راه ابریشم

سی سال عکاسی مستند ایران در پاریس

به قلم : شهلا رستمی

تاریخ انتشار مقاله  07/11/2009 به روز شده  10/11/2009 13:06 TU

30 سال عکاسی مستند ایران در پاریس

ایران 1979 – 2009 : "بین امید و خلأ " نام نمایشگاهی است که از روز ششم نوامبر در محل "لامونه" (ضرابخانه) پاریس، محلی بسیار زیبا و در قلب پاریس قدیمی، تا روز بیستم دسامبر برگزار خواهد بود.

در یک نگاه سریع به این نمایشگاه عکاسی مستند ایران  می بینیم که برخلاف دیگر نمایشگاهها، نظم زمانی وارونه برای آن برگزیده شده است. بدین معنا که با آثار عکاسان جوان آغاز می شود و با کار قدیمی تر ها پایان می پذیرد.

 

 

دو عکاس ایرانی بهمن جلالی، که  سالهاست فعالیت های بسیاری برای حفظ گنجینۀ عکاسی ایران می کند و حسن سربخشیان، مسئولین این نمایشگاه هستند.

 

 

آناهیتا قبائیان اتحادیه، که او نیز از دو ماه گذشته به شدت در پاریس فعال بوده، مدیریت هنری دو رویداد عکاسی دیگر را، یکی در ارتباط مستقیم با ایران یعنی 165 سال عکاسی ایران در موزه "که برآنلی"، موزۀ هنرهای اولیه پاریس و دیگری دو سالانۀ "فتوکه" که در آن نیز آثار چند عکاس ایرانی به چشم می خورد، بر عهده داشته، مدیریت هنری این نمایشگاه 30 سال عکاسی مستند ایران را نیز بر عهده دارد. از آناهیتا قبائیان اتحادیه پرسیدم چگونه برگزاری این نمایشگاه ممکن شد و چرا این نظم انتخاب شده است ؟

 

در اینجا بد نیست چند کلمه ای هم دربارۀ "لامونه" (ضرابخانه) و فعالیت های آن بگوئیم.

این نهاد که وظیفه اش زدن سکه های پول، مبارزه با پول های تقلبی و ساختن مهر های دولتی است، در موزۀ خود نیز اشیاء مربوط به تولید  واحد پول و سکه پولهای قدیمی را در معرض دید عموم قرار می دهد. گفتنی است که "لامونه" در دو محل، یکی پاریس و دیگری در استان "ژیروند" به این کار اشتغال دارد و  از 25 سال پیش سکه های پول فرانسه، یورو و نیز پول های خارجی در بخش دیگر این زراد خانه واقع در استان "ژیروند" حک می شود. به عنوان مثال به هنگام تغییر واحد پول از فرانک به یورو، ضرابخانه "ژیروند" طی سالهای 1998 و 2002، 9 میلیارد سکه یورو حک نمود.

در موزۀ خود نیز " لامونه" فعالیت های مختلف فرهنگی و به ویژه برای جوانان ترتیب می دهد. از این رو، به شکل منظم، نمایشگاهها، کنسرت ها، بازارهای خرید و فروش سکه برای مجموعه داران و یا بازارهای دیگر برگزار می کند و از سال 2003 نیز کنکورهائی برای حکاکی، گرافیسم و نقش آفرینی ترتیب می دهد. در کتابخانه آن نیز پژوهشگران می تواند آرشیو پول های قرنهای گذشته را مورد مطالعه قرار دهند.

http://www.monnaiedeparis.fr/actualite/index.htm

 

سینماتوگراف افتتاح شد

در روز هشتم آبان ماه سالن "سینماتوگراف" در محوطۀ موزۀ سینما افتتاح شد. باغ ایرانی نیز که از خیابان ولیعصر آغاز شده تا عمارت موزه ادامه خواهد داشت، به زودی این مجموعه را تکمیل خواهد کرد.

سحر آذین، مدیر امور تالارها، در مورد اینکه گسترش این مجتمع از کی پایه ریزی شده و ویژه گیهای  "سینماتوگراف"  می گوید : 

 

 

"تل آویو، پارادوکس" در "فروم دز ایماژ"  

پس از توکیو، برلن، پراگ، بوئنوس آیرس، تهران و نیویورک "فروم دز ایماژ" "تل آویو" شهری متشکل از ملیت های گوناگون را برگزیده و از روز چهارم نوامبر ششم دسامبر، از ورای 80 فیلم، سمینار و میزگرد، چشم اندازی بزرگ از جنبه های مختلف زندگی در این شهر و نیز سینمای اسرائیل می دهد که گر چه نوپاست اما از چندی پیش با کیفیت بالایش، جای خود را در فستیوال ها و پرده سینما ها تثبیت کرده است.

عناوین میز گردها : "تل آویو" در دل تضادهای اسرائیل" ؛ "ساختن و ویران کردن در تل آویو"؛ " در برابر بحران آیا تل آویو خود را در حبابی بسته است ؟" و "زنان کارگردان اسرائیلی" می تواند برای کسانی که به تجزیه و تحلیل مسائل  خاورمیانه علاقمندند جالب باشد.

گفتنی است که در چار چوب "ماستر کلاس" های ماهیانه فروم دز ایماژ، در روز 11 نوامبر، علاقمندان می توانند در "ماستر کلاس"  "فرانسیس فورد کوپولا" شرکت کنند.

آخرین فیلم "ژان پییر ژونه"

"ژان پییر ژونه" که همواره تماشاچیان را با سبک خاص و دنیای جادوئی و در عین حال بسیار انتقادی، به یک گویش سینمائی دیگر عادت داده است، با آخرین فیلمش، با عنوانی دشوار که نیازمند به توضیح زیاد است،"درهم برهمی در تیر-لاریگو" که این واژه "تیر- لاریگو" در این فیلم به یک محل داده شده در حالی که در زبان روزمره و عامیانه به معنای "مقدار زیاد" است که آنهم با عنوان و محتوای فیلم همخوانی دارد. البته سبک مقطع نزدیک به فیلم های انیمیشن "ژان پییر ژونه" نیز در به وجود آوردن جوی غیر عادی و نزدیک به رویا و یا کابوس نیز در پرورندان مناسب داستان این فیلم بی تأثیر نیست.

داستان فیلم با یک دزدی و تیراندازی بعد از آن، که بر حسب اتفاق به سر شخصیت اصلی فیلم برخورد می کند، آغاز میشود.

در پی این اتفاق، جوانی که در دنیا فقط کارش را دارد و گلوله باقی مانده در مغزش هر لحظه زندگی او را تهدید می کند، از کار بیکار می شود. خانۀ خود را از دست می دهد و در حالی که در سرگردانی به سر می برد با انسانهائی که آنها نیز به دلایل گوناگون از اجتماع طرد شده اند آشنا می شود و سر پناهی پیدا می کند.

از آن پس به فکر انتقام از سازندگان سلاح می افتد که پدرش را نیز، با پریدن در روی یک مین، از او گرفته بودند.

این فیلم نیز چون فیلم کنسرت که از آن صحبت خواهد رفت، داستان یک انتقام است. انتقامی موفق اما طبیعتأ موقت..

"ژان پییر ژونه" که در فیلم هایش، البته به جز "آملی پولن"، مسائل اجتماعی سیاسی را، البته نه به شکل مانیفست، بلکه با گنجاندن آنها در لایه های عمیق تر فیلم بسیار در نظر می گیرد، در این فیلم نیز اسلحه سازان، بازار اسلحه و تاجران آن را نشان می گیرد. او می گوید فکر اولیه وقتی به وجود آمد که به خاطر لوکیشین فیلم قبلی اش که در کنار یک کارخانۀ اسلحه سازی قرار داشت، با اشخاصی در رستوران و کافۀ محل برخورد کرد که برای آن کارخانه کار می کردند. اشخاصی، به گفته وی، که ظاهرأ هیچ فرقی با دیگران نداشتند، همگی پدرهای خوبی برای فرزندانشان بودند و آرام و متمدن به نظر می رسیدند. "ژان پییر ژونه" می افزاید که همین افراد از این کالا، کارآئی آنها و اختراعاتشان با هیجان خاصی صحبت می کردند . در نتیجه این  پرسش را  در او برانگیختند که این انسانهای شریف چگونه می توانند کالائی تولید کنند که هدفش کشتن و تخریب است؟

جذبۀ "کنسرت" سرخوردگان

از چندی پیش کشور کوچک رومانی با فیلم های خود جای طراز اولی در میان فیلم های کشورهای اروپای شرقی و شماری کشورهای دیگر دارای صنعت سینمای پر پیشینه به دست آورده است.

آخرین فیلم "رادو میهایلیانو"، کارگردان رومانیائی که با فیلم خوب قبلی اش "برو، زندگی کن و چیزی بشو" نامی برای خود در خیل کارگرانان تازه نفس رومانی دست و پا کرد،  از این کلیت مثتثنی نشده، به کمک هنرپیشگان روسی بسیار قوی چون، "آلکسی گوسکوف"، "دیمتری نظراف"، "والری بارینف" و چند  هنرپیشۀ فرانسوی و شماری کولی، تماشاگر را با داستانی که همه ادویه لازم را برای ساختن این خوراک بسیار دلچسب داراست، با خود می برد، می خنداند و گاه نیز اشگش را در می آورد.

ماجرا از این قرار است که "آندره یی فیلیپوف"، رهبر ارکستر بسیار مهم تآتر "بالشوی" در زمان "برژنف" به دلیل دفاع از موزیسین های یهودی ارکسترش و رودروئی با عوامل قدرت، کنار گذاشته می شود و او را به درجۀ نظافتچی همین تآتر پائین می آورند. سی سال بعد، او بر حسب اتفاق دعوت نامه  تآتر "شاتله" در پاریس را روی دستگاه فاکس می بیند و همراه با همکاران اخراجی خود که هر کدام به کاری بسیار پیش پا افتاده مشغولند، موفق می شوند ارکستر خود را به جای ارکستر واقعی "بالشوی" به پاریس برسانند. کارگردان، با استفاده بسیار از کلیشه های رایج، که در این فیلم به خوبی پذیرفته می شوند، یک کمدی دراماتیک، نظیر آنچه در گذشته سینمای ایتالیا شماری از آنها را ارائه کرده بود، می سازد. کنسرتو برای ویلن چایکوفسکی نیز که سراسر فیلم را همراهی می کند، به لذت حاصل از این درام که در غالب یک کمدی شاعرانه گنجانده شده، می افزاید. فیلمی درباره انتقام تحقیر شدگان رژیم های خودکامه .

"تورینو" اولین فستیوال "جیانی آملیو"

در پی مدیریت دو سالۀ فستیوال بین المللی فیلم شهر "تورینو"، در شمال ایتالیا، توسط "نانی مورتی"،امسال مدیریت این فستیوال که به فیلم های اول، دوم و سوم کارگردانها اختصاص دارد و از روز 13 تا 21 نوامبر برگزار خواهد بود، به "جیانی آملیو" سپرده شده است. و گرچه "جیانی آملیو" کارگردان معروفی است که فیلم های بسیار موفقی چون "کلید خانه" و "ستارۀ تخیلی" را آفریده، با این حال ظاهرأ خبرنگاران و منتقدین بیشتر به "مورتی" توجه داشتند و ممکن است "جیانی آملیو" نتواند توجه آنها را جلب کند. از این رو فستیوال دست پر تر از هر سال یعنی با 250 فیلم بلند، کوتاه و مستند به شکار رسانه ها خواهد رفت.

16 فیلم بخش مسابقه ای آن به فیلم هائی از کشورهای مختلف جهان تعلق دارندو در میان آنها فیلم بسیار خوب "نانا" یا "خدمتکار" ساخته "سباستین سالوا" از شیلی دیده می شود که در بسیاری از فستیوال های دیگر موفقیت هائی را کسب کرده است.

فستیوال شهر تورینو، که یکی از فستیوالهای کشف کننده استعداد ها به شمار می آید، امسال بخشی را که «نانی مورتی" به عنوان "اوضاع جهان" به وجود آورده بود، دنبال نمی کند و به جای آن در بخش "جشن متحرک"، مسئولان فستیوال به فستیوال روها و مردم شهر "تورینو" ، که وارد فصل سرد وبارانی می شوند، بیش از 50 فیلم در ژانر های مختلف ارائه می دارد تا به سلیقه خود به دیدن آنها بشتابند و به گونه ای وارد جشن سینما شوند.

"فرانسیس فورد کوپولا"، و "امیر کوستو ریچا"، کارگردان بوسنیائی، جایزۀ تازۀ فستیوال را به نام " جایزه بزرگ" دریافت میکنند و دو فیلم از جمله "تترو" ساخته کوپولا و نیز "آندرگراند" ساختل کوستوریچا به نمایش در میاید.

فیلم شگفت انگیز "کفش های قرمز" ساخته "مایکل پاول" و "امریک پرسبورگر"  که در سال 1948 ساخته شده ترمیم آن توسط  "آرشیو  فیلم و تلویزیون دانشگاه "یو سی ال ای" و "بنیاد فیلم دنیا" که ریاست آن را "مارتین اسکورسزه" بر عهده دارد، انجام گرفته، از جمله فیلم های خاصی است که به نمایش در خواهد آمد.

گفتنی است که فیلم ترمیم شده "کفش های قرمز"، بر گرفته از قصه های "هانس کریستن آندرسن"، است و ترمیم آن، از سال 2006 تا 2009، طول کشیده است. برای این کار 579.000 پلان، تک تک، از روی یک باند سه پیستی اسکن شده است.

در میان این فیلم ها، فیلم "ناهید= ونوس" ساختۀ "پریسا یوسف دوست" از هلند دیده می شود که داستان یک عضو نزدیک خانواده اوست که سالها در زندان به سر برده، سپس به تیمارستانی در آلمان منتقل شده است. کارگردان می خواهد ناهید را که در سکوت خود غرق است به سخن بکشاند و درد او را بیابد. این فیلم در فستیوال فیلم های مستند شهر مارسی نیز شرکت کرده بود.   

"پائولو سورنتینو"، کارگردان خوب ایتالیائی و کسی که همراه با "ماتیو گارونه" و شماری دیگر به احیای سینمای ایتالیا پرداخته آن را دوباره مطرح کرده اند، ریاست هیأت داوران را بر عهده خواهد داشت.

فستیوال فیلم "تورینو" همچنین به مرور آثار "ناگیسا اوشیما" و "نیکلاس ری" خواهد پرداخت.

 

فیلم های ایرانی  در فستیوال شهر "آمین"

بر خلاف فستیوال شهر "تورینو" که هیچ فیلم ایرانی را در میان شمار بالای فیم های خود قرار نداده است،  فستیوال شهر "آمین" که به سان فستیوال سه قارۀ شهر "نانت" به فیلم های آسیا،آفریقا و "آمریکای غیراز آمریکای شمالی توجه می کند، فستیوال شهر "آمین" که از تاریخ 13 تا 22 نوامبر در این شهر برگزار می شود، چند فیلم ایرانی و یا ساخته شده توسط یک ایرانی را در بخش های مختلف خود گنجانده است.

فیلم "آرام باش و تا هفت بشمار" ساخته "رامتین لوافی پور" در میان 12 فیلم بخش مسابقه ای گنجانده شده، فیلم حریم، ساختۀ رضا خطیبی، در خارج از مسابقه ، فیلم "7 زن" ساخته سارا رستگار و شادی ساخته مریم خاکیپور را در بخش "چشم باز" که فیلم های مستند را در بر می گیرد، گنجانده است.

از رضا خطیبی که پس از دو فیلم دیگر،  شاید برای اولین بار یک فیلم ترسناک به سبک فیلم های غربی در ایران می سازد، و داستان یک کارآگاه را به تصویر می کشد که به تازگی همسر باردارش را در یک تصادف اتومبیل از دست داده و با  قتل هائی در ارتباط با یک پدیده ناشناخته یا در واقع جن ها روبروست، پرسیدم آیا می توان قرائت دیگری از موضوع فیلم داشت ؟

 

 

شب شعر در پاریس به زبان فرانسه

ویدا فرهودی، شاعر، در شب شعری، در تاریخ 17 نوامبر، به خواندن اشعار خود در وصف آزادی و عشق به وطن، به زبان فرانسه، می پردازد. در این شب روزبه موتیا نیز با سنتور به هنرنمائی خواهد پرداخت.

این مراسم در محل "خانه انجمن ها" و توسط کتابفروشی "لتر پرسان" (ادبیات فارسی) برگزار خواهد شد.

 

 

 

هادی و صمد، ده سال بعد

نمایشی که از چندی پیش در شماری از شهرهای اروپا گشته و در روز 14 نوامبر، تنها یک شب در پاریس به نمایش در خواهد آمد، " هادی و صمد، ده سال بعد" است که هادی خرسندی و پرویز صیاد را ده سال پس از "هادی و صمد"، با یکدیگر روی صحنه می آورد.

بهمن امینی سازمان دهنده این نمایش در مورد محتوای آن و  اختلاف آن با نمایش ده سال پیش "هادی و صمد" چنین توضیح می دهد :