دسترسی به محتوای اصلی
دنیای اقتصاد، اقتصاد دنیا

رهبران ایران در انتظار معجزه برای حل بحران بیکاری

صدا ۰۷:۱۳
محمدرضا رحيمي، معاون اول رییس جمهوری
محمدرضا رحيمي، معاون اول رییس جمهوری DR
۱۴ دقیقه

معاون اول رییس جمهوری ایران گفته است که دولت احمدی نژاد سال آینده با ایجاد دو میلیون و نیم شغل نرخ بیکاری را به 3.4 درصد کاهش خواهد داد. در پس چنین سخنی، اما، می توان دریافت که تبعات سیاسی بحران بیکاری، آنهم در بستر قیام های جوانان بیکار در کشورهای خاورمیانه، سخت رهبران جمهوری اسلامی ایران را نگران کرده که حالال برای پیشگیری از وقوع آنها حالا به چیزی بیش از معجزه متوسل شده اند.

تبلیغ بازرگانی

در هفته ای که گذشت محمدرضا رحیمی، معاون اول رییس جمهوری، با اظهارات خود در مورد اشتغال و نرخ بیکاری در سال 1390، یعنی سال آینده، شگفتی توأم با سکوت ناظران را برانگیخت.
معاون اول رییس جمهوری گفت که دولت قصد دارد با ایجاد حداقل 2 میلیون و 500 هزار فرصت شغلی نرخ بیکاری کشور را به 3.4 درصد برساند یا در واقع 75 درصد از شمار رسمی بیکاران کشور بکاهد. با این حال، محمدرضا رحیمی نگفت که نرخ بیکاری کشور در حال حاضر چقدر است که با شاغل شدن 2 و نیم میلیون نفر، آنهم فقط طی یک سال، قرار است نرخ بیکاری به 3.4 درصد برسد.
بر اساس آخرین ارقام ارایه شده از سوی مرکز آمار ایران نرخ بیکاری این کشور 14.7 درصد در سال 1388 بوده که روی هم شامل 5 میلیون نفر بیکار در کشور می شود. به این ترتیب، حتا اگر دولت بتواند، به یاری معجزه، 2 و نیم میلیون شغل در سال آینده ایجاد کند باز نرخ بیکاری بر پایۀ آمار رسمی به بیش از 7 درصد بالغ خواهد شد و نه 3.4 درصد، به طوری که معاون اول رییس جمهوری ادعا کرده است.
اما، زمانی محمدرضا رحیمی وعدۀ ایجاد 2 و نیم میلیون فرصت شغلی در سال آینده را می دهد که خود دولت بر خلاف سنوات گذشته، بیش از 8 ماه است که از ارایۀ آمار اشتغال و بیکاری فصلی در کشور خودداری کرده و بیش از 3 سال است که بانک مرکزی آمار مربوط به شاخص های مهم اقتصاد کشور، نظیر نرخ رشد اقتصادی، نرخ سرمایه گذاری های خارجی و داخلی، نرخ اشتغال و سرمایه گذاری صنعتی را ارایه نکرده است، هر چند معاون اول رییس جمهوری باز مدعی بوده که در سال جاری 1 میلیون و 500 هزار شغل در کشور ایجاد شده است.
اما، در حالی که مرکز آمار ایران شمار بیکاران کشور را دست کم 5 میلیون نفر اعلام کرده، به گفتۀ رییس مرکز مطالعات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام شمار بیکاران ایران دست کم 7 میلیون و 500 هزار نفر یعنی معادل 30 درصد نیروی فعال جامعه است. به بیان دیگر، 30 درصد جمعیت فعال جامعه درآمدی معادل صفر درصد در ماه دارند و بیکاری 30 درصدی در کشور دست کم باعث فقر مطلق 28 میلیون نفر از افراد جامعه شده است. با این حال، به گفتۀ نمایندگان مجلس نرخ بیکاری در برخی استان ها از جمله استان لرستان از 40 درصد نیز فراتر می رود.
به گفتۀ محمد علی موسوی عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی ایران، کلیه نرخ های پراکنده و بعضاً ضدونقیض بیکاری که از سوی مراکز متعدد دولتی ارایه می شود همگی غیرواقعی است، به این دلیل ساده که دو سوم بیکاران کشور در ادارات کار ثبت نام نمی کنند. به اعتقاد محمد علی موسوی برای به دست آوردن نرخ واقعی بیکاری کشور، باید نرخ رسمی را حداقل ضربدر 2 کرد تا به شمار حقیقی بیکاران در کشور پی ببریم.
به این ترتیب، اگر رقم ارایه شده از سوی مرکز آمار ایران را به عنوان نرخ رسمی بیکاری در کشور در نظر بگیریم، با در نظر گرفتن ملاحظه نمایندۀ مجلس اسلامی نرخ بیکاری کشور بالغ بر حدود 30 درصد می شود که پیشتر از سوی حجت الاسلام حسن روحانی رییس مرکز مطالعات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام تأئید شده بود.
در این بین آنچه ادعای معاون اول رییس جمهوری را در مورد کاهش 75 درصدی نرخ رسمی بیکاری در سال آینده شگفت آورتر می کند، این است که خود او به تازگی طی سخنانی در شورای اشتغال کشور با ابراز تردید ضمنی در مورد ایجاد 1 و نیم میلیون شغل در سال جاری، از وزارت کار و رفاه اجتماعی خواسته بود که "مستندات" خود را در اثبات ایجاد این تعداد فرصت شغلی در سال 1389 ارایه کند که البته هنوز ارایه نکرده است.
در این حال، موسی الرضا ثروتی نایب رییس کمیسیون برنامه و بودجۀ مجلس نیز به تازگی فاش کرد که اولاً تمام شاخص های به کار گرفته شده از سوی دولت برای سنجش نرخ بیکاری به منظور کم نشان دادن شمار واقعی بیکاران کشور مورد استفاده قرار گرفته اند و ثانیاً کل مشاغل ایجاد شده در فاصلۀ چهار سالۀ 1387-1384 از رقم 600 هزار فراتر نرفته، در حالی که طی همین دوره دولت بیش از 22 میلیارد دلار از درآمدهای ارزی کشور را در چارچوب طرح بنگاه های زودبازده به ایجاد شغل در کشور اختصاص داده بود.
درست در آستانۀ اجرای قانون حذف یارانه ها، مسعود نیلی، اقتصاددان و تهیه کننده برنامۀ سوم توسعه، در گزارشی هشدارآمیز دربارۀ اوضاع اقتصادی کشور گفته بود که برای جلوگیری از گسترش فقر و بیکاری و تبعات اجتماعی آن، باید سالانه 1 میلیون و 200 هزار فرصت شغلی در کشور ایجاد شود. اما، خود او به طور ضمنی چنین احتمالی را در اقتصاد ایران ناممکن دانسته بود، تا آنجا که به گفتۀ وی ایجاد 1 میلیون و 200 هزار فرصت شغلی در کشور مستلزم رشد اقتصادی معادل 10 درصد (یعنی معادل نرخ رشد اقتصادی چین) آنهم طی ده سال است.
با این حساب باید گفت : برای آنکه وعدۀ معاون اول رییس جمهوری مبنی بر ایجاد 2 میلیون و 500 هزار فرصت شغلی در سال آینده متحقق شود، نرخ رشد اقتصادی کشور باید به حدود 20 درصد برسد.
حتا معجزه هم چنین رقمی را در اقتصاد ایران متحقق نخواهد کرد. انتظار چنین تحولی در اقتصاد ایران آنهم در همین سال پیش رو، اگر نه عوامفریبی، دست کم اوج بی اطلاعی است که از جانب معاون اول رییس جمهوری هیچ کشوری از جمله ایران نه پذیرفتنی است و نه بخشودنی.
در پس چنین اظهارات غیرمسئولانه ای، اما، می توان دریافت که تبعات اجتماعی بحران بیکاری، آنهم در بستر قیام های جوانان بیکار در کشورهای خاورمیانه، سخت رهبران جمهوری اسلامی ایران را نگران کرده که برای پیشگیری از وقوع آنها حالا به چیزی بیش از معجزه متوسل شده اند.
در حالی که محمدرضا رحیمی وعدۀ ایجاد 2 میلیون و 500 هزار شغل در سال آینده را داده، دولت او هنوز ناتوان از ارایۀ لایحۀ بودجه سال 1390 به مجلس بوده و همزمان تمام تلاش خود را صرف بردن متمم به مجلس برای جبران کسری بودجۀ سال رو به پایان کرده است. اعضای کمیسیون برنامه و بودجه در هفتۀ گذشته خبر دادند که حتا یک دلار از 12 میلیارد دلار درآمدهای مازاد نفتی کشور به صندوق ذخیرۀ ارزی واریز نشده و 60 درصد بودجۀ عمرانی کشور که مهمترین منشا ایجاد شغل به شمار می رود صرف هزینه های جاری دولت شده است.
در این اثنا فقر و جوانی در جامعۀ شهری ایران بیش از هر زمان قرین یکدیگرند و درصد بیکاران تحصیلکرده از یک طرف و بیکاران زن از طرف دیگر همچنان رو به افزایش است. از جمله نتایج این وضع افزایش سن ازدواج در جامعه است و بروز انواع آسیب های اجتماعی که دیر یا زود میدان وقوع بحران های عمیق سیاسی-اجتماعی خواهند شد.
 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید

این صفحه یافته نشد

صفحۀ مورد توجۀ شما یافته نشد.