز "کسی از گربه های ایرانی خبری ندارد" ساخته بهمن قبادی، در فستیوال فیلم لندن در ماه اکتبر (14 تا 29) به نمایش در خواهند آمد.

 

جشن "هومانیته"

جشن "هومانیته" که توسط روزنامه "هومانیته" و در واقع حزب کمونیست فرانسه همه ساله در اواسط ماه سپتامبر برگزار می شود و امسال نیز در روزهای 11 – 12 و 13 سپتامبر در پارک بزرگ "کورنوو" در شمال پاریس برگزار خواهد بود، برای شماری از پاریسی ها اهمیت خاصی دارد. از این نظر که گرچه این جشن بیشتر میعاد گاه افرادی با تمایلات چپی است، در عین حال چپی بودن تنها معیار نیست و شماری نیز برای حضور در کنسرت ها، نمایش ها و بحث های سیاسی که امسال به دلیل بحران اقتصادی، طرح های بحث برانگیز اجتماعی دولت و زیست محیطی داغ تراز گذشته خواهد بود و در عین حال سر زدن به غرفه های کشورهای مختلف و چشیدن غذاهای مخصوص آن ها یک یا دو روز آخر هفته خود را در آن می گذرانند. سن بزرگ آن که گروههای بسیار معتبر و معروف، با تمایلات راستی و چپی، در آن کنسرت می دهند در فضائی قرار گرفته که می تواند بیش از 30.000 نفر را در خود بگنجاند.

ازجمله کنسرت هائی که در گذشته بیشترین شمار تماشاگر را داشت، کنسرت "کمپای سگوندو"، خواننده کهن سال کوبائی بود که در 94 سالگی در سال 2003 در گذشت و دیگری کنسرت شب گذشته "مانو چاو" خواننده وآهنگساز فرانسوی اسپانیولی تبار بود که دائم در حال سفر به گوشه و کنار دنیاست و از اجرای موسیقی های تلفیقی و دفاع از آرمان های خود باز نمی ایستد . گفتنی است که او برای کنسرت سال 2001 خود و به دنبال موفقیت آلبومش "کلاندستینو" (غیر قانونی)، توانست 60.000 نفر را به کنسرت خود در همین جشن "هومانیته" بکشاند. او این بار، پس از اجرای دوره کنسرتهائی به نام " روندولینا تومبولاتور" در 24 کشور جهان، به جشن "هومانیته" می اید که هم زمان شده با هفتادمین سالگرد فرار چپی های اسپانیا از کشورشان در زمان حکومت دیکتاتوری "فرانکو".

 یکشنبه بعد از ظهر هم "ژولین کلر"، خواننده معروف فرانسوی پس از یازده سال غیبت به جشن "هومانیته" باز می گردد و کنسرتی اجرا می کند. البته نام شمار دیگری از گروهها و خوانندگان فرانسوی و خارجی نیز در برنامه 50 کنسرت امسال دیده می شود. صحنه های کوچک دیگری هم وجود دارند که درآنها کنسرتهای مختلف جاز و موسیقی های گوناگون داده می شود.

 "روبر گدیگیان" کارگردان ارمنی فرانسوی هم در جشن شرکت خواهد داشت و همراه با آخرین فیلمش، "ارتش جنایت" که داستان فعالیتها و زندگی اعضای گروه مقاومت "مانوکیان" را در زمان آلمان نازی به تصویر می کشد، به بزرگداشت "مانوکیان" می پردازد. تعدادی از احزاب چپ ایران نیز امسال تصمیم گرفتند در یک غرفه مشترک جمع شوندو به منظور همبستگی با جنبش آزادی خواهانه مردم ایران، شماری بحث و گفتگو برگزار کنند.

 

 تآتر "آفتاب" در "تآتر آفتاب" در "ونسن"

گروه تآتر"آفتاب" که چهار سال پیش به همت "تآتردو سولی" یا "تآتر آفتاب" خانم" آریان منوشکین" کارگردان فرانسوی، در کابل به وجود آمد و درمیان خرابه ها ی باقی مانده از جنگ و حکومت طالبان و نیز با شجاعت بازیگران افغان جان گرفت، در ادامه راه خود بار دیگر به محل "تآتردو سولی" در "ونسن"، حومه پاریس بازگشته وتا  13 سپتامبر، نمایش "تارتوف" اثر مولیر والبته ورژن تطبیق داده شده آن با واقعیات افغانستان و "آن روز" را به روی صحنه این تآتر آورده است.

 این گروه از روز 18 تا 26 سپتامبر در منطقه "رون-آلپ" در جنوب شرقی فرانسه، نمایش خود را به روی صحنه می برد و بازهم از تاریخ 2 تا 4 اکتبر در چارچوب فستیوال "اولین گام ها" به "کارتوشری" محلی که "تآتر آفتاب" فرانسوی در آن قرار دارد باز می گردد.

گفتنی است که "کارتوشری ونسن" در گذشته محل ساخت فشنگ بوده و اکنون در آن صلح آمیز ترین راهها برای مقاومت در برابر جنگ و سلطه گری، یعنی تآتر و نمایش فعالیت می کنند. و تآتر آفتاب کابل هم از آن جمله است چرا که بازیگران آن و به ویژه زنان بازیگر که شمارشان بالا نیست بسیاری از خطر ها را به جان می خرند و از ممنوعیت ها عبور می کنند. خانم "آریان منوشکین" قرار است در اسلو جایزه بین المللی "ایبسن" را برای خدماتش در زمینه تآتر دریافت کند.

 

 "سوزان، یک زن فوق العاده" یا دفاع از حقوق زنان و حضور زنان در تآتر

 "لورانس فوریه" که دوسال پیش با نمایش خود "آنها همگی در گوت دور زندگی می کنند" تحسین بسیاری را برانگیخت، بار دیگر با نمایش "سوزان، یک زن فوق العاده" به یکی از صحنه های تآتر بسیار متعهد ونو گرای "لوسرنر" در پاریس بازمی گردد.

"لورانس فوریه" مبتکر سبکی تقریبأ بی سابقه در تآتر است که تآتر مستند نام گرفته است بدین معنا که او یک رویداد اجتماعی را میشکافد و تماشاگران را در دکوری کاملأ ساده مخاطب قرار می دهد. "لورانس فوریه" در حالیکه بر روی یک میز لباسها را تا می کند از برابری حقوق زن و مرد، نابرابری حضور آنها در صحنه سیاست و پست های مهم دولتی، از مبارزات خود برای رفع تبعیض از زنان صحبت می کند. این نمایش بر پایه مصاحبه ای شکل گرفته که او وهمکار دیگرش "بریژیت دوژاردن" با "فرانسین دو میشل" انجام داده بودند.

 حال ببینیم "فرانسیس دومیشل" کیست ؟ او که حقوقدان و رئیس پیشین دانشگاه بوده مدتهای مدید در حزب کمونیست فرانسه فعالیت داشته سپس به عنوان مدیر آموزش عالی در وزارت آموزش وپرورش به کار مشغول بوده هرگز از فعالیت برای کسب حقوق برابر و حضور برابر زنان در همه عرصه ها باز نایستاد . دراین نمایش سخنان و تعمق او ونیز پخش صدای "سیمون دوبوآر" نویسنده و مدافع دیگر حقوق زنان در حین نمایش، تماشاگر را به فکرو حتا به عمل وا می دارد و صحبت های تماشاچیان پس از پایان نمایش نیز حاکی از تأثیری است که مباحث مطرح شده گذاشته است. این نمایش که در واقع نمایش فکر در حال حرکت و فکری که با کلام شکل می گیرد است، تا روز 18 اکتبر ادامه خواهد داشت.

 

 پرونده میراث ناملموس ایران در یونسکو

پرونده های میراث معنوی فرهنگی که شامل ورزش های زورخانه ای و آئینی پهلوانی، تعزیه، موسیقی مقامی خراسان، فرش عشایر فارس، فرش کاشان و خیمه شب بازی می شود، برای بررسی در اجلاس سال آینده یونسکو و ثبت در فهرست میراث ناملموس به یونسکو ارسال شده است.

 به گفته مقامات مسئول ایرانی وباتغییر روال ثبت پرونده به شکل نامحدود در یونسکو، این کار ممکن شده است. دراجلاس امسال میراث جهانی ناملموس یونسکو که در مهرماه درابوظبی برگزارمی شود، پرونده های ثبت "ردیف های موسیقی ایرانی" و "نوروز" داوری خواهند شد. گفتنی است که ثبت این پرونده ها از چند سال پیش در دستور کار یونسکو قرار داشته است.

 

"پیمودن دنیا" از ورای اشیاء هنری

برای هشتمین بار، رویداد "پیمودن دنیا"، با همکاری بیش از 60 گالری معروف در محله "سن ژرمن" پاریس برگزار شده که تا روز 13 سپتامبر ادامه خواهد داشت. طی این رویداد، شماری از کلکسیونر ها، نهاد ها و علاقمندان به هنرهای اولیه برای یافتن شیئی ناب از سراسر دنیا می ایند و به این گالری ها سر می زنند. ظاهرأ حال وهوای بحران پولی و اقتصادی بر این رویداد حکمفرما نیست و بازار فروش داغ است. همه کسانی که در این محله به گردش می پردازند می توانند مجموعه های بسیار زیبا و پر بهائی از ماسک های مختلف و اشیاء مربوط به آئین های نیایش فرهنگ های اولیه را ببینند. هم زمان با این رویداد، درموزه "سکه های" پاریس، زیر عنوان "نگاه بازرگانان و عشق به هنرهای اولیه" نمایشگاهی برپاست که تا تاریخ 18 اکتبر ادامه خواهد داشت.

 

شانزده آلبوم "بیتل ها" با کیفیت دیجیتالی و مدرن

در روز 9 سپتامبر، سرانجام پس از مدتها انتظار، 16 آلبوم دیجتالی مدرن از همه آثار بیتل ها، گروه معروف سالهای 60، به بازار ارائه گردید. البته این بدین معنا نیست که آلبوم های بیتل ها قبلأ بهسازی نشده بودند، بلکه بدین معناست که گروهی از تکنیسین ها و مهندسین صوتی به مدت چهار سال در استودیوی "ابی رود" در لندن، استودیوی افسانه ای که بیتل ها همه آثار خود را در آنجا ضبط کردند، روی این قطعات کار کرده اند تا آنها از کیفیت صدائی بسیار بالای ضبط در استودیو های مدرن برخوردار شوند.

 هم زمان با انتشار این آلبوم ها یک بازی ویدئوئی به نام "ارکستر راک بیل ها" هم راهی بازار شد که امکان نواختن و خواندن ترانه های معروف بیتل ها از جمله "هلپ"، "هی جود" و یا "یستردی" را می دهد.