ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី
ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាក្នុងបរិបទមាន ឬគ្មានវត្តមានលោកសម រង្ស៊ី
ដោយ ប៉ែន បូណា
អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 17/03/2010 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 17/03/2010 12:36 ម៉ោងសកល
ខណៈដែលតុលាការរាជធានីភ្នំពេញកំពុងចាត់ការយ៉ាងក្តៅគគុកចំពោះសំណុំរឿងទី២ដែលរដ្ឋាភិបាលប្តឹងលោកសម រង្ស៊ីទាក់ទងនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារព្រំដែន មានការគូសវាសសេណារីយ៉ូមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអនាគតប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជា។ តើអវត្តមានជា យថាហេតុរបស់លោកសម រង្ស៊ីពីក្នុងប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនឹងជះឥទិ្ធពលអ្វីខ្លះដល់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា?
សេចក្តីពន្យល់របស់ប៉ែន បូណាពីទីក្រុងភ្នំពេញ៖
បទវិភាគរបស់ប៉ែន បូណាពីទីក្រុងភ្នំពេញ
ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាក្នុងបរិបទមាន ឬគ្មានវត្តមានមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង
(រូបថត៖រក្សាសិទ្ធិ)
តើលោកសម រង្ស៊ីអាចមានវត្តមាន នៅក្នុងប្រទេសក្នុងឋានៈជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងម្នាក់ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តឆ្នាំ ២០១៣ដែរឬទេ? តើអវត្តមានជាយថាហេតុរបស់លោកសមរង្ស៊ីដោយមូលហេតុការតាក់ទោសរបស់តុលាការនឹងជះឥទ្ធិពលបែបណាដល់ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជា?
ទាំងនេះ គឺជាសំណួរដែលកំពុងចោទឡើងក្នុងចំណោមអ្នកសង្កេតការណ៍នយោបាយប្រទេសកម្ពុជា។ សំណួរនេះបានចោទឡើង ក្នុងខណៈដែលស្ថានការណ៍នយោបាយកាន់តែតឹងតែងឡើងជាលំដាប់ នៅក្នុងវិវាទរវាងរដ្ឋាភិបាល និងបក្សប្រឆាំងអំពីបញ្ហាព្រំដែនជាមួយវៀតណាម។
ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរទាំងនេះ មានសេណារីយ៉ូមួយចំនួនត្រូវបានគេគូសវាសជាស្រេចដើម្បីពិចារណាទៅលើអនាគតប្រជាធិបតេយ្យ នៅក្នុងប្រទេសរបស់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ។ សេណារីយ៉ូទី ១ គេមិនអាចបំភ្លេចចោលបានឡើយនូវវប្បធម៌សម្របសម្រួលខាងនយោបាយដែលអ្នកនយោបាយខ្មែរតែងតែប្រើប្រាស់ក្នុងរយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ចុងក្រោយនេះ។ ក្នុងបរិបទនេះ ក្តីសង្ឃឹមនៅតែមាននៅឡើយអំពីលទ្ធភាពវិលត្រឡប់វិញរបស់លោកសម រង្ស៊ីមកកាន់ឆាកនយោបាយក្នុងប្រទេសជាថ្មី។
សេណារីយ៉ូទី ២ គឺទាក់ទងទៅនឹងអវត្តមានទាំងស្រុងរបស់លោកសមរង្ស៊ីពីក្នុងប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៣ខាងមុខ។ លទ្ធភាពនេះក៏ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនផ្តោតចំណាប់អារម្មណ៍ផងដែរ នៅក្នុងហេតុផលមួយចំនួនដែលគេបានមើលឃើញ។ ក្នុងករណីដែលគ្មានវត្តមានលោកសម រង្ស៊ីសម្រាប់ការបោះឆ្នោត មានទស្សនៈពីរផ្សេងគ្នាបានលេចឡើង ទស្សនៈទី ១បានផ្តល់តម្លៃយ៉ាងខ្ពស់ដល់មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងដោយចងភ្ជាប់វត្តមានរបស់លោកសម រង្ស៊ីទៅនឹងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។
មតិដែលគាំទ្រទស្សនៈនេះបានមើលឃើញថា ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជានឹងចុះខ្សោយ ប្រសិនបើលោកសមរង្ស៊ីមិនអាចចូលរួមការបោះឆ្នោតបាន។ ចុះខ្សោយដោយហេតុថា ការបោះឆ្នោតដែលគ្មានវត្តមានមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់ម្នាក់ គឺជាការបោះឆ្នោតដែលមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រកួតដ៏ពិតប្រាកដតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនោះឡើយ ពីព្រោះតែគូប្រកួតដ៏មានសក្តានុពលម្នាក់បានអវត្តមាន។
ប៉ុន្តែ ទស្សនៈមួយទៀតបានឲ្យតម្លៃសាច់រឿងផ្ទុយពីនេះ។ អ្នកគាំទ្រទស្សនៈទី ២នេះ បានលើកហេតុផលថា លោកសម រង្ស៊ីមិនមែនជាតួអង្គសំខាន់តែមួយគត់ដែលកំណត់វាសនាប្រជាធិបតេយ្ នៅកម្ពុជាឯណា។ តាមពិត ប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដគឺ ស្ថិតនៅលើសន្លឹកឆ្នោតដែលម្ចាស់ឆ្នោតបោះជូនគណបក្សណាមួយឯណោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត បក្សប្រឆាំងក៏មិនមែនមានតែមួយ ហើយក៏មិនមែនប្រឆាំងដើម្បីតែមនុស្សម្នាក់នោះឡើយមានន័យថា បើអត់ពីលោកសមរង្ស៊ីទៅ មនុស្សដទៃទៀតក៏អាចដឹកនាំបក្សប្រឆាំងបានដែរ ជាពិសេសទៅទៀត សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយងាយនឹងកប់បាត់ទៅតាមពេលវេលាខ្លាំងណាស់។
ទស្សនៈទាំងពីរខាងលើនេះពិតជាមានហេតុផលរៀងៗខ្លួន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើគេសរុបសេចក្តីទៅ គេនឹងឃើញការពិតមួយ។ នោះគឺ អវត្តមានរបស់លោកសម រង្ស៊ីជាយថាហេតុពីក្នុងឆាកនយោបាយប្រទេសកម្ពុជា វាប្រាដកជាចៀសមិនផុតឡើយពីការជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន បើទោះជាតិច ឬច្រើនក្តី។ វាជារឿងធម្មតាទេ ភាពឡូហ្សិកនៅត្រង់ថា គ្មានបញ្ហា វានឹងប្រសើរជាងមានបញ្ហា។ យ៉ាងណាមិញ សម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បញ្ហាដែលកើតឡើងចំពោះមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងរហូតដល់មិនអាចចូលរួមបោះឆ្នោតបាន ពិតជាចៀសមិនផុតឡើយពីភាពស្រអាប់ខ្លះ នៅក្នុងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។
ឥឡូវនេះ ប្រសិនបើគេពិនិត្យមើលភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងប្រទេសភូមិផងរបងជាមួយកម្ពុជាទាំងបីវិញ គេនឹងឃើញថា មានតែប្រទេសថៃមួយប៉ុណ្ណោះដែលប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈដែលវៀតណាម និងឡាវ នៅបន្តអនុវត្តការដឹកនាំតាមបែបកុម្មុយនិស្ត នៅឡើយ។ ប៉ុន្តែជាច្រើនឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រជាធិបតេយ្យប្រទេសថៃហាក់បានបាត់បង់អត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនបន្តិចម្តងៗតាមរយៈរដ្ឋប្រហារយោធាដែលកើតឡើ ជាញឹកញាប់ និងដែលជាបុព្វហេតុធ្វើឲ្យប្រទេសនេះធ្លាក់ក្នុងសភាពវឹកវរដូចសព្វថ្ងៃ។
ដូច្នេះ ប្រសិនបើក្រឡេកមើលត្រឹមអ្នកជិតខាងរបស់ខ្លួនកម្ពុជានឹងគ្មានគំរូប្រជាធិបតេយ្យណាមួយដែលត្រូវចាប់យកឡើយ។ ក្នុងបរិបទមួយបែបនេះ កម្ពុជាគួរចោលក្រសែភ្នែកទៅឆ្ងាយបន្តិចទៅក្នុងក្របខណ្ឌតំបន់ ឬពិភពលោកទាំងមូលដើម្បីមើលឲ្យឃើញពីភាពសម្បូរបែបនៃប្រជាធិបតេយ្យ ហើយគួរជ្រើសយកគំរូប្រជាធិបតេយ្យណាមួយដែលសមស្របនឹងស្ថានភាពប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួនមកអនុវត្ត។
នេះ គឺជាផ្លូវដែលអ្នកនយោបាយខ្មែរគួរដើរដើម្បីជាប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនផង និងដើម្បីឲ្យមានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិផង។ ក្នុងន័យនេះការព្យាយាមបញ្ចប់បញ្ហារវាងបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំងក្នុងការប្តឹងផ្តល់គ្នារឿងព្រំដែន គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតមួយ៕
ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី
ចិន-អាស៊ីកណ្តាល
អាស៊ីកណ្តាលក៍ជាដែនប្រមាញ់របស់ចិនដែរ
តាំងពីរបបរបស់Bakiev បានដួលរលំនៅKirghiszistan មក ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បន្តចង្អុលឲ្យឃើញថា អាមេរិកនិងរុស្ស៊ីកំពុងដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នានៅKirghiszistan ដាច់ដោយឡែក និងនៅអាស៊ីកណ្តាលជាទូទៅ។ ពួកគេភ្លេចថា ប្រទេសចិនក៏សម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ដ៏សែនសំខាន់នៃតំបន់អាស៊ីកណ្តាលនេះដែរ។
21/04/2010 12:52 ម៉ោងសកល
ថៃ
ហេតុអ្វីបានជាវិបត្តិនយោបាយបច្ចុប្បន្នមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ?
ជាងមួយខែកន្លងមកហើយ ដែលពួកអាវក្រហមធ្វើបាតុកម្មនៅទីក្រុងបាងកក។ អ្វីដែលមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រជាជាតិថៃ គឺនៅពីក្រោយបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលអាភីស៊ីតនេះ មានឆន្ទៈដ៏មោះមត់របស់ប្រជាជនក្រីក្រ ក្នុងការផ្តួលរំលំរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមបច្ចុប្បន្នរបស់រាជាណាចក្រថៃ។
14/04/2010 14:24 ម៉ោងសកល
អាស៊ាន
អាស៊ានពិបាកនឹងដើរដល់សមាហរ័ណកម្មសេដ្ឋកិច្ចទាំងស្រុង
07/04/2010 13:17 ម៉ោងសកល
ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
ទំនាក់ទំនងឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
មុនការដកទ័ពនៃប្រទេសបស្ចិមលោកចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្កានិស្តង់នៅពេលខាងមុខនេះ ក្រុមបក្សសម្ពន្ធក្នុងតំបន់បានចាប់រៀបចំប្រុងប្រៀបរៀងៗខ្លួន។ ប្រទេសប៉ាគីស្តង់ចង់ឆ្លៀតបញ្ចេញអានុភាពនិងក្តោបកាន់កាប់តំបន់។ ប៉ុន្តែប្រទេសឥណ្ឌាក៏មានមហិច្ឆតាដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ។
31/03/2010 09:36 ម៉ោងសកល
ចិន-អ៊ីនធ័រណែត
Google ដកខ្លួនចេញពីចិន៖ តើអ្នកណាខាត អ្នកណាចំណេញ?
កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដើមសប្តាហ៍នេះ ក្រុមហ៊ុន Google បានប្រកាសជាផ្លូវការ បិទវែបសៃត៍របស់ខ្លួននៅចិន។ តើហេតុអ្វីបានជា Google ដកខ្លួនចេញពីទីផ្សារអ៊ីនធ័រណែតដ៏សម្បើមមួយនេះ? តើអ្នកណាជាអ្នកខាត ហើយអ្នកណាជាអ្នកចំណេញ ពីការដកខ្លួនរបស់ Google នេះ?
15/04/2010 10:54 ម៉ោងសកល
ជប៉ុន-សហរដ្ឋអាមេរិក
ទីក្រុងតូក្យូបន្តគាស់កកាយរឿងអតីតកាលជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន
10/03/2010 13:06 ម៉ោងសកល
ថៃ
តើពួកអាវក្រហមនឹងកេណ្ឌគ្នីគ្នាបានមួយលាននាក់ នាពេលបាតុកម្មខាងមុខឬទេ?
នៅទីក្រុងបាងកកប្រទេសថៃ Jean-François TAIN បានជួបអ្នកបើកTaxi ម្នាក់ដែលដូចអ្នកបើកTaxi ចំនួន៦០%ដទៃផ្សេងទៀតដែរ សុទ្ធសឹងជាពួកអាវក្រហម អ្នកគាំទ្រ លោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីThaksin។ ពួកអាវក្រហម បាននិងកំពុងបន្តកេណ្ឌគ្នា ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលAbhisit នៅថ្ងៃទី ១៤ ឬទី១៥មិនាខាងមុខមានកម្លាំងខ្លាំងជាងពេលមុនៗ។
10/03/2010 08:06 ម៉ោងសកល
ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់
ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់វិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញ
នៅថ្ងៃនេះ ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់នឹងជួបចរចាគ្នាឡើងវិញ នៅទីក្រុងNew Delhi។ គោលដៅសំខាន់ គឺផ្តល់សន្ទុះដល់អភិក្រមនៃការស្វែងរកសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ ក្រោយពីកិច្ចសន្ទនាត្រូវបានផ្អាកចោលអស់ជាងមួយឆ្នាំ ពោលគឺតាំងពីមានភេរវកម្មនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨ នៅទីក្រុងBombay រួចមក។
25/02/2010 09:01 ម៉ោងសកល
កូរ៉េខាងជើង/អត្ថបទវិភាគ
ខួបកំណើតដ៏សោះកក្រោះរបស់Kim Jong ILដ្បិតគាត់ឈឺហើយរាស្ត្រខ្វះបាយហូប
អគ្គមគ្គទេសន៍កូរ៉េខាងជើងKim Jong Il បានប្រារព្ធខួបគម្រប់៦៨ឆ្នាំរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ។ គឺជាថ្ងៃបុណ្យមួយសោះកក្រោះ ពីព្រោះKim Jong Il កំពុងឈឺធ្ងន់ ជាហេតុបង្កឲ្យមានសង្គ្រាមដណ្តើមអំណាចគ្នា និងពីព្រោះប្រទេសកុម្មុយនិស្តដ៏ចាស់ដុះស្លែមួយនេះកំពុងប្រទះនឹងគ្រោះទុរភិក្ស។
17/02/2010 17:24 ម៉ោងសកល
ស្តាប់សំឡេង
ការផ្សាយ RFI ជាភាសាខ្មែរ
26/02/2009 13:40 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពកម្ពុជា
សេដ្ឋកិច្ច
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីជំរុញអោយប្រទេសកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច
21/04/2010 12:11 ម៉ោងសកល
បច្ចុប្បន្នភាពអន្តរជាតិ
រុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន
ទស្សនកិច្ចលើកទី១នៃលោកប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី Medvedev នៅអ៊ុយក្រែន
21/04/2010 09:26 ម៉ោងសកល
ចិន
ចិនប្រកាសយកថ្ងៃពុធធ្វើជាថ្ងៃកាន់ទុក្ខជាតិសម្រាប់ជនរងគ្រោះដោយគ្រោះរញ្ជួយដីនៅជិនហៃ
20/04/2010 10:40 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Poutineធ្វើរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំជូនសភាឌូម៉ា
20/04/2010 09:02 ម៉ោងសកល
អឺរ៉ុប
ចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសបន្តជាប់គំាង ដោយសារ ដុំពពកផ្សែង និងផេះភ្នំភ្លើង
19/04/2010 14:18 ម៉ោងសកល
វិបត្តិថៃ
ទាហានចាប់ផ្តើមពង្រាយជាថ្មីដើម្បីការពារសង្កាត់សេដ្ឋកិច្ចពីការលុកលុយរបស់ក្រុមអាវក្រហម
19/04/2010 14:17 ម៉ោងសកល
រុស្ស៊ី
មានផ្ទុះឡើងជាអំពើភេរវកម្មទៀតហើយ នៅតំបន់ភ្នំកូកាសរបស់រុស្ស៊ី
19/04/2010 10:31 ម៉ោងសកល
