Vào nội dung chính
PHÁP - MỸ - ĐIỆN ẢNH

Phim tài liệu Cunningham nhân 100 năm ngày sinh

Vở múa "Biped", một trong những tác phẩm xuất sắc của Merce Cunningham, được diễn tại Budapest năm 2006
Vở múa "Biped", một trong những tác phẩm xuất sắc của Merce Cunningham, được diễn tại Budapest năm 2006 AFP/Attila KISBENEDEK

Nếu còn sống, trong năm 2019 Merce Cunningham sẽ ăn mừng sinh nhật 100 tuổi. Bộ phim "Cunningham" kể lại quá trình sáng tác nghệ thuật của nhà biên đạo múa người Mỹ. Cùng với đoàn múa do ông sáng lập, nữ đạo diễn gốc Nga Alla Kovgan đã tái tạo các vở múa tiêu biểu hầu phản ánh những giai đoạn quan trọng trong sự nghiệp của tác giả Cunningham.

Quảng cáo

Ra mắt khán giả Pháp đầu năm 2020, bộ phim tài liệu "Cunningham" do Pháp & Đức hợp tác sản xuất, đưa người xem theo vết chân của nhà biên đạo múa người Mỹ (1919-2009), từ những bước đầu ông học hỏi rồi làm vũ công ở thành phố New York trong thời hậu Thế chiến, cho đến khi ông nổi lên như một nhà sáng tạo có tầm nhìn rộng và xa. Được quay với kỹ thuật 3D, bộ phim này ngoài các thước phim tư liệu lưu trữ chưa từng được công bố, còn có thêm sự hợp tác của các thành viên đoàn múa Merce Cunningham Dance Company. Trên màn ảnh lớn, họ tái tạo 14 tác phẩm chính, đặc thù phong cách Cunningham.

Gieo yếu tố bất ngờ vào trong vở múa

Sự nghiệp dồi dào phong phú của Merce Cunningham trong vòng 70 năm sáng tạo đã cho ra đời 180 tác phẩm lớn nhỏ đủ loại, trong đó có những tác phẩm đáng ghi nhớ như Suite for Five (1956), Rainforest (1968), SoundDance (1975), Ocean (1994), Split Sides (2003) hay là Nearly Ninety (2009)... Việc lựa chọn 14 điệu múa tiêu biểu nhất là nhằm phản ánh quá trình nghiên cứu tìm tòi để rồi thử nghiệm sáng tác các vở múa đương đại (đôi khi trực tiếp) trên sàn diễn. Xét trên nhiều phương diện, Cunningham đã đổi mới ngôn ngữ cũng như lối tiếp cận với nghệ thuật múa.

Cùng với những người bạn đồng hành, quan trọng nhất là nghệ sĩ tạo hình Robert Rauschenberg và nhất là nhạc sĩ John Cage, ông đã đem yếu tố ‘‘ngẫu nhiên, bất ngờ’’ vào trong cách dàn dựng vở múa. Mỗi người một lãnh vực sáng tác riêng theo cùng chủ đề (nhưng không cho đồng nghiệp biết trước để không ảnh hưởng lẫn nhau), đến khi đưa lên sân khấu biểu diễn, lúc đó các tác giả mới khám phá toàn bộ, các mảng biên đạo múa và âm nhạc khi được kết hợp, sắp xếp hay cài đặt lại tạo ra thêm những yếu tố sáng tạo thứ ba không thể tiên đoán.

Nối bước tác phẩm Pina của Wim Wenders

Khán giả yêu nghệ thuật múa đương đại hẳn chắc vẫn còn nhớ cách đây vài năm nhà đạo diễn người Đức Wim Wenders, từng sử dụng kỹ thuật quay phim 3D để làm sống lại các tác phẩm đặc biệt của Pina Bausch, nhà biên đạo múa người Đức lừng danh thế giới, đã từng khai phóng thể loại Tanztheater. Một cách tương tự, nữ đạo diễn gốc Nga Alla Kovgan đeo đuổi có cùng một lối tiếp cận nghệ thuật, nhưng lần này cô đi xa hơn khi nhờ tới sự hợp tác của đoàn múa Merce Cunningham Dance Company để tái tạo các vũ điệu mà theo cô có ý nghĩa nhất.

Các điệu múa được dựng lại trong bối cảnh thời nay, ý tưởng hiện đại màu sắc tươi sáng. Thay vì được diễn trên sân khấu với góc nhìn hai chiều, các vở múa được dựng ở ngoài trời, không gian mở rộng : kỹ thuật 3D giúp cho người xem có thêm chiều sâu và một góc nhìn từ bên trong. Khi đặt máy quay từ vị trí của môt diễn viên múa, ta có cảm tưởng xem toàn cảnh 360 độ với tất cả các diễn viên khác ở xung quanh đang thực hiện các động tác múa. Kết quả vì thế lại càng tạo thêm sự cuốn hút cho ngôn ngữ hình ảnh.

Nắm bắt cái hồn của động tác

Trên lãnh vực múa ballet, Merce Cunningham được xem như là một thiên tài, do ông là một trong những gương mặt tiên phong đã góp phần thay đổi chẳng những diện mạo, mà còn khai phóng tư duy của làng múa đương đại. Bộ phim tài liệu "Cunningham" kể một cách khéo léo tài tình câu chuyện về một nghệ sĩ đầy tham vọng nói riêng và về quá trình sáng tạo nói chung. Công việc sáng tác và cuộc đời của người nghệ sĩ (Merce Cunningham), tuy là hai mà vẫn thành một. Qua lời kể của những thành viên trong đoàn múa trước đây, nhà biên đạo múa bên cạnh công việc đã tạo ra những mối quan hệ khăng khít như thể các thành viên đều lớn lên trong cùng một gia đình. Điều đó tạo thêm sức thuyết phục cho các vở múa.

Tuy không phải là blockbuster hay phim siêu anh hùng, nhưng bộ phim tài liệu mở đầu năm 2020 lại có nhiều khả năng làm hài lòng khán giả nào có tính tò mò, cho dù họ không biết gì nhiều về nghệ thuật múa đương đại. Về một chủ đề không dễ tiếp cận, thậm chí đôi khi bị khán giả cho là thiếu hấp dẫn vì khô khan, hơi chuyên môn nên khó tiếp thu, nữ đạo diễn Alla Kovgan lại thực hiện được một bộ phim tài liệu thú vị và dễ hiểu, trong những góc quay cận kề gần sát, tác phẩm này lột tả được ngôn ngữ cơ thể, nắm bắt được cái hồn của động tác.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.