دنیای اقتصاد، اقتصاد دنیا

ایران: اقتصادی مهارگسیخته

صدا ۰۵:۵۰
۱۱ دقیقه

مجید صنیعی، مدیرکل سازمان تولید اسکناس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اسکناس‌های بیست هزار تومانی را در سال جاری اجتناب ناپذیر دانسته است.

تبلیغ بازرگانی

مجید صنیعی، مدیرکل سازمان تولید اسکناس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اسکناس های بیست هزار تومانی را در سال جاری اجتناب ناپذیر دانسته و گفته است: بعد از چاپ اسکناس های 10 هزار تومانی گریزی از چاپ اسکناس های 20 هزار تومانی نیست؛ هر چند او اعتراف کرده که اقتصاد کشور اکنون حتا نیازمند چاپ اسکناس های 50 و 100 هزار تومانی است.

در واقع، اکنون مدت هاست، به ویژه در چهار سال اخیر، که متغیرهای اقتصادی کشور نقش خود را از دست داده اند. دیگر مدت هاست که نقدینگی و تورم و سود بانکی نقش خود را در اقتصاد بازی نمی کنند، زیرا بی انضباطی پولی و مالی از یک طرف و بی ثباتی در سیاست گذاری ها از طرف دیگر، روزمرگی در اقتصاد و کاهش سرمایه گذاری در بخش‌های تولیدی، صنعتی و عمرانی را باعث شده اند.

کل صنایع ایران در حال حاضر تنها یک میلیون و 200 هزار شاغل را در خود جذب کرده اند، در حالی که ظرفیت اشتغال‌زایی صنایع ایران دست کم سه میلیون نفر است. بیکاری و فقر به ثابت های مسلط اقتصادی کشور بدل شده اند و در عین حال نیاز به دریافت یارانه‌های نقدی برای گروه های گسترده ای از جامعه در نتیجۀ همین بیکاری و فقر به امری اجتناب ناپذیر بدل گشته است، هر چند در این بین تأمین منابع برای پرداخت یارانه ها با مشکلات اساسی روبرو شده است.

در واقع، توزیع یارانه های نقدی خود به یکی از مشکلات بزرگ اقتصادی کشور بدل شده است. از آذر ماه سال 1389 تا فروردین ماه سال 1392 در مجموع صد هزار میلیارد تومان پول در قالب یارانه ها میان مردم توزیع شده که این اقدام در شرایط رکود شدید اقتصادی افزایش تقاضا نسبت به عرضه را در پی داشته است. به بیان دیگر، بی آنکه تولید افزایش یابد، تقاضا برای خرید کالا افزایش یافته است. نتیجه اینکه برای دومین بار طی سه دهۀ اخیر تورمی بیش از 40 درصد بر اقتصاد ایران حاکم شده است. اگر چه تورم 49 درصدی سال 1374 همانند تورم 40 درصدی سال 1391 حاصل افزایش نقدینگی بود، اما، برخلاف چهار سال اخیر نقدینگی سال 1374 در بخش صنایع و تولید تزریق شد و همین از شدت و سنگینی آن در قیاس با تورم و رکود سال های گذشته می کاست.

در دورۀ هشت سال اخیر نه فقط بیکاری ریشه کن نشد، بلکه بیکاری سه میلیون جوان از جمله جوانان تحصیلکرده به یکی از بزرگترین معضلات کشور بدل شده است. با این حال، توسعۀ بیکاری و رکود در زمانی شدت گرفته که ایران از بالاترین درآمدهای نفتی طی یک صد سال اخیر برخوردار بوده است. برای نمونه، درآمدهای حاصله از فروش نفت و گاز در سال 1391 به 120 میلیارد دلار بالغ شد. درآمدهای بی سابقۀ نفتی ایران طی هشت سال گذشته همان قدر که وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی را افزایش داد، کمترین تأثیر را در عین حال بر وضعیت معیشت و رفاهی مردم گذاشت. بر اساس قانون برنامۀ چهارم و پنجم توسعه نرخ تشکیل سرمایه ثابت در اقتصاد ایران باید دست کم 12 درصد می‌بود، هر چند در عمل این عدد طی سال های برنامۀ چهارم توسعه به حدود 3 درصد کاهش یافته است.

معنای این ارقام این است که دولت محمود احمدی نژاد در این سال ها حدود چهار برابر بیشتر از سقف قانون برنامه از درآمدهای نفتی برداشت و هزینه کرده و به همین دلیل تنها یک چهارم تشکیل سرمایه ثابت را متحقق کرده است.
اما، در همین دوره ایران از نظر فساد مالی در نظام بین المللی 75 رتبه سقوط کرد و در ردۀ کشورهایی قرار گرفت که بالاترین فساد را از نظر مالی دارند. در حالی که ایران در سال 1384 از نظر فساد مالی رتبۀ 87 را داشت، این جایگاه در حال حاضر به 163 سقوط کرده است. در هفت سال گذشته وضعیت محیط زیست کشور نیز 63 رتبه سقوط داشته و فضای کسب و کار نیز بیست رتبه سقوط را تجربه کرده است.

در همین حال، سیاست‌های ناشیانۀ دولت محمود احمدی نژاد در جلوگیری از تشدید نتایج خشکسالی باعث شده که منابع آبی ایران از 400 میلیارد متر مکعب به 200 میلیارد متر مکعب کاهش یابد و سه چهارم کشور در نواحی کاملاً خشک قرار بگیرند. این وضعیت ایران را با بحران کمبود آب و کشاورزی این کشور را در خطر سقوط واقعی قرار داده است.

بر اساس گزارش وزارت بهداشت کسانی که در فاصلۀ دو سالۀ 1390-1389 در نتیجۀ افزایش شدید هزینه‌های درمان به زیر خط فقر سقوط کرده اند از 1 درصد جمعیت کل کشور به 5 درصد افزایش یافته و بر اساس پیش بینی ها این رقم در حال حاضر به بالای 10 درصد جمعیت کل کشور نیز رسیده است. در این حال، گزارش های رسمی اعلام می کنند که توسعۀ فقر باعث شده که یک سوم کل جمعیت در سن تحصیل از پوشش آموزش و پرورش خارج شوند و بی اعتمادی نسبت به مسئولان و نظام حکومتی به بزرگترین آفت کشور بدل گردد.

این نابسامانی در ماه‌های آینده و با تشدید کاهش درآمدهای نفتی رو به وخامت خواهد گذاشت. بر اساس آخرین گزارش ماهانۀ سازمان اوپک، تولید روزانۀ نفت خام ایران در ماه آوریل گذشته بیش از نیم میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته و به این ترتیب جمهوری اسلامی ایران به رتبۀ پنجم کشورهای تولیدکنندۀ نفت اوپک سقوط کرده است

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید