Vào nội dung chính
Tạp chí xã hội

Sắc đẹp, nỗi lo muôn thuở !

Phần âm thanh 08:53
Đồ họa "phẫu thuật thẩm mỹ khuôn mặt".
Đồ họa "phẫu thuật thẩm mỹ khuôn mặt". flickr.com

Da trắng hay da rám nắng, thân hình tròn trịa hay mảnh khảnh… những quan niệm về sắc đẹp thay đổi theo thời gian và từng giới tính. Những quan niệm đó không chỉ đã trở thành những chuẩn xã hội mang tính ràng buộc, mà còn tác động một cách bất công đến chị em phụ nữ và cả lên giới mày râu. Đến mức nhật báo Công giáo La Croix (số ra ngày 05/04/2016) phải thốt lên là “Sắc đẹp, nỗi lo không của riêng ai”.

Quảng cáo

Cách đây 145 năm, bác sĩ Auguste Debay đã tổng hợp được « 30 nét đẹp của người phụ nữ », chẳng hạn như nước da trắng, đôi mắt hình hạnh nhân, lông mi dài và cong mướt, chiều dài của mũi phải bằng với độ rộng của vầng trán… Ông còn cho rằng những phẩm chất đó lại « hiếm » khi nào hội tụ ở cùng một người. Do đó, tạo hóa luôn có những phần bù đắp, « những nét duyên dáng ở vùng này của cơ thể thay thế cho những khiếm khuyết ở chỗ khác ».

Thời đại thay đổi, những quan điểm đó chắc cũng không còn được nghĩ đến nữa, nhưng những điều ràng buộc về sắc đẹp cũng không hẳn là hoàn toàn biến mất. Bà Celine Couteau, giáo sư về mỹ phẩm học khoa dược tại Nantes (vùng Loire-Atlantique, miền trung tây nước Pháp) có cho rằng : « Chiếc áo nịt thể xác phụ nữ ngày xưa nay tuy không còn nữa, nhưng nó được thay thế bằng một chiếc áo nịt về tâm lý ».

Chiều cao và cân nặng: hai tiêu chí sắc đẹp hàng đầu

Đứng đầu tiêu chí đẹp hiện nay là chiều cao và cân nặng. Thế nhưng, quan điểm về hai tiêu chí này cũng khác hẳn giữa nam và nữ. Đối với nữ giới, thân hình mảnh khảnh phải là tiêu chí đầu tiên. Bà Celine Couteau cho biết: « Chính một trong những cô học trò cũ của tôi, vừa thành lập một doanh nghiệp về mỹ phẩm, cũng phải cho chỉnh sửa lại hình ảnh các người mẫu sao cho họ xuất hiện có vẻ thanh mảnh hơn ».

Nhưng theo nhà xã hội học Thibaut de Saint Pol, trường Sư phạm ENS Cachan, khái niệm về sự mảnh khảnh đó cũng thay đổi theo từng quốc gia, từng nền văn hóa. Ông nói : « Tại Pháp, người ta coi trọng sự mảnh mai của người phụ nữ, cũng giống như là người Hàn Quốc. Nhưng tại Uruguay hay tại Ireland, lại là điều ngược lại. Ở những nước này, thân hình đẫy đà biểu hiện khả năng sinh nở và có thể làm mẹ dễ dàng ».

Hay như tại Tunisia, theo truyền thống, cô dâu tương lai trước hôn lễ phải được tẩm bổ bằng những chiếc bánh cốm có bơ trong vòng một tháng trước khi hôn lễ, sao cho có đủ sức khỏe trong đêm tân hôn. Đó cũng chính là quan quan niệm về sắc đẹp của Pháp xuất hiện cách nay một thế kỷ, theo như nhận định của ông Thibaut de Saint Pol. Ông nhắc lại trong tác phẩm Le Ventre de Paris, nhà văn Emile Zola từng khẳng định là có của ăn dồi dào là một dấu hiệu thể hiện rõ sự khác biệt về mặt xã hội.

Đó là đối với nữ giới. Còn với phái mày râu thì sao ? Vẫn theo ông Thibaut de Saint Pol, quan niệm về nhan sắc ngày nay ngược lại với trước kia, ảnh hưởng đến nữ giới nhiều hơn, và đó còn là dấu hiệu của những bất công tồn tại dai dẳng giữa hai phái.

Ông nói : « Ngày nay, có điều kiện chăm sóc thân thể và chơi một môn thể thao cũng đồng nghĩa với sự giàu có. Đối với nam giới, thân hình có da có thịt biểu hiện cho sức mạnh, quyền lực. Đàn ông nhẹ cân, những người gầy gò ốm yếu, thường hay bị phân biệt đối xử. Hơn nữa, phụ nữ chơi thể thao để giảm cân, trong khi nam giới chơi để tăng cơ bắp… ».

Ngoài việc cân nặng ra, chiều cao của đàn ông cũng đóng một vai trò quan trọng trong quỹ đạo kinh tế và xã hội. Mà ví dụ điển hình là dưới thời hai hoàng đế Pháp, Napoleon Ier hay vua Phổ, hai vị vua này chỉ muốn là những binh sĩ xung quanh ông phải có chiều cao.

Điều này còn được các nhà kinh tế học xứ Anh quốc đã có thể chứng minh rõ là cùng với một bằng cấp, nhưng những người cao to lại hưởng được hưởng các mức lương có lợi thế hơn vì lý do vị trí thứ bậc cao hơn trong doanh nghiệp. Thế nhưng, theo quan sát của ông Nicolas Herpin, nhà nghiên cứu xã hội học, sự phân biệt đối xử đó lại không đồng đều giữ khối công và tư.

« Những người nhỏ con có triển vọng sự nghiệp trong khối công hơn là trong khối tư nhân. Đó là do các cuộc thi tuyển không tính đến yếu tố chiều cao, không như trong một cuộc phỏng vấn tuyển dụng ».

Không chỉ vất vả trong sự nghiệp, những người thấp bé còn khó khăn trong cả chuyện tình cảm. So với nhiều người khác, người nhỏ con phải mất nhiều thời gian hơn mới tìm được cho mình « mảnh tình vắt vai ». Ông Nicolas Herpin nhận định : « Kết hôn với người cao to, cũng là kết hôn với một người có những triển vọng sự nghiệp tốt nhất ». Về những điểm này không biết quý vị có cùng quan điểm với các nhà nghiên cứu không nhỉ?

Phẫu thuật thẩm mỹ: Đồng minh hữu hiệu cho nữ giới?

Nếu như cân nặng, chiều cao có thể đo lường được, còn khuôn mặt thì sao ? Đối với nhà sử học Anne de Marnhac, nước da sáng vẫn là tiêu chí chi phối trong nhiều nền văn hóa, khi đề cập đến tác hại của những loại kem tẩy trắng da trong cộng đồng người châu Phi, hay nhưng màu da trắng sữa của người Nhật vẫn là nước da ưa thích nhất của phụ nữ Thái có nước da ngăm đen.

Nước da hơi tái từng là biểu thị cho sự quý phái, gợi nhắc lại sự tương phản giữa khuôn mặt được trát đầy phấn với nước da rám nắng của những người phải « dầm mưa dãi nắng » ngoài đồng. Thế nhưng, theo quan sát của bà Anne de Marnhac : Sự ham muốn này giờ có lẽ không còn gì là khó và gần như trong tầm tay, nhờ vào các tiến bộ của khoa học, đến mức kể từ giờ người ta có thể « vẽ lại hoàn toàn khuôn mặt của một người ».

Rút ngắn chiều dài chiếc mũi, nâng gò má, bơm môi và thậm chí là bấm mí mắt… với phẫu thuật thẩm mỹ, tất cả đều có thể thành hiện thực. Sắc đẹp giờ cũng giống như quần áo may sẵn, bạn thích kiểu gì thì bạn sẽ có ngay kiểu ấy để đắp lên mặt.

Kỹ thuật số phát triển mạnh còn làm cho cuộc đua đến sự hoàn mỹ thêm phần khốc liệt với việc phơi bày ngàn nghìn mẫu gương mặt trên các trang mạng xã hội, nhất là các kiểu ảnh « tự sướng ». Trong một xã hội ngày càng đa dạng, pha lẫn nhiều sắc tộc và văn hóa, nhiều người đã bắt đầu công kích kịch liệt sự chuyên chế của vẻ bề ngoài.

Cuối cùng, bà Anne de Marnhac nhận xét : “Người ta mong muốn có được nét gì riêng của mình. Theo như cách nói của nhà triết học Levinas, tại một xã hội trong giai đoạn khủng hoảng, thực tế mặt đối mặt và tính biểu cảm của một khuôn mặt, xuất hiện như là một nhu cầu”. Đó chẳng phải là cách để chúng ta cởi bỏ chiếc áo nịt tâm lý hay sao?

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.