ចិន-អាស៊ីកណ្តាល

អាស៊ីកណ្តាលក៍ជាដែនប្រមាញ់របស់ចិនដែរ

ដោយ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់

អត្ថបទចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 21/04/2010 កែប្រែលើកចុងក្រោយកាលពីថ្ងៃទី 21/04/2010 12:52 ម៉ោងសកល

តាំងពីរបបរបស់Bakiev បានដួលរលំនៅKirghiszistan មក ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បន្តចង្អុលឲ្យឃើញថា អាមេរិកនិងរុស្ស៊ីកំពុងដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នានៅKirghiszistan ដាច់ដោយឡែក និងនៅអាស៊ីកណ្តាលជាទូទៅ។ ពួកគេភ្លេចថា ប្រទេសចិនក៏សម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ដ៏សែនសំខាន់នៃតំបន់អាស៊ីកណ្តាលនេះដែរ។

បទអត្ថាធិប្បាយរបស់តាន់ ហ្សង-ហ្រ្វង់ស័រ

21/04/2010

បោះពុម្ពអត្ថបទ

ផ្ញើអត្ថបទ

ប្រតិកម្មចំពោះអត្ថបទ

ប្រធានាធិបតីចិនHu Jintao (ឆ្វេង) និងបណ្តាប្រមុខដឹកនាំប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីកណ្តាល
(រូបថត៖reuters)

ថ្នាក់ដឹកនាំចិនមិនដែលមើលរំលងភូមិភាគអាស៊ីកណ្តាលឡើយ ជាពិសេសតាំងពីសហភាពសូវៀតបានរលាយ នៅឆ្នាំ១៩៩១មក។ ពីព្រោះ តាំងពីពេលនោះមក សាធារណរដ្ឋអាស៊ីកណ្តាលទាំងប្រាំ គឺKazakstan Kirghiszistan Ouzbékistan Tadjikistan និងTurménistan បានរបូតចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងMoscou និងបានក្លាយជារដ្ឋឯករាជ្យ។

ការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំចិនទៅលើអាស៊ីកណ្តាល មានមូលហេតុពីរសំខាន់។ ទីមួយ គឺប្រេងកាតដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៃតំបន់នេះ។ ទីពីរគឺកត្តាសន្តិសុខ ដ្បិតប្រជាជនភាគច្រើននៅអាស៊ីកណ្តាល ជាអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ហើយចិនខ្លាចមនោគមវិជា្ជអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ធ្លាយចេញពីអាស៊ីកណ្តាលនេះ និងឆ្លងចូលមកក្នុងខេត្តXinjiang របស់ខ្លួន ជាទីដែលពួកouïgours អ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមកំពុងទាមទារឯករាជ្យ។

ដើម្បីខ្ទប់កុំឲ្យឥទ្ធិពលអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយមអាចរាលដាលមកដល់ខេត្តស្វយ័តXinjiang របស់ខ្លួនបាន ចិនបានសម្រួលទំនាក់ទំនងទូត និងពង្រឹងសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចជាមួយប្រទេសអាស៊ីកណ្តាលទាំងប្រាំ ក្នុងគោលដៅរក្សាស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់។ ក្នុងន័យដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ ចិននិងរុស្ស៊ី ព្រមទាំងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីកណ្តាល បានត្រូវរ៉ូវគ្នាបង្កើតអង្គការមួយឡើង គឺក្រុមសៀងហៃ ដែលក្រោយមកនៅឆ្នាំ២០០១ បានដូរឈ្មោះជា អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ។

យ៉ាងណាមិញ សព្វថ្ងៃ អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ បានក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយមួយរួមគ្នារបស់ចិននិងរបស់រុស្ស៊ី ក្នុងការខ្ទប់កុំឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកចូលមកក្នុងអាស៊ីកណ្តាលបាន។ ចូរកុំភ្លេចថា តាមរយៈសង្គ្រាមAfghanistan នៅឆ្នាំ២០០១សហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលមកបើកមូលដ្ឋានយោធាមួយ នៅManas ប្រទេសKirghiszistan និងមួយទៀតនៅQarshi Hanabad ប្រទេសOuzbeckistan។ សព្វថ្ងៃនេះ មូលដ្ឋានQarshi Hanabad ត្រូវបានបិទចោល ហើយរុស្ស៊ីកំពុងបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យKirghiszistan បិទមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅManas ចោលដែរ។

ចិនលេងបៀពីរសន្លឹកនៅអាស៊ីកណ្តាល

ការដែលរុស្ស៊ីបាននិងកំពុងបន្តខ្នះខ្នែងកំចាត់ឥទ្ធិពលអាមេរិកនៅអាស៊ីកណ្តាល ធ្វើឲ្យចិន សប្បាយចិត្តខ្លាំង។ ប៉ុន្តែ ទន្ទឹមជាមួយគ្នានេះ ការវិលត្រឡប់របស់រុស្ស៊ីមកកាន់ភូមិភាគអាស៊ីកណ្តាលវិញ ក៏ធ្វើឲ្យចិនកើតក្តីព្រួយបារម្ភដែរ។ ចិនបារម្ភក្រែងទីក្រុងMoscou ឲ្យតម្លៃទៅលើប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជាងទៅលើប្រយោជន៍រួមចិន-រុស្ស៊ី ក្នុងនាមជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្ត។ ពីព្រោះ ដូចដែលបានលើកឡើងខាងដើមរួចហើយថា អ្វីដែលសំខាន់សម្រាប់ចិន នៅអាស៊ីកណ្តាល គឺប្រេងកាតនិងសន្តិសុខ។ ជាក់ស្តែង ទីក្រុងPékinបានជួសជុលបណ្តាញបង្ហូរប្រេងកាតដែលសល់ពីសម័យសហភាពសូវៀត និងបានបន្តបំពង់ថ្មីៗជាច្រើនផ្សេងទៀត ដើម្បីបង្ហូរប្រេងកាតពីអាស៊ីកណ្តាលទៅកាន់ទឹកដីចិន។ សព្វថ្ងៃនេះ ១ភាគ៤នៃផលិតកម្មប្រេងកាតទាំងស្រុងរបស់ប្រទេសKazakhstan ត្រូវបានចិនទិញយកទាំងអស់។

ដោយឡែក ថ្នាក់ដឹកនាំចិនក៏ចាត់ទុកអាស៊ីកណ្តាលថា ជាដែនប្រមាញ់របស់ពួកគេដែរពីព្រោះ ពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ចិនចូលទៅអាស៊ីកណ្តាល បានន័យថា ពង្រឹងសន្តិសុខរបស់ចិន នៅប៉ែកខាងលិចនៃប្រទេស។ សូមជម្រាបថា មានជនជាតិOuïgours យ៉ាងតិចបួនសែននាក់នៅអាស៊ីកណ្តាល ក្នុងនោះបីសែននាក់រស់នៅក្នុងប្រទេសKazakhstan។ ម៉្លោះហើយ ចិនចាំបាច់ត្រូវតែរៀបជើងព្រួល ធ្វើយ៉ាងណាកុំឲ្យពួកOuïgours នៅអាស៊ីកណ្តាលមកចូលដៃជាមួយពួកOuïgours នៅខេត្តXinjiang ដើម្បីទាមទារឯករាជ្យ។

សរុបមកវិញ អាស៊ីកណ្តាលមិនគ្រាន់តែជាទីប្រជែងឥទ្ធិពលរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ។ តែ វាក៏ជាដែនប្រមាញ់របស់ចិនដែរ។ ម្ល៉ោះហើយ ក្នុងខណៈពេលដែលគេចាប់អារម្មណ៍ទៅលើតែវិវាទរវាងទីក្រុងWashington និងទីក្រុងMoscou នៅក្នុងប្រទេសKirghiszistanប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ គេមិនត្រូវភ្លេចទេថា ទីក្រុងPékinក៏កំពុងហុតទឹកសម្លឹងកាកដែរ៕

ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី

ថៃ

ហេតុអ្វីបានជាវិបត្តិនយោបាយបច្ចុប្បន្នមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ?

ជាងមួយខែកន្លងមកហើយ ដែលពួកអាវក្រហមធ្វើបាតុកម្មនៅទីក្រុងបាងកក។ អ្វីដែលមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រជាជាតិថៃ គឺនៅពីក្រោយបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលអាភីស៊ីតនេះ មានឆន្ទៈដ៏មោះមត់របស់ប្រជាជនក្រីក្រ ក្នុងការផ្តួលរំលំរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមបច្ចុប្បន្នរបស់រាជាណាចក្រថៃ។

14/04/2010 14:24 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ តាន់ ហ្រង់-ហ្វ្រង់ស័រ

អាស៊ាន

អាស៊ានពិបាកនឹងដើរដល់សមាហរ័ណកម្មសេដ្ឋកិច្ចទាំងស្រុង

មហិច្ឆតាក្នុងការបង្កើតសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានមួយឲ្យបានមុនឆ្នាំ២០១៥ នេះហើយគឺ ជាប្រធានរឿងមួយសំខាន់ដែលថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ីអាគ្នេយ៍ នឹងលើកយកមកជជែកគ្នា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ស្អែក និងថ្ងៃសុក្រខានស្អែក នាឱកាសជំនួបកំពូលអាស៊ាន នៅទីក្រុងHanoi ប្រទេសវៀតណាម។

07/04/2010 13:17 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រ

ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

ទំនាក់ទំនងឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

មុនការដកទ័ពនៃប្រទេសបស្ចិមលោកចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្កានិស្តង់នៅពេលខាងមុខនេះ ក្រុមបក្សសម្ពន្ធក្នុងតំបន់បានចាប់រៀបចំប្រុងប្រៀបរៀងៗខ្លួន។ ប្រទេសប៉ាគីស្តង់ចង់ឆ្លៀតបញ្ចេញអានុភាពនិងក្តោបកាន់កាប់តំបន់។ ប៉ុន្តែប្រទេសឥណ្ឌាក៏មានមហិច្ឆតាដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ។

31/03/2010 09:36 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់សៀក សារិន

ចិន-អ៊ីនធ័រណែត

Google ដកខ្លួនចេញពីចិន៖ តើអ្នកណាខាត អ្នកណាចំណេញ?

កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដើមសប្តាហ៍នេះ ក្រុមហ៊ុន Google បានប្រកាសជាផ្លូវការ បិទវែបសៃត៍របស់ខ្លួននៅចិន។ តើហេតុអ្វីបានជា Google ដកខ្លួនចេញពីទីផ្សារអ៊ីនធ័រណែតដ៏សម្បើមមួយនេះ? តើអ្នកណាជាអ្នកខាត ហើយអ្នកណាជាអ្នកចំណេញ ពីការដកខ្លួនរបស់ Google នេះ?

15/04/2010 10:54 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ សេង ឌីណា

ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ី

ប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាក្នុងបរិបទមាន ឬគ្មានវត្តមានលោកសម រង្ស៊ី

ខណៈដែលតុលាការរាជធានីភ្នំពេញកំពុងចាត់ការយ៉ាងក្តៅគគុកចំពោះសំណុំរឿងទី២ដែលរដ្ឋាភិបាលប្តឹងលោកសម រង្ស៊ីទាក់ទងនឹងការក្លែងបន្លំឯកសារព្រំដែន មានការគូសវាសសេណារីយ៉ូមួយចំនួនទាក់ទងនឹងអនាគតប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជា។ តើអវត្តមានជា យថាហេតុរបស់លោកសម រង្ស៊ីពីក្នុងប្រទេសសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ខាងមុខនឹងជះឥទិ្ធពលអ្វីខ្លះដល់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា?

17/03/2010 08:58 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ប៉ែន បូណាពីទីក្រុងភ្នំពេញ

ជប៉ុន-សហរដ្ឋអាមេរិក

ទីក្រុងតូក្យូបន្តគាស់កកាយរឿងអតីតកាលជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន

តំាងពីឆ្នំា ២០០៩ មក ពោលគឺ តំាងពីគណបក្សឆ្វេងនិយមឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនមក បរិបទនយោបាយនៃប្រទេសជប៉ុនចាប់ផ្តើមប្រែប្រួលបន្តិចម្តងៗ នៅចំពោះមុខសហរដ្ឋអាមេរិក។ ផ្ទុយស្រឡះពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនមុនៗដែលរណបខ្លំាងនឹងអាមេរិកនោះ រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី Yukio Hatoyama បច្ចុប្បន្ន ចង់ឲ្យប្រទេសជប៉ុនឃ្លាតឆ្ងាយបន្តិចពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ បន្តិចម្តងៗ ទីក្រុងតូក្យូបានចាប់ផ្តើមសើរើរឿងអតីតកាលមួយចំនួន ដែលរដ្ឋាភិបាលមុនៗ បានចុះហត្ថលេខាជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។

10/03/2010 13:06 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ គួច គន្ធារ៉ា

ថៃ

តើពួកអាវក្រហមនឹងកេណ្ឌគ្នីគ្នាបានមួយលាននាក់ នាពេលបាតុកម្មខាងមុខឬទេ?

នៅទីក្រុងបាងកកប្រទេសថៃ Jean-François TAIN បានជួបអ្នកបើកTaxi ម្នាក់ដែលដូចអ្នកបើកTaxi ចំនួន៦០%ដទៃផ្សេងទៀតដែរ សុទ្ធសឹងជាពួកអាវក្រហម អ្នកគាំទ្រ លោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីThaksin។ ពួកអាវក្រហម បាននិងកំពុងបន្តកេណ្ឌគ្នា ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលAbhisit នៅថ្ងៃទី ១៤ ឬទី១៥មិនាខាងមុខមានកម្លាំងខ្លាំងជាងពេលមុនៗ។

10/03/2010 08:06 ម៉ោងសកល

បទយកការណ៍របស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រពីទីក្រុងបាងកក

ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្តង់

ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់វិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញ

នៅថ្ងៃនេះ ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្តង់នឹងជួបចរចាគ្នាឡើងវិញ នៅទីក្រុងNew Delhi។ គោលដៅសំខាន់ គឺផ្តល់សន្ទុះដល់អភិក្រមនៃការស្វែងរកសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ ក្រោយពីកិច្ចសន្ទនាត្រូវបានផ្អាកចោលអស់ជាងមួយឆ្នាំ ពោលគឺតាំងពីមានភេរវកម្មនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ២០០៨ នៅទីក្រុងBombay រួចមក។

25/02/2010 09:01 ម៉ោងសកល

បទវិភាគរបស់ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ តាន់

កូរ៉េខាងជើង/អត្ថបទវិភាគ

ខួបកំណើតដ៏សោះកក្រោះរបស់Kim Jong ILដ្បិតគាត់ឈឺហើយរាស្ត្រខ្វះបាយហូប

អគ្គមគ្គទេសន៍កូរ៉េខាងជើងKim Jong Il បានប្រារព្ធខួបគម្រប់៦៨ឆ្នាំរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ។ គឺជាថ្ងៃបុណ្យមួយសោះកក្រោះ ពីព្រោះKim Jong Il កំពុងឈឺធ្ងន់ ជាហេតុបង្កឲ្យមានសង្គ្រាមដណ្តើមអំណាចគ្នា និងពីព្រោះប្រទេសកុម្មុយនិស្តដ៏ចាស់ដុះស្លែមួយនេះកំពុងប្រទះនឹងគ្រោះទុរភិក្ស។

17/02/2010 17:24 ម៉ោងសកល

បទអត្ថាធិប្បាយរបស់តាន់ ហ្សង់-ហ្រ្វង់ស័រ