Vào nội dung chính
MÔI TRƯỜNG - XÃ HỘI

Loài người ngày càng tiêu lạm quỹ tài nguyên của trái đất

Logo của ngày "Earth Overshoot Day"
Logo của ngày "Earth Overshoot Day"

Hôm qua, 19/08/2014, được đánh dấu là ngày mà nhân loại đã tiêu thụ hết nguồn tài nguyên mà trái đất có thể sản sinh trong năm 2014. Chỉ trong vòng hơn 8 tháng, loài người chúng ta đã tiêu thụ hết khả năng tái tạo thiên nhiên của trái đất trong cả năm.

Quảng cáo

Từ năm 2003, trên cơ sở ước tính lượng lương thực – thực phẩm, tài nguyên mà con người đã sử dụng, đồng thời có tính đến khả năng hấp thụ lượng phát thải CO2 từ việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, Global Footprint Network, một tổ chức phi chính phủ của Mỹ trong lĩnh vực môi trường sinh thái, đã ấn định một ngày trong năm được gọi là “Earth Overshoot Day”, tức là ngày đánh dấu thời điểm thế giới đã sử dụng hết tài nguyên mà Trái đất có thể đáp ứng cho cả năm. Như vậy là trong thời gian còn lại của năm, con người sẽ phải “tiêu lạm” vào quỹ tự nhiên thông qua việc khai thác tài nguyên và thải rác cùng khí thải độc hại ra ngoài môi trường, làm trầm trọng thêm hiện tượng biến đổi khí hậu.

Năm nay, thời điểm nhân loại tiêu hết nguồn vốn thiên nhiên của 365 ngày được xác định là ngày 19/8, tức là nhân loại rơi vào tình trạng “nợ nần sinh thái” trong 134 ngày còn lại.

Thực ra cách tính toán nói trên đã được các chuyên gia thực hiện từ năm 1970 và được chuẩn hoá từ năm 2003. Ngược dòng thời gian người ta thấy thời điểm tiêu hết vốn tài nguyên của nhân loại cứ bị đẩy lùi hàng năm khiến cho món nợ sinh thái của loài người cứ ngày càng chồng chất thêm.

Năm nay thời điểm rơi vào nợ sinh thái được đẩy sớm hơn một ngày so với năm ngoái, nhưng so với năm 2010 thì nó đến trước 12 ngày, năm 2000 thì rơi vào ngày 5/10 hay xa hơn một chút là năm 1975, thì đến tận ngày 29/11 thì nhân loại mới tiêu hết nguồn tài nguyên cho phép.

Có thể lý giải cho thực trạng "Earth Overshoot Day" bị đẩy lên sớm dần là vì trong những năm 1970, dân số thế giới chỉ bằng khoảng phân nửa hiện nay ( gần 4 tỷ người vào những năm 1970 trong khi đến năm 2014 dân số thế giới là 7,2 tỷ người). Tất cả các nhu cầu cho con người đều tăng, trong đó đặc biệt có nhu cầu năng lượng tăng rõ nét, cho dù rất nhiều tiến bộ công nghệ xuất hiện hàng ngày giúp kiết kiệm năng lượng. Theo thông báo của Quỹ bảo vệ thiên nhiên hoang dã WWF ( World Wildlife Fund), “Ngày nay 86% dân số thế giới sống trong các nước có nhu cầu lớn về tài nguyên thiên nhiên mà hệ sinh thái của trái đất không thể tái tạo kịp” để đáp ứng”.

Nhu cầu của loài người sử dụng tài nguyên thiên nhiên để nuôi sống và phục vụ sinh hoạt của mình là tất yếu, nhưng từ giữa thập niên 1970, nhu cầu của chúng ta đã vượt ngưỡng cho phép. Mức tiêu thụ tài nguyên của nhân loại đã vượt quá khả năng tái tạo tự nhiên của trái đất để có thể cung cấp trở lại cho con người.

Theo tính toán của Global Footprint Network, trái đất phải tăng gấp rưỡi lần khả năng tái tạo mới đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên của con người cho tới thời điểm năm 2014 và nếu cứ giữ nhịp độ tiêu thụ như hiện nay thì từ nay đến năn 2050 loài người sẽ phải cần có “2 trái đất” mới đáp ứng được nhu cầu về tài nguyên.

Vào “ngày thế giới mắc nợ” thiên nhiên năm nay, tổ chức phi chính phủ Mỹ cũng đưa ra bản thống kê đối với các quốc gia riêng dựa trên những chỉ số dự trữ tài nguyên thiên nhiên của từng nước có được và mức tiêu thụ thực tế của dân cư. Các “con nợ sinh thái” lớn vẫn là những nước phát triển và mới trỗi dậy như Nhật Bản, Hoa Kỳ và không thể thiếu được Trung Quốc, đất nước của hơn một tỷ dân và đang trong cơn khát năng lượng và nguyên vật liệu phục vụ cho tốc độ phát triển phi mã của mình. Tiếp theo là các nước như Ấn Độ, Nga, Brazil, Qatar….,

Trên thực tế, nhu cầu tiêu dùng tài nguyên ở gần 20% dân số toàn cầu vẫn nằm trong ngưỡng hệ sinh thái có thể đáp ứng được, song kho dự trữ sinh thái của họ cũng không thể duy trì, vì bị các “con nợ sinh thái” lớn trên vay mượn dưới nhiều hình thức.

Hậu quả của tình trạng nhân loại chi nhiều hơn thu này là điều càng ngày càng hiển hiện. Chẳng hạn như tình trạng biến đổi khí hậu chính là sản phẩm của việc tích tụ khí gây hiệu ứng nhà kính vượt quá khả năng hấp thụ của rừng và đại dương. Thêm vào đó là tình trạng phá rừng, huỷ hoại đa dạng sinh học, đánh bắt hải sản quá mức hay khai thác tài nguyên khoáng sản quá nhanh.

Cùng với tiến bộ của khoa học công nghệ ngày nay, các giải pháp cho tiết kiệm năng lượng, khai thác tài nguyên thiên một cách hợp lý cũng đã được triển khai ở đây đó trên thế giới, nhưng dường như vẫn chưa đủ. Món nợ sinh thái của nhân loại hôm nay không được trả ngay sẽ tích tụ lại trở thành gánh nặng lớn đẩy thế hệ tương lai vào một cuộc “khủng hoảng sinh thái”, một cụm từ đã được các chuyên gia môi trường nhắc đến nhiều thời gian gần đây.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.