CHÂU Á

Tại Nhật, Toyota vẫn là một thành trì công nghiệp vững chắc

  Thanh Thủy

Bài đăng ngày 24/02/2010 Cập nhật lần cuối ngày  24/02/2010 17:08 TU

Mấy ngày nay báo đài đã nói nhiều về việc Toyota đã phải thu hồi mấy triệu chiếc xe hơi bán ở nước ngoài. Hôm qua chủ tịch tổng giám đốc Toyota, ông Akio Toyoda, đã phải công khai xin lỗi và hôm nay ông phải ra nhận lỗi trước Hạ viện Mỹ.

Từ thành phố Toyota, nằm không xa thành phố Nagoya, đặc phái viên của báo Le Monde cho biết là Toyota City hiện có một dân số 420.000 người  xưa kia là một thành phố nhỏ mang tên là Koromo mà sự thịnh vượng bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 với nghề sản xuất tơ lụa.

Kể từ năm 1959, thành phố này mang tên của tập đoàn xe hơi, mở đầu cho một thời kỳ thịnh vượng mới. Sang năm 1960 Toyota City kết nghĩa với thành phố Detroit, trung tâm của ngành công nghiệp xe hơi Hoa Kỳ.

Tại Toyota City, người dân làm việc cho tập đoàn Toyota từ đời cha đến đời con. Với đồng lương nhận được họ mua một chiếc xe hơi nhãn hiệu Toyota, sống trong một ngôi nhà do Toyota Home xây dựng, chữa bệnh tại nhà thương Toyota, mua thực phẩm tại một cửa tiệm của công ty Meglia, chi nhánh của Toyota. Chính công ty này lo luôn việc tổ chức đám cưới và đám ma cho dân chúng của thành phố.

Giờ mở cửa và đóng cửa của các tiệm ăn và tiệm buôn bán tại Toyota City dựa theo giờ giấc làm việc của các nhà máy Toyota. Ngoài ra, với gần 80 000 người định cư tại thành phố này làm việc trực tiếp cho Toyota, tập đoàn xe hơi này tài trợ cho một ngôi trường kỹ thuật.

"Hệ thống Sản xuất Toyota" : cá nhân nhường chỗ cho tập thể

Thành công lớn của Toyota dựa vào sự ủng hộ hoàn toàn của tất cả nhân viên đối với « Hệ thống Sản xuất Toyota » (Toyota Production System, gọi tắt là TPS).

Hệ thống này thể hiện nguyên lý hiện hữu của Toyota mà trong đó cá nhân phải nhường chỗ cho tập thể.

Theo đánh giá của Tadao Wakatsuki, một cựu công nhân trên một dây chuyền lắp ráp của Toyota, « hệ thống TPS, vốn chủ trương sự hy sinh toàn diện cho tập đoàn, là một thứ nhồi sọ ».

Hiện nay ông Wakatsuki là thành viên của All Toyota Labor Union (ATU) một công đoàn không trực thuộc vào Toyota, và ông lo giúp đỡ các nhân viên gặp khó khăn với tập đoàn. Đặc biệt là công đoàn này giúp đỡ cho thân nhân của các nạn nhân từng là nhân viên của Toyota và đã hy sinh tính mạng do làm viẹc quá sức chịu đựng.

Thông tin viên Le Monde cho biết là tại các xưởng máy hầu như không có một cuộc thảo luận nào vì, như lời của ông Wakatsuki « sự im làng là vàng. Dân chúng không có quyền chỉ trích hoặc bày tỏ ý kiến nếu như không muốn bị gạt qua một bên ».

Nhà báo này còn đưa tin là tác động trong nước của những khó khăn mà Toyota đang gặp phải ở ngoài nước có vẻ không là bao cho dù khâu sản xuất có thể bị ngưng lại trong tháng tới.

Nhiều người ở Toyota City không hiểu vì sao vụ việc lại trở nên ầm ĩ như vậy vỉ trước đây đã từng xảy ra những vụ thu hồi xe hơi Toyota bị hỏng một bộ phận, như là vào năm 2005 và năm 2007. Những người này lên án Hoa Kỳ muốn tìm cách làm cho Toyota bị mất uy tín, nhất là khi hãng xe hơi Mỹ Ford cũng đã phải thu hồi, tháng 10 năm 2009, khoảng 4,5 triệu chiếc xe hơi.

Nhưng tại Nhật Bản cũng có những tiếng nói lên án Toyota đã tỏ ra ngạo mạn và quá tự tin. Theo một thành viên công đoàn, mấy năm gần đây, nhịp độ sản xuất xe mới gia tăng trong khi việc kiểm soát bị lơi lỏng.

Tuy nhiên tác giả bài báo trên Le Monde đi đến kết luận là phương thức hoạt động của Toyota sẽ không bị xem xét lại và thành trì công nghiệp Toyota tại Nhật Bản tiếp tục đứng vững như trước đây.

Những ông khổng lồ của nền kinh tế Nhật              

Bài báo trên phụ trang kinh tế của Le Figaro cũng nói đến những khó khăn hiện nay của Toyota, nhưng trong một cái nhìn chung về một số công ty lớn, vốn lâu nay được xem là những ông khổng lồ của nền kinh tế Nhật bản nhưng giờ đây thế đứng đang bị lung lay.

Từ Japan Airlines đến Toyota và Honda, các tập đoàn này, theo Le Figaro, không được trang bị đầy đủ để đói phó với tién trình toàn cầu hóa. Đây quả thật là một điều nghịch lý mà thế giới vừa phát hiện và chính các tập đoàn này vừa khám phá sự bất lực của mình vì đã không biết thay đổi kịp thời một số thói quen.

Hãng hàng không Nhật Bản bị phá sản vì đã không phản ứng kịp thời trước sự kiện giao thông hàng không đã tụt giảm trên thế giới.

Còn Honda và Toyota buộc phải thu hồi hàng triệu chiếc xe hơi bị hỏng một bộ phận bởi vì hai tập đoàn này đã không kiểm soát chặt chẽ các nhà cung cấp phụ tùng.

Tờ Le Figaro nêu lên câu hỏi : phải chăng đây là một sự ngẫu nhiên hay là một định mệnh ? Và tờ báo tự trả lời rằng các công ty Nhật Bản, mặc dù có mặt khắp nơi trên địa cầu, không được trang bị đúng mức trước hiện tượng toàn cầu hóa. Bộ máy lãnh đạo của các tập đoàn này gồm toàn những người đã từng làm việc lâu năm trong tập đoàn và hiếm khi thâu nhận người đến từ bên ngoài có thể đem lại một nguồn sinh lực mới cho tập đoàn.

Đây là một cấu trúc lãnh đạo cứng ngắc có một nhiệm vụ rõ ràng là đặt quyết định của một tập thể lãnh đạo lên trên những sáng kiến cá nhân.

Total nhượng bộ trước sức ép của công đoàn và chính phủ

Cuộc đình công từ năm ngày qua tại các nhà máy lọc dầu Total có thể sẽ chấm dứt hoặc đình hoãn sau khi công đoàn CGT tuyên bố là đòi hỏi của các công đoàn phần nào được đáp ứng.

Tờ Le Figaro đưa hàng tựa : « Những nhượng bộ của Total để ra khỏi cuộc khủng hoảng ». Và trong xã luận tờ báo nói đến một Nhà nước Pháp mắc « chứng tâm thần phân liệt ». Lý do là vì chính phủ của ông Sarkozy muốn bảo vệ công việc làm và chống đối quyết định đóng cửa các nhà máy.

Nhưng làm như vậy, theo Le Figaro, Nhà nước Pháp đã làm hư hao hình ảnh của một nước Pháp sẵn sàng đón nhận các công ty ngoại quốc vì, dưới sức ép của các công đoàn, tập đoàn Total bị Nhà nước ép buộc phải ký cam kết là sẽ không tổ chức lại các nhà máy lọc dầu đặt trên đất Pháp.

Đó là chưa kể sự kiện chính phủ muốn khuyến khích một chính sách tiết kiệm năng lượng để bảo vệ môi trường. Trong lúc đó tờ L’Humanité chạy một hàng tựa lớn trên trang nhất như muốn chào mừng một chiến thắng : "Total bắt đầu quy phục".

Thắng lợi đầu tiên là tạm đình chỉ quyết định đóng cửa nhà mày lọc dầu ở Dunkerque và một chính sách công nghiệp vói nhiều tham vọng phải được phát triển trong lĩnh vực dầu hỏa.