អាមេរិក-អាស៊ាន

អូបាម៉ាបើកទំព័រថ្មីនៃទំនាក់ទំនងអាមេរិក-អាស៊ាន

ដោយ សេង ឌីណា

អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 18/11/2009 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 18/11/2009 11:39 ម៉ោងសកល

កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ កន្លងទៅនេះ លោកអូបាម៉ា បានជួបជាមួយមេដឹកនាំប្រទេសទាំង១០ ជាសមាជិកអាស៊ាន។ គឺជាជំនួបកំពូលអាមេរិក-អាស៊ាន លើកដំបូងបង្អស់ ចាប់តាំងពីអាស៊ានបានបង្កើតឡើងមក។ ក្រោយពីបានព្រងើយកន្តើយនឹងអាស៊ាន អស់រយៈពេល ជាង៤០ឆ្នាំមក អាមេរិកចាប់ផ្តើមដឹងខ្លួន ហើយវិលមកចែចង់អាស៊ានវិញ។ តើអ្វីខ្លះជាមូលហេតុ ដែលអាមេរិកមិនយកភ្នែកមើលអាស៊ាន នាពេលកន្លងមក? ហើយតើអ្វីខ្លះជាមូលហេតុ ដែលនាំលោកអូបាម៉ា ឲ្យងាកមកចាប់អារម្មណ៍លើអាស៊ានឡើងវិញ នាពេលនេះ?

សូមចុចខាងក្រោម ដើម្បីស្តាប់៖

បទវិភាគរបស់ សេង ឌីណា

18/11/2009

បោះពុម្ពអត្ថបទ

ផ្ញើអត្ថបទ

ប្រតិកម្មចំពោះអត្ថបទ

ជំនួបកំពូលអាមេរិក-អាស៊ាន លើកទី១ នៅសិង្ហបុរី ថ្ងៃទី១៥ វិច្ឆិកា ២០០៩
(រូបថត៖ Reuters)

ថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៩ គឺជាថ្ងៃបើកទំព័រប្រវត្តិសាស្រ្ត ក្នុងទំនាក់ទំនងអាមេរិក-អាស៊ាន។ អាមេរិក និងអាស៊ាន បានបើកធ្វើជំនួបកំពូលលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត នៃការកកើតអាស៊ាន។

អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើង កាលពីឆ្នាំ១៩៦៧។ ចាប់ពីពេល ដែលអាស៊ានបង្កើតឡើងមក សហរដ្ឋអាមេរិកមិនបានយកចិត្តទុកដាក់នឹងអង្គការនេះប៉ុន្មានទេ។ គេមិនដែលឃើញមានប្រធានាធិបតីអាមេរិកមកចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ានម្តងណាឡើយ។ លោកអូបាម៉ា គឺជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកលើកដំបូងបង្អស់ ដែលបើកធ្វើជំនួបកំពូលជាមួយអាស៊ាន។

ជំនួបកំពូលអាមេរិក-អាស៊ានលើកទី១ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅនេះ មានរយៈពេលតែ៩០នាទីប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកអូបាម៉ា បានព្យាយាមធ្វើគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីលុបបំបាត់ស្រមោលអតីតកាល ដែលអាមេរិកបានព្រងើយកន្តើយនឹងអាស៊ាន អស់រយៈពេលជាង៤០ឆ្នាំ កន្លងទៅនេះ។

នៅក្នុងជំនួបកំពូលនោះ លោកអូបាម៉ាបានចាប់ដៃ និងអង្គុយតុ ជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីភូមា។ គឺជារូបភាព ដែលគេមិនធ្លាប់ឃើញរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយ។ លើកចុងក្រោយ ដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិក ជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីភូមា គឺកាលពី៤៣ឆ្នាំមុន នៅឆ្នាំ១៩៦៦ នៅពេលដែលលោក Ne Win នាយករដ្ឋមន្រ្តីភូមា ទៅធ្វើទស្សនកិច្ច នៅអាមេរិក ហើយបានជួបជាមួយលោក Lyndon Johnson ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។

ចាប់ពីពេលនោះមក មេដឹកនាំអាមេរិកបានបដិសេធមិនព្រមជួបជជែកជាមួយមេដឹកនាំភូមាឡើយ។ សូម្បីតែអង្គុយក្នុងបន្ទប់ជាមួយមេដឹកនាំភូមា ក៏ប្រធានាធិបតីគ្រប់រូបតែងតែជៀសវាងដែរ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកមិនមកចូលរួមប្រជុំអាស៊ាន ដោយសារតែភូមាបានចូលជាសមាជិកអាស៊ាន កាលពីឆ្នាំ១៩៩៧។

ក៏ប៉ុន្តែ មិនមែនមានតែបញ្ហាភូមានេះតែមួយទេ ដែលជាឧបសគ្គក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងអាមេរិក និងអាស៊ាន។ អាមេរិកមិនយកចិត្តទុកដាក់នឹងអាស៊ាន ព្រោះអាមេរិករវល់តែផ្តោតអារម្មណ៍លើតំបន់ផ្សេងទៀត។ ដូចជា នៅក្នុងសម័យកាលលោកប៊ូស ជាដើម ដែលអាមេរិកផ្តោតអារម្មណ៍តែលើបញ្ហាភេរវកម្ម បញ្ហាអៀរ៉ាក់ និងប្រទេសផ្សេងទៀត នៅតំបន់ដើមបូព៌ា។ លោកស្រី Condoleezza Rice រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាមេរិក នៅពេលនោះ បានអវត្តមានក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយអាស៊ាន ដល់ទៅ២លើក ដែលធ្វើឲ្យមេដឹកនាំអាស៊ានមានការអាក់អន់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។

នៅពេលដែលលោកអូបាម៉ាឡើងមកកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកក៏បានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរនយោបាយអាមេរិកចំពោះអាស៊ាន ដោយលោកដឹងថា ជាង៤០ឆ្នាំ ដែលអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មលើភូមា បដិសេធមិនព្រមជជែកជាមួយភូមា ស្ថានភាពនយោបាយនៅភូមា មិនមានអ្វីប្រែប្រួលនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អាមេរិកត្រូវខាតប្រយោជន៍ ដោយសារតែត្រូវបាត់បង់ឱកាសធ្វើជំនួញជាមួយអាស៊ាន។

អាស៊ានមានប្រជាជនសរុបប្រមាណជាង ៦០០លាននាក់ គឺជាទីផ្សារដ៏សំខាន់មួយ។ ហើយពីមួយឆ្នាំ ទៅមួយឆ្នាំ សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់អាស៊ានមានការរីកចម្រើនជាលំដាប់។ នៅក្នុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនាពេលនេះ គេក៏សង្កេតឃើញដែរថា ប្រទេសនៅអាស៊ានបានទប់ទល់នឹងវិបត្តិនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពជាងតំបន់ផ្សេងៗ។ ក្នុងពេលដែលប្រទេសជឿនលឿនជាច្រើនកំពុងតែត្រដាបត្រដួសខ្លាំង ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានខ្លះ ដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ចាប់មានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដល់ទៅ៤%ទៅហើយ នៅឆ្នាំ២០០៩នេះ។

នៅពេលដែលប្រទេសជាច្រើន ដូចជា ចិន ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងអូស្រ្តាលី ជាដើម បាននាំគ្នាសស្រាក់សស្រាំ ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាស៊ាន អាមេរិកត្រូវស្ថិតនៅក្រៅសង្វៀន។

ការដែលអាមេរិកព្រងើយកន្តើយនឹងអាស៊ាន អាមេរិកបានទុកឲ្យចិនបង្កើនឥទ្ធិពល នៅក្នុងតំបន់នេះ។ ចិនបានបោះទុនវិនិយោគនៅគ្រប់កន្លែង នៅអាស៊ាន។ ផលិតផលចិនបានហូរចូលកាន់តែច្រើនឡើងៗ មកក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ កាលពីឆ្នាំទៅមិញ អាមេរិកដែលធ្លាប់តែជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មលំដាប់ទី៣ របស់អាស៊ាន ក៏ត្រូវឲ្យចិនឡើងមកដណ្តើមកន្លែងនេះបានទៀត។

ដោយមើលឃើញពីផលវិបាកនេះហើយ ទើបរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកអូបាម៉ា បានផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ មកចាប់អារម្មណ៍លើអាស៊ានវិញ។ កាលពីខែកក្កដា កន្លងទៅថ្មីៗនេះ លោកស្រី Hillary Clinton រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានមកចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន ហើយបានប្រកាសថា “អាមេរិកវិលមករកអាស៊ានវិញហើយ!” នៅពេលនោះ អាមេរិកបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងមិត្តភាព និងសហប្រតិបត្តិការជាមួយអាស៊ាន ហើយបានតែងតាំងឯកអគ្គរដ្ឋទូតម្នាក់ សម្រាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ជំនួបកំពូលអាមេរិក-អាស៊ាន នៅសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ គឺជាការចាប់ផ្តើមបើកទំព័រថ្មី នៃទំនាក់ទំនងអាមេរិក-អាស៊ាន៕

ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី

ចិន-អាស៊ីកណ្តាល

អាស៊ីកណ្តាលក៍ជាដែនប្រមាញ់របស់ចិនដែរ

តាំងពីរបបរបស់Bakiev បានដួលរលំនៅKirghiszistan មក ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បន្តចង្អុលឲ្យឃើញថា អាមេរិកនិងរុស្ស៊ីកំពុងដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នានៅKirghiszistan ដាច់ដោយឡែក និងនៅអាស៊ីកណ្តាលជាទូទៅ។ ពួកគេភ្លេចថា ប្រទេសចិនក៏សម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ដ៏សែនសំខាន់នៃតំបន់អាស៊ីកណ្តាលនេះដែរ។

21/04/2010 12:52 ម៉ោងសកល

បទអត្ថាធិប្បាយរបស់តាន់ ហ្សង-ហ្រ្វង់ស័រ

ថៃ

ហេតុអ្វីបានជាវិបត្តិនយោបាយបច្ចុប្បន្នមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ?

ជាងមួយខែកន្លងមកហើយ ដែលពួកអាវក្រហមធ្វើបាតុកម្មនៅទីក្រុងបាងកក។ អ្វីដែលមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រជាជាតិថៃ គឺនៅពីក្រោយបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលអាភីស៊ីតនេះ មានឆន្ទៈដ៏មោះមត់របស់ប្រជាជនក្រីក្រ ក្នុងការផ្តួលរំលំរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមបច្ចុប្បន្នរបស់រាជាណាចក្រថៃ។

14/04/2010 14:24 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ តាន់ ហ្រង់-ហ្វ្រង់ស័រ

អាស៊ាន

អាស៊ានពិបាកនឹងដើរដល់សមាហរ័ណកម្មសេដ្ឋកិច្ចទាំងស្រុង

មហិច្ឆតាក្នុងការបង្កើតសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានមួយឲ្យបានមុនឆ្នាំ២០១៥ នេះហើយគឺ ជាប្រធានរឿងមួយសំខាន់ដែលថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ីអាគ្នេយ៍ នឹងលើកយកមកជជែកគ្នា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ស្អែក និងថ្ងៃសុក្រខានស្អែក នាឱកាសជំនួបកំពូលអាស៊ាន នៅទីក្រុងHanoi ប្រទេសវៀតណាម។

07/04/2010 13:17 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រ

ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

ទំនាក់ទំនងឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

មុនការដកទ័ពនៃប្រទេសបស្ចិមលោកចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្កានិស្តង់នៅពេលខាងមុខនេះ ក្រុមបក្សសម្ពន្ធក្នុងតំបន់បានចាប់រៀបចំប្រុងប្រៀបរៀងៗខ្លួន។ ប្រទេសប៉ាគីស្តង់ចង់ឆ្លៀតបញ្ចេញអានុភាពនិងក្តោបកាន់កាប់តំបន់។ ប៉ុន្តែប្រទេសឥណ្ឌាក៏មានមហិច្ឆតាដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ។

31/03/2010 09:36 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់សៀក សារិន

ចិន-អ៊ីនធ័រណែត

Google ដកខ្លួនចេញពីចិន៖ តើអ្នកណាខាត អ្នកណាចំណេញ?

កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដើមសប្តាហ៍នេះ ក្រុមហ៊ុន Google បានប្រកាសជាផ្លូវការ បិទវែបសៃត៍របស់ខ្លួននៅចិន។ តើហេតុអ្វីបានជា Google ដកខ្លួនចេញពីទីផ្សារអ៊ីនធ័រណែតដ៏សម្បើមមួយនេះ? តើអ្នកណាជាអ្នកខាត ហើយអ្នកណាជាអ្នកចំណេញ ពីការដកខ្លួនរបស់ Google នេះ?

15/04/2010 10:54 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ សេង ឌីណា

ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី

ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាក្នុងបរិបទមាន ឬគ្មានវត្តមានលោកសម រង្ស៊ី

ខណៈដែលតុលាការរាជធានីភ្នំពេញកំពុងចាត់ការយ៉ាងក្តៅគគុកចំពោះសំណុំរឿងទី២ដែលរដ្ឋាភិបាលប្តឹងលោកសម រង្ស៊ីទាក់ទងនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារព្រំដែន មានការគូសវាសសេណារីយ៉ូមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអនាគតប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជា។ តើអវត្តមានជា យថាហេតុរបស់លោកសម រង្ស៊ីពីក្នុងប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនឹងជះឥទិ្ធពលអ្វីខ្លះដល់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា?

17/03/2010 08:58 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ប៉ែន បូណាពីទីក្រុងភ្នំពេញ

ជប៉ុន-សហរដ្ឋអាមេរិក

ទីក្រុងតូក្យូបន្តគាស់កកាយរឿងអតីតកាលជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន

តំាងពីឆ្នំា ២០០៩ មក ពោលគឺ តំាងពីគណបក្សឆ្វេងនិយមឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនមក បរិបទនយោបាយនៃប្រទេសជប៉ុនចាប់ផ្តើមប្រែប្រួលបន្តិចម្តងៗ នៅចំពោះមុខសហរដ្ឋអាមេរិក។ ផ្ទុយស្រឡះពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនមុនៗដែលរណបខ្លំាងនឹងអាមេរិកនោះ រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី Yukio Hatoyama បច្ចុប្បន្ន ចង់ឲ្យប្រទេសជប៉ុនឃ្លាតឆ្ងាយបន្តិចពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ បន្តិចម្តងៗ ទីក្រុងតូក្យូបានចាប់ផ្តើមសើរើរឿងអតីតកាលមួយចំនួន ដែលរដ្ឋាភិបាលមុនៗ បានចុះហត្ថលេខាជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។

10/03/2010 13:06 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ គួច គន្ធារ៉ា

ថៃ

តើពួកអាវក្រហមនឹងកេណ្ឌគ្នីគ្នាបានមួយលាននាក់ នាពេលបាតុកម្មខាងមុខឬទេ?

នៅទីក្រុងបាងកកប្រទេសថៃ Jean-François TAIN បានជួបអ្នកបើកTaxi ម្នាក់ដែលដូចអ្នកបើកTaxi ចំនួន៦០%ដទៃផ្សេងទៀតដែរ សុទ្ធសឹងជាពួកអាវក្រហម អ្នកគាំទ្រ លោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីThaksin។ ពួកអាវក្រហម បាននិងកំពុងបន្តកេណ្ឌគ្នា ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលAbhisit នៅថ្ងៃទី ១៤ ឬទី១៥មិនាខាងមុខមានកម្លាំងខ្លាំងជាងពេលមុនៗ។

10/03/2010 08:06 ម៉ោងសកល

បទយកការណ៍របស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រពីទីក្រុងបាងកក

ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់វិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញ

នៅថ្ងៃនេះ ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់នឹងជួបចរចាគ្នាឡើងវិញ នៅទីក្រុងNew Delhi។ គោលដៅសំខាន់ គឺផ្តល់សន្ទុះដល់អភិក្រមនៃការស្វែងរកសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ ក្រោយពីកិច្ចសន្ទនាត្រូវបានផ្អាកចោលអស់ជាងមួយឆ្នាំ ពោលគឺតាំងពីមានភេរវកម្មនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨ នៅទីក្រុងBombay រួចមក។

25/02/2010 09:01 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់

កូរ៉េខាងជើង/អត្ថបទវិភាគ

ខួបកំណើតដ៏សោះកក្រោះរបស់Kim Jong ILដ្បិតគាត់ឈឺហើយរាស្ត្រខ្វះបាយហូប

អគ្គមគ្គទេសន៍កូរ៉េខាងជើងKim Jong Il បានប្រារព្ធខួបគម្រប់៦៨ឆ្នាំរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ។ គឺជាថ្ងៃបុណ្យមួយសោះកក្រោះ ពីព្រោះKim Jong Il កំពុងឈឺធ្ងន់ ជាហេតុបង្កឲ្យមានសង្គ្រាមដណ្តើមអំណាចគ្នា និងពីព្រោះប្រទេសកុម្មុយនិស្តដ៏ចាស់ដុះស្លែមួយនេះកំពុងប្រទះនឹងគ្រោះទុរភិក្ស។

17/02/2010 17:24 ម៉ោងសកល

បទអត្ថាធិប្បាយរបស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រ

ទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ