នាទីយល់ដឹងអំពីច្បាប់
Raoul Jennar ៖ បញ្ហាព្រំដែន បើនិយាយតាមផ្លូវច្បាប់ ខ្មែរជាអ្នកឈ្នះ
ដោយ សេង ឌីណា
អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 25/02/2010 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 04/03/2010 11:32 ម៉ោងសកល
ឆ្លៀតក្នុងសភាពការណ៍តានតឹង នៅតាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅក្នុងនាទីយល់ដឹងអំពីច្បាប់ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ សេង ឌីណា សូមងាកមកនិយាយអំពីច្បាប់អន្តរជាតិម្តង ជាពិសេស គឺផ្តោតទៅលើសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ និងទៅលើសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ ដែលកាត់ក្តីឲ្យខ្មែរឈ្នះថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២។ ទាំងនេះ ដោយមានការពន្យល់ពីសំណាក់លោក Raoul Jennar ដែលធ្លាប់បានធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវច្រើនអំពីប្រវត្តិសាស្រ្ត និងនយោបាយកម្ពុជា។ លោកថែមទាំងបានសរសេរនិក្ខេបទថ្នាក់បណ្ឌិត អំពីបញ្ហាព្រំដែនរបស់កម្ពុជាទៀតផង។
សូមចុចខាងក្រោម ដើម្បីស្តាប់៖
ការពន្យល់របស់លោក Raoul Marc Jennar
លោក Raoul Marc Jennar
នៅក្នុងចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនព្រះវិហារ ថៃតែងតែលើកយកផែនទី ដែលថៃគូសដោយខ្លួនឯង ជាឯកតោភាគី មកធ្វើជាសំអាង ដើម្បីបង្ហាញថា ដីជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ ចំនួន ៤,៦គីឡូម៉ែត្រក្រឡា គឺជាដីរបស់ថៃ។
ចំណែកខាងភាគីកម្ពុជាវិញ យកផែនទី ឧបសម្ព័ន្ធទី១ មកធ្វើជាសំអាង។ ផ្ទុយពីផែនទីរបស់ថៃ ផែនទី ដែលកម្ពុជាលើកយកមកធ្វើជាសំអាងនេះ គឺជាផែនទី ដែលកើតចេញពីសន្ធិសញ្ញា ចុះហត្ថលេខាដោយប្រទេសថៃខ្លួនឯងផ្ទាល់ ជាមួយបារាំង ដែលជាតំណាងរបស់កម្ពុជា (ព្រោះបារាំងជាអាណាព្យាបាលកម្ពុជា) ហើយមានសុពលភាពគតិយុត្តិ ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
ក្រោយៗមកទៀត បារាំង និងសៀម បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗទៀត ដូចជា កិច្ចព្រមព្រៀងមិត្តភាពបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩២៥, កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ១៩២៦, កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ១៩៣៧ និងកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ១៩៤៦ ដែលក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះ រាជាណាចក្រសៀមសុទ្ធតែបានបញ្ជាក់អំពីការគោរពព្រំដែន ដែលបានកំណត់ក្នុងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៤ និង១៩០៧។ ទាំងនេះបញ្ជាក់ច្បាស់ថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់តាំងពីឆ្នាំ១៩០៨ម៉្លេះ (ឆ្នាំដែលគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម បញ្ចប់ការវាស់វែងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន) ប្រទេសថៃក៏បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការហើយដែរ នូវខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននេះ។
ក៏ប៉ុន្តែ នៅក្រោយពេលកម្ពុជាទទួលឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង ស្រាប់តែថៃលែងទទួលស្គាល់ខ្សែព្រំដែន ដែលខ្លួនឯងបានចុះហត្ថលេខា ហើយបានលើកទ័ពចូលមកកាន់កាប់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលស្ថិតនៅក្នុងដីកម្ពុជា។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានប្តឹងទៅតុលាការក្រុងឡាអេ។
នៅចំពោះមុខតុលាការក្រុងឡាអេ ដោយមើលឃើញថា បើនិយាយពីបញ្ហាព្រំដែន ខាងផ្នែកច្បាប់ កម្ពុជាមានប្រៀបជាង ភាគីថៃក៏បានបដិសេធមិនឲ្យតុលាការលើកយកបញ្ហាព្រំដែនមកជំនុំជម្រះ ដោយលើកឡើងថា ពេលកម្ពុជាប្តឹងមក ក្នុងពាក្យបណ្ដឹងនិយាយតែអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ មិនមាននិយាយពីរឿងព្រំដែន។
ក៏ប៉ុន្តែ ចៅក្រមបានសម្រេចសេចក្តី តាមរយៈសាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦១ (១ឆ្នាំមុនពេលសម្រេចសេចក្តីលើរឿងប្រាសាទ) ថា ថ្វីដ្បិតតែក្នុងពាក្យសុំនិយាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងជម្លោះដណ្តើមប្រាសាទគ្នានេះ ភាគីម្ខាងៗ ទាំងខាងកម្ពុជា និងខាងថៃ សុទ្ធតែអះអាងថា ប្រាសាទនេះស្ថិតក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ជម្លោះដណ្តើមប្រាសាទនេះ គឺជាជម្លោះព្រំដែន ពីព្រោះថា បើមិនដឹងថាព្រំដែននៅត្រង់ណាទេ គេមិនអាចដឹងថា តើប្រាសាទនេះស្ថិតក្នុងដីរបស់អ្នកណានោះទេ។
ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ ដែលតុលាការក្រុងឡាអេយកមកធ្វើជាសំអាង ក្នុងសាលក្រមថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ១៩៦២ (ចំណុចក្រហម៖ តួប្រាសាទព្រះវិហារ)
នៅឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការក្រុងឡាអេ ក៏បានសម្រេចឲ្យកម្ពុជាឈ្នះក្តី។ ចៅក្រមបានយកសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម និងផែនទី ដែលភ្ជាប់ជាឧបសម្ព័ន្ធទី១ មកធ្វើជាសំអាង ហើយសម្រេចថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដែលមានគូសលើផែនទីនេះ គឺជាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនស្របច្បាប់អន្តរជាតិ រវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ដោយមើលតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននេះ ចៅក្រមបានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានចុងក្រោយថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងដីកម្ពុជា។
ក៏ប៉ុន្តែ បើទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏រហូតមកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះ ថៃនៅតែបន្តអះអាងថា សាលក្រមតុលាការក្រុងឡាអេ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២ សម្រេចឲ្យតែតួប្រាសាទព្រះវិហារប៉ុណ្ណោះ មកឲ្យកម្ពុជា។ ចំណែកដី ដែលនៅជុំវិញប្រាសាទ គឺជាដីរបស់ថៃ។
ការខ្វែងគំនិតគ្នាលើអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២នេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រកាសរៀបចំសំណើសុំឲ្យតុលាការក្រុងឡាអេ ធ្វើការពន្យល់បកស្រាយឡើងវិញអំពីអត្ថន័យសាលក្រមនេះ។ ប្រសិនបើតុលាការបញ្ជាក់ច្បាស់ ជាលើកទី២ ទទួលស្គាល់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន តាមផែនទី ឧបសម្ព័ន្ធទី១ ប៉ុន្តែ ថៃនៅតែមិនទទួលយកទៀត ជំហានទី២ គឺកម្ពុជាអាចប្តឹងទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលជាស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ធានាការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការក្រុងឡាអេ៕
បទសម្ភាសន៍
នាទីជីវិតជោគជ័យ
លោក កុយ៖ ខ្ញុំអត់មើលងាយ អ្នកក្រ និងឱនលំទោនចំពោះមនុស្សគ្រប់ជាន់ថ្នាក់
នៅក្នុងនាទីជីវិតជោគជ័យក្នុងសប្តាហ៍នេះ គួច គន្ធារ៉ាសូមណែនំាលោក អ្នកនាងឲ្យស្គាល់ដំណើរជីវិតពិតរបស់លោក ជួង ជី ហៅ កុយ។ លោក កុយ ដែលកំពុងមានឈ្មោះបោះសំឡេងជាអ្នកកំប្លែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
20/04/2010 09:11 ម៉ោងសកល
នាទីភ្ញៀវប្រចាំសប្តាហ៍
Ponchaud៖១៧មេសា ១៩៧៥ ជាថ្ងៃដ៏ល្វីងជូរចត់សម្រាប់ខ្មែរ
ភ្ញៀវប្រចាំសប្តាហ៍របស់ Jean-François TAIN នៅថ្ងៃសៅរ៍នេះ គឺ Père François PONCHAUD អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតូលីក។ Père Ponchaud ដែលឋិត នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងថ្ងៃ ១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ បានឃើញផ្ទាល់ភ្នែកពួកយោធាខ្មែរក្រហមចូលកាន់កាប់ ទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពី ៣៥ឆ្នាំមុន។
17/04/2010 14:42 ម៉ោងសកល
នាទីជីវិតជោគជ័យ
លោក ម៉ុង ឬទ្ធី៖ ជីវិត ជាការតស៊ូ
13/04/2010 08:58 ម៉ោងសកល
នាទីភ្ញៀវប្រចាំសប្តាហ៍
លឺ ឡាយស្រេង ៖ ពួករាជានិយមត្រូវរួបរួមគ្នាវិញ
ឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់ លោក លឺ ឡាយស្រេង អនុប្រធាននៃគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច បានអះអាងថា បក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងបក្សជាតិនិយមដែលជា បំណែកសេសសល់ពីការបែកបាក់គ្នានៅក្នុងជួរគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច កាលពីមុនការបោះ ឆ្នោតឆ្នាំ២០០៨ ចាំបាច់ត្រូវតែរួបរួមគ្នាវិញ។
11/04/2010 06:55 ម៉ោងសកល
នាទីយល់ដឹងអំពីជំនួញ
តើអ្នកបង្កើតមុខជំនួញថ្មីអាចទៅខ្ចីលុយពីធនាគារមករកស៊ីបានដែរឬទេ?
កាលពីសប្តាហ៍មុន លោក-អ្នកស្តាប់បានស្តាប់ការរៀបរាប់របស់អ្នកពិគ្រោះយោបល់ផ្នែកជំនួញម្នាក់ អំពីចំណុចគន្លឹះ ដែលគេត្រូវធ្វើការសិក្សាមុននឹងឈានទៅបើកមុខជំនួញ។ នៅថ្ងៃនេះ សេង ឌីណា បានស្វែងរកការបកស្រាយពន្យល់ពីមន្រ្តីធនាគារម្នាក់ ជុំវិញការខ្ចីលុយពីធនាគារ ដើម្បីយកទៅរកស៊ី។
08/04/2010 15:11 ម៉ោងសកល
នាទីជីវិតជោគជ័យ
លោក ណុប បាយ៉ារិទ្ធ៖ " អ្នកសិល្បៈ ភាពដដែលៗ គឺជាសត្រូវរបស់ទស្សនិកជន "
06/04/2010 13:17 ម៉ោងសកល
នាទីភ្ញៀវប្រចំាសប្តាហ៍
លោកឱម យ៉ិនទៀង៖ « កម្ពុជា ជាប្រទេសអធិបតេយ្យមួយដែលប្រទេសដទៃគួរបញ្ឈប់ការត្រួតត្រា និងចង្អុលបញ្ជា »
ឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់ គួច គន្ធារ៉ា លោក ឱម យ៉ិនទៀង ប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានថ្លែងអំណរគុណអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានគំាទ្រលើទិសដៅរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅក្នុងការពង្រឹង និងការអភិវឌ្ឍន៍បន្ថែមទៀត លើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស។ ក្នុងនាមកម្ពុជា ជាប្រទេសអធិបតេយ្យមួយ លោក ឱម យ៉ិនទៀងបានអំពាវនាវឲ្យប្រទេសដទៃ និងអង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួនបញ្ឈប់ការត្រួតត្រា បញ្ឈប់ការចង្អុលបញ្ជាលើកម្ពុជាតាមទំនើងចិត្ត។
03/04/2010 13:03 ម៉ោងសកល
នាទីស្វែងយល់អំពីជំនួញ
មុននឹងបើកមុខជំនួញ តើត្រូវសិក្សាមើលពីចំណុចអ្វីខ្លះ?
01/04/2010 12:01 ម៉ោងសកល
នាទីជីវិតជោគជ័យ
លោកស្រី ប៉ាល់ វណ្ណារីរក្ស៖ « ខ្ញុំអាចបោះបង់អ្វីទៀតបាន តែមិនបោះបង់ការងារនិពន្ធទេ »
30/03/2010 11:55 ម៉ោងសកល
នាទីភ្ញៀវប្រចំាសប្តាហ៍
លោក អ៊ុក គឹមលេខ៖ « លក្ខណៈពិសេសរបស់ទឹកអាស៊ីត ជាអាវុធកំបំាងមុខ ដែលគ្មានស្នូរ »
ឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់ គួច គន្ធារ៉ា លោក អ៊ុក គឹមលេខ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាអនុប្រធានគណៈកម្មការតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់អាស៊ីត បានពន្យល់ពីសារៈសំខាន់នៃការបង្កើតឲ្យមានច្បាប់ទឹកអាស៊ីត។ គោលការណ៍រួមនៃច្បាប់អាស៊ីត គឺមានចរិកបង្ការ និងបង្ក្រាបដើម្បីឈានទៅកាត់បន្ថយបទឧក្រិដ្ឋដោយប្រើទឹកអាស៊ីតជាអាវុធ។ ជនដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសជះទឹកអាស៊ីត នឹងអាចជាប់ពន្ធនាគារពី ៥ឆ្នាំ ទៅមួយជីវិត។
13/04/2010 12:36 ម៉ោងសកល
ទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ
ព្រំដែនព្រះវិហារ-តុលាការក្រុងឡាអេ
តើកម្ពុជាអាចយកបញ្ហាព្រះវិហារទៅតុលាការអន្តរជាតិបានដែរឬទេ?
14/02/2010 13:57 ម៉ោងសកល
ព្រះវិហារ
កម្ពុជាប្រាប់ថៃវិញថា ការចុះប្រាសាទព្រះវិហារចប់សព្វគ្រប់ហើយ
12/02/2010 10:58 ម៉ោងសកល
ស្តាប់សំឡេង
ការផ្សាយ RFI ជាភាសាខ្មែរ
26/02/2009 13:40 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពកម្ពុជា
សេដ្ឋកិច្ច
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីជំរុញអោយប្រទេសកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច
21/04/2010 12:11 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពអន្តរជាតិ
រុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន
ទស្សនកិច្ចលើកទី១នៃលោកប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី Medvedev នៅអ៊ុយក្រែន
21/04/2010 09:26 ម៉ោងសកល
ចិន
ចិនប្រកាសយកថ្ងៃពុធធ្វើជាថ្ងៃកាន់ទុក្ខជាតិសម្រាប់ជនរងគ្រោះដោយគ្រោះរញ្ជួយដីនៅជិនហៃ
20/04/2010 10:40 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Poutineធ្វើរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំជូនសភាឌូម៉ា
20/04/2010 09:02 ម៉ោងសកល
អឺរ៉ុប
ចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសបន្តជាប់គំាង ដោយសារ ដុំពពកផ្សែង និងផេះភ្នំភ្លើង
19/04/2010 14:18 ម៉ោងសកល
វិបត្តិថៃ
ទាហានចាប់ផ្តើមពង្រាយជាថ្មីដើម្បីការពារសង្កាត់សេដ្ឋកិច្ចពីការលុកលុយរបស់ក្រុមអាវក្រហម
19/04/2010 14:17 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
មានផ្ទុះឡើងជាអំពើភេរវកម្មទៀតហើយ នៅតំបន់ភ្នំកូកាសរបស់រុស្ស៊ី
19/04/2010 10:31 ម៉ោងសកល
