អានតួអត្ថបទ
នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

ជំនឿលើសិទ្ធិមនុស្ស Droits de l'homme

សំឡេង ០៦:៤៨
បណ្ឌិត​ច្បាប់  ឆាយ ហុកផេង ​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង
បណ្ឌិត​ច្បាប់ ឆាយ ហុកផេង ​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង RFI/Chhay Hoc Phéng

យើងរាល់រូបដែលកើតមកជាមនុស្សរមែងរំពឹងផ្អែកលើអ្វីមួយ លើជំនឿណាមួយណា ក្នុងជីវិតនេះ។ អ្នកនិយមសាសនានានា គេជឿលើព្រះអាទិទេព ឬក៏យ៉ាងហោចណាស់ លើបញ្ញាញាណនៃអ្នកដែលបានត្រាស់ដឹង ដូចជា ព្រះសមណគោត្ដម ជាអាទិ៍។ រីឯអ្នកឥតនិយមសាសនា ក៏មានជំនឿដែរ។ គេជឿគំនិតវិជ្ជា ឬក៏វិទ្យាសាស្ត្រ ដែលជាមគ្គុទេសក៏របស់គេ។ យើងអាចយល់បានថា អ្នកនេះជឿនេះ ឬអ្នកនោះជឿលើអ្វីនោះទៀតបាន ក៏អាស្រ័យនូវសេចក្តីអះអាង ថ្លែងការណ៍ ស្វាធ្យាយតៗគ្នា អំពីសំណាក់អ្នក​ដែលមានជំនឿទាំងឡាយនោះ។ អ៊ីចឹង សេចក្ដីអះអាងថ្លែងការណ៍ ជាជំហានទីមួយ ក្នុងការប្រកាន់យកជំនឿណាមួយ។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

រីឯសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ក៏យើងអាចចាត់ទុកបានថា ជាការប្រកាន់ជំនឿមួយបានដែរ។ ជឿថា មនុស្សអាចធ្វើអ្វីមួយក៏បាន លើកលែងតែអំពើអកុសល ឬខុសច្បាប់ចោលចេញ ដ្បិតអីពាក្យថា សិទ្ធិ (សិតធិ) ឬក៏គេអាចអានបានមួយបែបទៀតថា សិទ្ធ (សិត) មានន័យថា "សេចក្តីសម្រេច”។ ដូច្នេះ សិទ្ធិមនុស្ស គឺសេចក្តីសម្រេច ដូចប៉ងប្រាថ្នារបស់មនុស្ស។

Les êtres humains naissent libres et égaux, en droit et en dignité. C'est le principe fondamental consacré par la Déclaration Universelle des Droits de l'Homme de 1948. La journée des droits de l'homme est concrétisée chaque année le 10 décembre, jour anniversaire de l'adoption en 1948 par l'Assemblée Générale des Nations Unies de la déclaration française de 1789 dite Déclaration Universelle des Droits de l'Homme.

នៅភ្នំពេញ ឆ្នាំ២០១៩, ទិវាសិទ្ធិមនុស្សបានចាប់ប្រារព្ធធ្វើឡើង តាំងពីថ្ងៃសៅរ៍៧ធ្នូម្លេះ។ គេឃើញមានប្រធានបទបីដែលលេចធ្លោនៅទីលានពហុកីឡដ្ឋានអូឡាំពិក ក្នុងការប្រារព្ធបុណ្យសិទ្ធិមនុស្សនេះ គឺ សិទ្ធិរបស់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា, សិទ្ធិរបស់ស្ត្រី និងសិទ្ធិបរិស្ថាន។

En outre, l'année 2019 qui s'achève a été marquée par la célébration du 30 ème anniversaire de la Convention relative aux droits de l'enfant. Et l'on croit fermement à la capacité des jeunes en matière de défense des droits de l'homme. Les jeunes peuvent jouer un rôle fédérateur de changements positifs. Effectivement, ils sont majoritairement présents au stade Olympique ce jour du 7 décembre.

នៅលើផ្ទាំងបដាធំមួយស្តីអំពីសិទ្ធិរបស់ស្ត្រី នាង ខេតធឺរីន ហារី (Catherine Harry) ជាអ្នកតំណាងលើកទង់នៃសិទ្ធស្ត្រី។ នៅលើបដានេះ មានសរសេរថា "ច្បាប់ស្រី... ទោះបីច្បាប់នេះ មិនមានបង្រៀននៅសាលាក៏ដោយ ប៉ុន្តែផ្នត់គំនិតនេះ នៅតែចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងវប្បធម៌ ដែលថា ស្ដ្រីគ្រប់លក្ខណ៍ គឺមិនត្រូវស្រដី និងត្រូវចេះស្តាប់បង្គាប់... នេះជាឧបករណ៍ដាក់គំនាប ដោយចែងអំពីវិសមភាព យែនឌ័រ និង បិទបាំងពីអំពើហិង្សាចំពោះស្ត្រីទាំងឡាយនៅក្នុងសង្គមនៅក្នុងនិងក្រៅផ្ទះ តាមរយៈការលើកទឹកចិត្តឱ្យស្ត្រីរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់។”
គួរឱ្យអស្ចារ្យដែរ! អ្វីៗដែលជាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ស្ត្រីខ្មែរ ពីដូនតាមក បានត្រូវទទួលការវាយប្រហារបែបនេះ ដោយចេញមុខ ដោយមិនបានថ្លឹងថ្លែង ល្អ អាក្រក់ រវាងសង្គមខ្មែរ និងសង្គមស្រីបរទេស។ តើសិទ្ធស្ត្រីបានន័យថា ស្ត្រីទាំងឡាយ ត្រូវមានឫកកាច់រៀងដូចៗគ្នាយ៉ាងណា?

Par ailleurs, l'on peut lire sur le site de l'Unesco l'éloge aux droits de l'Homme qui prennent un nouveau sens lorsqu'ils deviennent une réalité dans la vie quotidienne de chaque personne dans le monde. "Nous devons défendre nos droits et ceux des autres. Nous pouvons agir au quotidien pour défendre les droits qui nous protègent tous et aussi promouvoir l'appartenance de tous les hommes à la famille humaine.” Belle déclaration d'intention.

បើយើងក្រលេកមើលបដាស្តីពីបរិស្ថានវិញ ក្មេងស្រីកូនកាត់ថៃអាមេរិកម្នាក់ ជាអ្នកលើកទង់នៃសិទ្ធិនេះ។ នាង រ៉ាលីន សាធិដថាណាសាន អាយុ១២ឆ្នាំ បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការ តាំងពីអាយុ៨ឆ្នាំ ក្រោយពីនាងឈប់សម្រាកវិស្សមកាលតាមឆ្នេរសមុទ្រ ខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលជាកន្លែងពោរពេញដោយសំរាម។ បច្ចុប្បន្ននេះ នាងអុំទូកប្រមូលសំរាម តាមប្រឡាយទឹកស្អុយ នៅក្រុងបាំងកក។ បាំងកកដែលជាមធ្យម មនុស្សម្នាក់ៗប្រើថង់ប្លាស្ទិកចំនួន៨ថង់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់ ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា អ្នកលក់នៅទីផ្សារ ថែមថង់ប្លាស្ទិកមួយជាន់ទៀតពីលើថង់ដែលច្រកអ្វីៗដែលយើងទិញ។ ដើរផ្សារមួយថ្ងៃ ខ្ញុំប្រមូលថង់បាន២០ថង់។ សួរខ្លួនឯងថា យកទៅបោះចោលទីណា ក្រៅពីយកទៅជូនអ្នកផ្សារវិញនោះ?

Il est étonnant voire fascinant de constater que la moindre initiative privée, d'où qu'elle vient, ONG ou simple citoyen, cette initiative salutaire pour l'environnement prend une ampleur inversement proportionnel au poids de la charge non assumée par des gouvernants.
Ceci nous incite à paraphraser Rousseau qui disait "un petit Etat est proportionnellement plus fort qu'un grand”. Quant à nous, chers auditeurs, se rapportant au sujet environnemental, nous disons, "un simple citoyen est proportionnellement plus fort qu'un gouverneur Thaï, en l'occurrence. ”

 

បើវិលមកពិចារណាពីពាក្យ "សិទ្ធិមនុស្ស”ម្តងទៀត, "សិទ្ធ” ឬ "សិទ្ធិ” មានន័យថា សេចក្តីសម្រេច។ អំណាចនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីសិទ្ធិមនុស្សបារាំង នាឆ្នាំ១៧៨៩ គឺវាប្រៀបទៅនឹងទឹកមន្ត ឬវេទមន្តស័ក្តសិទ្ធ។ នៅក្នុងចង្កោមពាក្យនេះទៀត មានពាក្យ សិទ្ធ ឬ សិទ្ធិ ដែរ។ "មន្តស័ក្តសិទ្ធ” គឺ អំណាចនៃមន្តដែលធ្វើឱ្យសម្រេច។ រីឯពាក្យ "មន្ត” នេះមានន័យថាអ្វីៗដែលចងក្រងជាពាក្យសម្រាប់សូត្រ។ ដោយសរុប បើយើងជឿលើប្រសិទ្ធភាពនៃ"សេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស” ឬក៏ថា "មន្តសូត្រអំពីសិទ្ធិមនុស្ស” យើងគប្បីជឿខ្លះផង លើមន្តអាគមសាបព្រោះ សូត្រផ្លុំ តាមភាសាគ្រូហ្ម ស្រាយអំពើជាដើម។ នេះមិនមែនជាការចំអកឡកឡឺយទេ។ គឺគ្រាន់តែដាក់ទន្ទឹមគ្នា រវាង "ថ្លែងការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស” និង "ថ្លែងការណ៍បំបាត់ជំងឺ”។

Force est de constater, chers auditeurs, que les déclarations se suivent mais elles ne se ressemblent pas. A savoir, Déclaration relative aux droits de l'enfant, Déclaration universelle sur la bioéthique et les Droits de l'Homme, Déclaration universelle sur le génome humain et les Droits de l'homme etc.

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ