HOA KỲ-TRUNG QUỐC

Hàng rào thuế quan và đồng tiền Trung Quốc là trọng tâm đối thoại giữa Obama và Hồ Cẩm Đào

  Tú Anh

Bài đăng ngày 17/11/2009 Cập nhật lần cuối ngày  17/11/2009 14:03 TU

Hồ Cẩm Đào tiếp ông Obama

Trong cuộc họp tay đôi tại Bắc Kinh hôm nay, tổng thống Mỹ Barack Obama đã khuyến khích chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào thả nổi đồng nhân dân tệ thay vì kềm giá một cách tùy tiện như hiện nay.

Đối thoại với Bắc Kinh là một trong những ưu tiên chiến lược của Washington trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa cường quốc kinh tế số một và số ba gặp nhiều xung khắc. Bất đồng nhưng không thể thiếu nhau. Hoa Kỳ là bạn hàng  quan trọng nhất của Trung quốc với một thị trường rộng lớn tràn ngập hàng hóa rẻ tiền Made in China từ quần áo, giày dép, vật dụng, điện tử, vật liệu xây cất, vỏ xe… Đổi lại,  Trung Quốc là đối tác thương mại đứng hàng thứ hai của Mỹ sau nước láng giềng Canada. Tuy nhiên, cán cân mậu dịch giữa hai bên hoàn toàn bất lợi cho phía Mỹ. Mặc dù  thời kỳ khủng hoảng làm giảm hoạt động thương mại nhưng mức thâm thủng cũng lên đến 143 tỷ đôla tính trong 8 tháng đầu năm nay.

Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh than phiền khuynh hướng bảo hộ mậu dịch tái xuất hiện tại Mỹ. Xung khắc gần đây nhất là Washington nâng thuế nhập khẩu đánh lên vỏ xe chế tạo tại Trung Quốc và chuẩn bị tăng thuế nhập khẩu ống thép sử dụng trong ngành khai thác dầu khí. Bắc Kinh phản công bằng biện pháp gây khó khăn cho việc nhập khẩu phụ tùng xe hơi Mỹ. Theo một chuyên gia Trung Quốc, biện pháp trả đũa của Trung Quốc chỉ là động thái biểu lộ bất bình trong khi thuế đánh vào vỏ xe có thể làm cho 100 ngàn người Trung Quốc mất việc làm.

Hồ sơ thứ hai gây tranh cãi giữa hai đối tác là Bắc Kinh kềm giá đồng nhân dân tệ  ở mức thấp để hỗ trợ cho xuất khẩu. Trong cuộc gặp gỡ với chủ tịch Hồ Cẩm Đào hồi sáng nay, tổng thống Obama cho biết đã nhắc lại lời hứa của phía Trung Quốc trong thời gian qua là sẽ từ từ để cho đồng nhân dân tệ thay đổi trị giá theo xu hướng tự nhiên của thị trường. Ông nhấn mạnh đến nhu cầu cấp thiết ‘‘dựa trên những nguyên tắc kinh tế cơ bản để quân bình sinh hoạt kinh tế thế giới’’.

Hoa Kỳ và Trung Quốc xung khắc nhưng không thể thiếu nhau

Từ một năm nay, hối suất đồng tiền Trung Quốc so với đôla Mỹ gần như không đổi. Có hai lý do giải thích thái độ cứng rắn của Bắc Kinh. Một mặt họ duy trì biện pháp này để tạo thuận lợi cho chính sách phục hồi kinh tế và có thể tiếp tục cho đến giữa năm tới.Thứ hai, chính quyền Trung Quốc không muốn bị xem là nhanh chóng nhượng bộ Hoa Kỳ.

Trong vụ tranh cãi này, thật ra chính quyền Mỹ cũng cân nhắc lợi hại. Một bên là áp lực của doanh nhân và kỹ nghệ gia than phiền Trung Quốc cạnh tranh bất chính, bên kia là vai trò của Bắc Kinh trong việc giúp Hoa kỳ chịu đựng thâm thủng ngân sách mà mức độ càng ngày càng tăng do khủng hoảng tài chính cộng  với hai gánh nặng Irak và Afghanistan. Sau Nhật Bản, Trung Quốc là chủ nợ thứ hai của Mỹ. Nhờ vào nhập siêu khổng lồ là Bắc Kinh có được trữ lượng ngoại tệ to lớn đầu tư vào Hoa Kỳ với khoảng 800 tỷ đôla công trái phiếu.

Hồ sơ bất đồng thứ ba là hàng giả của Trung Quốc. Sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO, Trung Quốc được một thời gian để thích nghi với các quy tắc, luật định của định chế quốc tế này.Thời gian này đã kết thúc vào tháng 10 năm ngoái 2008. Từ đó đến nay, Washington thường xuyên tố cáo Bắc Kinh tiếp tục gây khó khăn cho việc phổ biến âm nhạc, phim ảnh, sách của nước ngoài. Nạn in lậu, sao chép cũng làm thiệt hại nhiều tỷ đôla hàng năm cho các công ty xí nghiệp Hoa Kỳ.