អាស៊ី-សព្វាវុធ
អាស៊ីលង់ខ្លួនក្នុងការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធ
ដោយ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់
អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 13/01/2010 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 19/01/2010 12:34 ម៉ោងសកល
ក្នុងសប្តាហ៍នេះ ប្រទេសចិនបានបាញ់សាកល្បងប្រកបដោយជោគជ័យកាំជ្រួចMissiles ប្រឆាំងMissiles ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការបន្តលក់អាវុធពីសំណាក់អាមេរិកទៅឲ្យតៃវ៉ាន់។
កាលពីសប្តាហ៍មុន ពត៌មានលេចឮឲ្យដឹងថា ឥណ្ឌាបានអនុម័តយុទ្ធសាស្រ្តយោធា «សមរភូមិពីរ» ដើម្បីត្រៀមប្រយុទ្ធជាយថាហេតុជាមួយចិនផង និងជាមួយប៉ាគីស្តង់ផង។ វៀតណាមបន្តទិញនាវាមុជទឹក និងយន្តហោះចម្បាំងពីរុស្ស៊ី។ រីឯកូរ៉េខាងជើងវិញ បន្តបោះជំហានទៅរកការផលិតគ្រាប់បែកបរមាណូ។
តើអ្វីទៅមូលហេតុសំខាន់ៗនៃការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធនៅអាស៊ី សព្វថ្ងៃ?
សូមចុចខាងក្រោមដើម្បីស្តាប់ ៖
បទវិភាគរបស់ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់
ការបាញ់សាកល្បងកាំជ្រួចមីស្ស៊ីល របស់អៀរ៉ង់ កាលពីខែធ្នូ ២០០៩
(រូបថត : Reuters)
ការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់ បានកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធរវាងអាមេរិក និង រុស្ស៊ី បានកាត់បន្ថយការបំពាក់សព្វាវុធនៅអឺរ៉ុប និងនៅភូមិភាគដើមបូព៌ា តែបែរជាបាន បង្កើនការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធ នៅអាស៊ីទៅវិញ។ ហើយនេះមិនមែនចៃដន្យទេ។
សង្គ្រាមត្រជាក់បានចប់មែន តែចម្បាំងត្រជាក់មួយនៅបន្តនៅអាស៊ី ពិសេសនៅអាស៊ីបូព៌ា រវាងចិន និងអាមេរិក។ ពីព្រោះ ការដែលរុស្ស៊ីដកខ្លួនចេញពីឧបទ្វីបកូរ៉េ និងចេញពីឥណ្ឌូចិន បានធ្វើឲ្យប្រទេសចិនក្លាយជាគូប្រជែងសំខាន់ជាងគេរបស់អាមេរិក នៅទីនោះ។ ម្យ៉ាង គឺមកអំពីអាមេរិកនៅតែជាអ្នកការពារជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ដោយបន្តមានទ័ពនៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េ នៅOkinawa និងនៅGuam។ ម្យ៉ាងទៀត គឺមកអំពីអាមេរិក ដែលថ្វីដ្បិតតែទទួលស្គាល់គោលការណ៍ប្រទេសចិនតែមួយ តែនៅបន្តលក់អាវុធទៅឲ្យតៃវ៉ាន់ ដែលចិនចាត់ទុកថា ជាខេត្តមួយរបស់ខ្លួន។ នេះហើយ សុទ្ធសឹងជាមូលហេតុ ដែលជម្រុញឲ្យចិនបាន និង កំពុងបន្តបំពាក់សព្វាវុធ ដោយហេតុថាចិនដែលមានអំណាចជាងមុន លែងចង់ឃើញវត្តមានអាមេរិកាំង នៅក្នុងដែនប្រមាញ់របស់ខ្លួនទៀតហើយ។
ទាហានអាមេរិកកំពុងឃ្លាំងមើលកូរ៉េខាងជើង ពីប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង
(រូបថត : Reuters)
ដោយឡែក មហិច្ឆតានុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើងដែលជាសត្រូវសួពូជរបស់ជប៉ុន ក៏ជាប្រភពសក្តានុពលមួយដែរនៃការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធ នៅអាស៊ី។ ជប៉ុនក៏ដូចកូរ៉េខាងត្បូងមិនអាចឈរឱបដៃយូរ អនុញ្ញាតឲ្យរបបកុម្មុយនិស្តPyongyangមានគ្រាប់បែកបរមាណូទេ។ បានន័យថា ជប៉ុនដែលចេះផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានយ៉ាងស្រួល នឹងច្បាស់ជាបោះជំហានទៅរកការបំពាក់សព្វាវុធដែរ បើសិនជាកូរ៉េខាងជើងគំរាមកំហែងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសគេខ្លាំងឡើងៗ។
ក៏មានដែរ ការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធនៅឧបទ្វីបឥណ្ឌា។ មូលហេតុ គឺមកអំពីនៅទីនោះ មហាអំណាចបរមាណូទាំងពីរ គឺប៉ាគីស្តង់ និងឥណ្ឌាជាសត្រូវសួពូជនឹងគ្នា ដណ្តើមទឹកដីគ្នានៅCachemire អស់រយៈពេលជាង៧០ផ្លាយឆ្នាំកន្លងមកហើយ។ ហើយនេះ មិនទាន់និយាយដល់អធិករណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងឥណ្ឌានិងចិនផង។ ប្រទេសទាំងពីរ ដែលលេចត្រដែតឡើងជាមហាយក្សអាស៊ី កំពុងក្លាយជាគូប្រជែងនឹងគ្នា ហើយមិនយូរ មិនឆាប់នឹងច្បាស់ជាចៀសមិនរួចពីប្រកួតគ្នាបំពាក់សព្វាវុធ។
ក្រៅពីកត្តានៃចម្បាំងត្រជាក់រវាងចិន និងអាមេរិក និងក្រៅពីទំនាស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីក្នុងតំបន់ ក៏មានដែរមូលហេតុថ្មីៗផ្សេងទៀត ដែលកំពុងធ្វើឲ្យអាស៊ី ក្លាយជាតំបន់នៃការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធខ្លាំងជាងគេ នៅក្នុងលោកសព្វថ្ងៃ។ មូលហេតុទាំងនោះទាក់ទងជាពិសេសទៅនឹងការដណ្តើមថាមពលគ្នា យកមកបំប៉នក្បាលម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនីមួយៗ រៀងៗខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ គឺការដណ្តើមគ្នា កាន់កាប់ទីប្រជុំកោះParacel និងSpratleys រវាងប្រទេសចិន និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មួយចំនួន។ គួរនិយាយថា ថ្មីៗនេះ ប្រទេសវៀតណាមបានទិញនាវាមុជទឹក និងយន្តហោះចម្បាំងជាច្រើនគ្រឿងពីរុស្ស៊ី ដោយហេតុតែភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយប្រទេសចិន ជុំវិញទំនាស់ទីប្រជុំកោះParacel នេះតែម្តង។
មិនតែប៉ុណ្ណោះ តម្រូវការថាមពលបាននិងកំពុងបន្តជម្រុញឲ្យបណ្តាប្រទេសអាស៊ីបង្កើនល្បឿននៃការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិល។ ដោយសារថា ពីនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិលទៅនុយក្លេអ៊ែរយោធា គេបោះតែមួយជំហានដល់គេត្រូវបារម្ភខ្លាំងឡើងៗ ចំពោះការប្រកួតប្រជែងបំពាក់សព្វាវុធនៅទ្វីបអាស៊ី តទៅថ្ងៃមុខ៕
ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី
ចិន-អាស៊ីកណ្តាល
អាស៊ីកណ្តាលក៍ជាដែនប្រមាញ់របស់ចិនដែរ
តាំងពីរបបរបស់Bakiev បានដួលរលំនៅKirghiszistan មក ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បន្តចង្អុលឲ្យឃើញថា អាមេរិកនិងរុស្ស៊ីកំពុងដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នានៅKirghiszistan ដាច់ដោយឡែក និងនៅអាស៊ីកណ្តាលជាទូទៅ។ ពួកគេភ្លេចថា ប្រទេសចិនក៏សម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ដ៏សែនសំខាន់នៃតំបន់អាស៊ីកណ្តាលនេះដែរ។
21/04/2010 12:52 ម៉ោងសកល
ថៃ
ហេតុអ្វីបានជាវិបត្តិនយោបាយបច្ចុប្បន្នមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ?
ជាងមួយខែកន្លងមកហើយ ដែលពួកអាវក្រហមធ្វើបាតុកម្មនៅទីក្រុងបាងកក។ អ្វីដែលមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រជាជាតិថៃ គឺនៅពីក្រោយបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលអាភីស៊ីតនេះ មានឆន្ទៈដ៏មោះមត់របស់ប្រជាជនក្រីក្រ ក្នុងការផ្តួលរំលំរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមបច្ចុប្បន្នរបស់រាជាណាចក្រថៃ។
14/04/2010 14:24 ម៉ោងសកល
អាស៊ាន
អាស៊ានពិបាកនឹងដើរដល់សមាហរ័ណកម្មសេដ្ឋកិច្ចទាំងស្រុង
07/04/2010 13:17 ម៉ោងសកល
ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
ទំនាក់ទំនងឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
មុនការដកទ័ពនៃប្រទេសបស្ចិមលោកចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្កានិស្តង់នៅពេលខាងមុខនេះ ក្រុមបក្សសម្ពន្ធក្នុងតំបន់បានចាប់រៀបចំប្រុងប្រៀបរៀងៗខ្លួន។ ប្រទេសប៉ាគីស្តង់ចង់ឆ្លៀតបញ្ចេញអានុភាពនិងក្តោបកាន់កាប់តំបន់។ ប៉ុន្តែប្រទេសឥណ្ឌាក៏មានមហិច្ឆតាដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ។
31/03/2010 09:36 ម៉ោងសកល
ចិន-អ៊ីនធ័រណែត
Google ដកខ្លួនចេញពីចិន៖ តើអ្នកណាខាត អ្នកណាចំណេញ?
កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដើមសប្តាហ៍នេះ ក្រុមហ៊ុន Google បានប្រកាសជាផ្លូវការ បិទវែបសៃត៍របស់ខ្លួននៅចិន។ តើហេតុអ្វីបានជា Google ដកខ្លួនចេញពីទីផ្សារអ៊ីនធ័រណែតដ៏សម្បើមមួយនេះ? តើអ្នកណាជាអ្នកខាត ហើយអ្នកណាជាអ្នកចំណេញ ពីការដកខ្លួនរបស់ Google នេះ?
15/04/2010 10:54 ម៉ោងសកល
ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី
ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាក្នុងបរិបទមាន ឬគ្មានវត្តមានលោកសម រង្ស៊ី
ខណៈដែលតុលាការរាជធានីភ្នំពេញកំពុងចាត់ការយ៉ាងក្តៅគគុកចំពោះសំណុំរឿងទី២ដែលរដ្ឋាភិបាលប្តឹងលោកសម រង្ស៊ីទាក់ទងនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារព្រំដែន មានការគូសវាសសេណារីយ៉ូមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអនាគតប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជា។ តើអវត្តមានជា យថាហេតុរបស់លោកសម រង្ស៊ីពីក្នុងប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនឹងជះឥទិ្ធពលអ្វីខ្លះដល់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា?
17/03/2010 08:58 ម៉ោងសកល
ជប៉ុន-សហរដ្ឋអាមេរិក
ទីក្រុងតូក្យូបន្តគាស់កកាយរឿងអតីតកាលជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន
10/03/2010 13:06 ម៉ោងសកល
ថៃ
តើពួកអាវក្រហមនឹងកេណ្ឌគ្នីគ្នាបានមួយលាននាក់ នាពេលបាតុកម្មខាងមុខឬទេ?
នៅទីក្រុងបាងកកប្រទេសថៃ Jean-François TAIN បានជួបអ្នកបើកTaxi ម្នាក់ដែលដូចអ្នកបើកTaxi ចំនួន៦០%ដទៃផ្សេងទៀតដែរ សុទ្ធសឹងជាពួកអាវក្រហម អ្នកគាំទ្រ លោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីThaksin។ ពួកអាវក្រហម បាននិងកំពុងបន្តកេណ្ឌគ្នា ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលAbhisit នៅថ្ងៃទី ១៤ ឬទី១៥មិនាខាងមុខមានកម្លាំងខ្លាំងជាងពេលមុនៗ។
10/03/2010 08:06 ម៉ោងសកល
ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់វិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញ
នៅថ្ងៃនេះ ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់នឹងជួបចរចាគ្នាឡើងវិញ នៅទីក្រុងNew Delhi។ គោលដៅសំខាន់ គឺផ្តល់សន្ទុះដល់អភិក្រមនៃការស្វែងរកសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ ក្រោយពីកិច្ចសន្ទនាត្រូវបានផ្អាកចោលអស់ជាងមួយឆ្នាំ ពោលគឺតាំងពីមានភេរវកម្មនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨ នៅទីក្រុងBombay រួចមក។
25/02/2010 09:01 ម៉ោងសកល
កូរ៉េខាងជើង/អត្ថបទវិភាគ
ខួបកំណើតដ៏សោះកក្រោះរបស់Kim Jong ILដ្បិតគាត់ឈឺហើយរាស្ត្រខ្វះបាយហូប
អគ្គមគ្គទេសន៍កូរ៉េខាងជើងKim Jong Il បានប្រារព្ធខួបគម្រប់៦៨ឆ្នាំរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ។ គឺជាថ្ងៃបុណ្យមួយសោះកក្រោះ ពីព្រោះKim Jong Il កំពុងឈឺធ្ងន់ ជាហេតុបង្កឲ្យមានសង្គ្រាមដណ្តើមអំណាចគ្នា និងពីព្រោះប្រទេសកុម្មុយនិស្តដ៏ចាស់ដុះស្លែមួយនេះកំពុងប្រទះនឹងគ្រោះទុរភិក្ស។
17/02/2010 17:24 ម៉ោងសកល
ស្តាប់សំឡេង
ការផ្សាយ RFI ជាភាសាខ្មែរ
26/02/2009 13:40 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពកម្ពុជា
សេដ្ឋកិច្ច
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីជំរុញអោយប្រទេសកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច
21/04/2010 12:11 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពអន្តរជាតិ
រុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន
ទស្សនកិច្ចលើកទី១នៃលោកប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី Medvedev នៅអ៊ុយក្រែន
21/04/2010 09:26 ម៉ោងសកល
ចិន
ចិនប្រកាសយកថ្ងៃពុធធ្វើជាថ្ងៃកាន់ទុក្ខជាតិសម្រាប់ជនរងគ្រោះដោយគ្រោះរញ្ជួយដីនៅជិនហៃ
20/04/2010 10:40 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Poutineធ្វើរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំជូនសភាឌូម៉ា
20/04/2010 09:02 ម៉ោងសកល
អឺរ៉ុប
ចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសបន្តជាប់គំាង ដោយសារ ដុំពពកផ្សែង និងផេះភ្នំភ្លើង
19/04/2010 14:18 ម៉ោងសកល
វិបត្តិថៃ
ទាហានចាប់ផ្តើមពង្រាយជាថ្មីដើម្បីការពារសង្កាត់សេដ្ឋកិច្ចពីការលុកលុយរបស់ក្រុមអាវក្រហម
19/04/2010 14:17 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
មានផ្ទុះឡើងជាអំពើភេរវកម្មទៀតហើយ នៅតំបន់ភ្នំកូកាសរបស់រុស្ស៊ី
19/04/2010 10:31 ម៉ោងសកល
