LƯƠNG THỰC

Tuy Việt Nam đã thành công trong việc xoá đói nhưng vẫn chưa hoàn toàn bảo đảm an ninh lương thực

  Mai Vân,  Ánh Nguyệt

Bài đăng ngày 16/11/2009 Cập nhật lần cuối ngày  17/11/2009 16:10 TU

Nông dân đồng bằng sông Cửu Long

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến lược Lương thực, Việt Nam đã nỗ lực đáng kể trong việc xoá đói giảm nghèo. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn bị xếp vào diện các nước còn bị vấn đề thiếu ăn đe dọa, trước những rủi ro biến đổi khí hậu và nhất là trong trường hợp có thiên tai.

Hôm nay (16-11), Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Lương thực thế giới khai mạc tại Roma, thủ đô nước Ý.  Nhân dịp này, Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc  FAO đã lên tiếng cảnh báo là số người nghèo đói trên toàn cầu đã lên đến 1,02 tỷ người, tăng thêm 100 triệu người so với năm 2008.

Châu Á chiếm một phần quan trọng trong số hơn một tỷ người thiếu ăn, với 642 triệu người, theo ước tính của FAO.

Trong bản báo cáo mang tựa đề Tình trạng ''bất ổn về lương thực trên thế giới'', FAO xác định là nạn đói lúc này không bắt nguồn từ tình trạng mất mùa do thiên tai hay nhân họa, mà là do giá lương thực tại nhiều nước tăng vọt, trong lúc thu nhập của người dân bị sút giảm do khủng hoảng kinh tế, tình trạng thất nghiệp gia tăng.

Dù giá lương thực trên thế giới hiện đã giảm bớt so với đỉnh cao vào giữa năm ngoái, nhưng mức độ của giá này vẫn còn cao. Thậm chí, theo FAO, giá các nhu yếu phẩm trên nhiều thị trường nội địa vào cuối năm 2008 vẫn còn cao hơn khoảng 17% so với mức trước đó hai năm. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã làm tình hình khó khăn thêm và hàng triệu người ở các nước nghèo vẫn cần được cứu trợ.

Trong tình hình đó, FAO đã kêu gọi các chính phủ và khu vực tư nhân tăng đầu tư vào nông nghiệp tại các nước đang phát triển để giảm bớt khó khăn cho dân nghèo các quốc gia này. FAO còn nhắc nhở các nước giầu thực hiện các cam kết tăng viện trợ phát triển về lương thực, đặc biệt là giúp các nước đang phát triển tăng mạnh đầu tư nông nghiệp, giảm dần phụ thuộc vào nguồn viện trợ lương thực.

Một cách cụ thể, Tổng Giám Đốc FAO Jacques Diouf kêu gọi thế giới tăng 70% mức sản xuất nông nghiệp để có thể nuôi hơn 9 tỷ người trên trái đất từ nay đến năm 2050. Đồng thời ông cũng kêu gọi các quốc gia phải đưa ra, tại Hội nghị thượng đỉnh Roma khai mạc hôm nay, những cam kết cụ thể vì ngành nông nghiệp thế giới cần một nguồn vốn đầu tư khoảng 44 tỷ đô la trong khi hiện nay mới nhận được có 8 tỷ đô la mà thôi.

Nếu toàn cảnh chung cho thấy tình trạng đói kém gia tăng, thì ở nơi này nơi kia, FAO cũng đã ghi nhận một số điểm sáng, trong đó có Việt Nam. Trong một bản báo cáo riêng mang tên "Những con đường dẫn tới thành công", công bố tuần trước, Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc đã đưa  Việt Nam vào danh sách 4 nước thành công nhất trong hoạt động xóa đói. Ba quốc gia còn lại là Armenia, Brazil và Nigeria.

Theo bản báo cáo, bí quyết thành công của 4 nước kể trên bao gồm các yếu tố như là : tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, đầu tư vào những vùng nông thôn nghèo và vươn tới những người có cuộc sống bấp bênh nhất, giữ vững những thành quả đã đạt được, chống lại mọi đe dọa, và có kế hoạch phát triển bền vững.

Theo FAO, Việt Nam đã kết hợp được các chính sách thị trường mở với những khoản đầu tư lớn vào hệ thống an sinh xã hội trên quy mô toàn quốc, tăng vốn cho việc chăm sóc y tế, tăng lương hưu trí và trợ cấp cho người thất nghiệp. Nhờ đó mà Việt Nam không chỉ xóa đói mà còn giảm được hơn một nữa tỉ lệ người nghèo từ 24% vào năm 1993, xuống còn 11% vào năm 2002.

Nhận xét của FAO cũng không khác đánh giá của Ngân hàng Thế giới hôm 04/11 trong bản cập nhật hoá tình hình kinh tế khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Theo Ngân hàng Thế giới, mặc dù lương thực và nguyên liệu tăng cao trong suốt nửa đầu năm 2008 và tiếp đó là thời kỳ phát triển trì trệ từ đầu năm 2009, thế nhưng tỷ lệ nghèo đói ở Việt Nam tiếp tục giảm. Đối với định chế tài chánh quốc tế này, Việt Nam đã đạt được tăng trưởng bền vững đối với hạ tầng cơ sở ở nông thôn, người dân có cơ hội tiếp cận tốt hơn để đa dạng hóa các nguồn thu nhập.

Một bản báo cáo khác của viện Nghiên cứu Chiến lược Lương thực International Food Policy Research Institute (IFPRI) tại Washington công bố hồi tuần trước cũng khen ngợi chính sách đất đai của Việt Nam vào đầu thời kỳ Đổi mới đã góp phần khuyến khích nông dân tăng gia sản xuất, giúp giảm bớt tỉnh trạng đói kém.

Trong bản báo cáo mang tựa đề "Nuôi ăn hàng triệu người'' (Millions fed), Viện IFPRI đã nêu bật trường hợp Việt Nam trong cùng với 19 nơi khác, khen Việt Nam đã thành công trong việc xoá đói, nhưng vẫn lên tiếng cảnh báo Việt Nam về nguy cơ bị vấn đề thiếu ăn đe dọa nhất là trong trường hợp có thiên tai và trước những rủi ro biến đổi khí hậu.

Để tìm hiểu thêm vấn đề, RFI đã đặt câu hỏi với nhà nông học Võ Tòng Xuân, ở Việt Nam, và được ông trấn an như sau.

Như đã nói ở trên, cơ quan FAO xác định là nạn thiếu ăn lúc này là do giá lương thực tại nhiều nước tăng vọt, trong lúc thu nhập của người dân bị sút giảm do khủng hoảng kinh tế, tình trạng thất nghiệp gia tăng.

Tình hình Việt Nam thì vấn đề vật giá gia tăng như thế nào, nhất là giá lương thực. Cô Ngọc Thúy, ở thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, đi chợ chuẩn bị bữa cơm là một vấn đề đau đầu, phải tính toán rất kỹ, giá cả không ngừng tăng lên trong lúc thu nhập thì cố định.