دنیای اقتصاد

نفوذ و تسلط بانک مرکزی آمریکا بر اقتصاد جهان

صدا ۰۸:۱۸

بانک مرکزی آمریکا که در جهان به نام" فدرال رزرو Federal Reserve" شناخته میشود و یا به اختصار" FED" نامیده میشود تا چند روز دیگر صد ساله می شود. این نهاد مالی که در23 ماه دسامبر سال 1913 میلادی در چهار چوب قانون ذخیره فدرال"Federal Reserve Act " و با امضای "توماس وودرو ویلسون Woodrow Wilson " رئیس جمهوری وقت آمریکا تأسیس شد به تدریج مبدل به قدرتمند ترین نهاد مالی جهان گردید.

تبلیغ بازرگانی

تصمیمات این نهاد قدرتمند مالی اثر پروانه ای دارد. بدین معنی که این تصمیمات هرچند به ظاهر کوچک و کم اهمیت، به سرعت در جهان گسترده می گردد و بر اقتصاد جهانی تأثیر خواهند گذاشت.

اگر به یاد آوریم، روز 22 ماه مه گذشته سخنان " بن برنانکی" رئیس کل بانک مرکزی آمریکا در کنگره این کشوردر مورد امکان تجدید نظرو تغییر در جهت سیاست کاهش تزریق نقدینگی در آمریکا به سرعت مبدل به توفانی گردید که تمامی اماکن مالی و اقتصادی جهان را فرا گرفت. خوب توجه کنید، در آن روز " بن برنانکی" اظهار نکرد که این تصمیمی است محتمل، بلکه گفت که این کاهش، میتواند در آینده بررسی گردد.
اما همین اندازه از سخنان رئیس کل بانک مرکزی آمریکا کافی بود که در اماکن پولی و مالی بسیاری از کشورهای نوخاسته صنعتی جهان این موضوع توفان زا باشد. در عرض فقط چند هفته پس از این سخنان
" بن برنانکی" ارزش لیره ترک، رئال برزیل، روپیه هند و اندونزی در بازارهای پولی جهان در حدود 20 در صد سقوط کرد.

همانطور که میدانیم در ماه سپتامبر گذشته رئیس کل بانک مرکزی آمریکا طی سخنانی امکان کاهش تزریق نقدینگی دراقتصاد آمریکا را در کوتاه مدت منتفی دانست. با این حال، این موضوع یاد آور نفوذ گسترده و تسلط بدون چون و چرای بانک مرکزی آمریکا بر نهاد های پولی-مالی جهان و بازارهای مالی جهان است که نبض اقتصاد را در گوشه و کنار جهان در دست دارند.

با این وجود، بانک مرکزی آمریکا که صد سالگی خود را در 23 دسامبر جشن میگیرد، صرفاً یک نهاد نظارت پولی و مالی آمریکائی است. مأموریت این نهاد عمدتاً در دو مورد خلاصه میشود. این نهاد وظیفه دارد فقط در سرزمین ایالات متحده آمریکا، نه جای دیگری، با ابزار سیاست پولی بر ثبات قیمت ها نظارت کرده و اشتغال کامل نیروی انسانی را در این سرزمین تشویق کند.

واما، چرا این نهاد که وظایف و مأموریت هایش، بر اساس فلسفه وجودی اش، صرفاً در مرزهای سرزمین ایالات متحده آمریکا محدود میشود، به چنان قدرتی دست یافته که از نظر پولی و مالی، کما بیش بر اقتصاد تمامی کشورهای جهان تسلط دارد؟

بانک مرکزی آمریکا از چه طریق و چه مسیر هایی تسلط و قدرت خود را در زمینه های پولی-مالی و به تبع آن اقتصادی بر جهان اعمال میکند؟

باید گفت که نخستین منبع قدرت بانک مرکزی آمریکا از موقعیت ممتازایالات متحده آمریکا سرچشمه میگیرد. آمریکا در فاصله بین دو جنگ جهانی اول و دوم موقعیت خود را به عنوان نخستین قدرت جهان تثبیت کرده است. بدون تردید، برای شکل یافتن این موقعیت و مبدل شدن آمریکا به عنوان ابر قدرت جهان، پیروزی های نظامی در به وجود آمدن قدرت فزاینده سیاسی و تبدیل این پیروزی ها به موقعیت برتر اقتصادی نقش داشته اند.
اما نباید فراموش کرد که پویائی اقتصاد آمریکا نیز سهم بسزائی در مبدل شدن آمریکا به عنوان نخستین و برترین اقتصاد جهان داشته است. یاد آور میشویم که پس از بحران اقتصادی جهان در سال های 1930 میلادی، اقتصاد آمریکا با سرعت بیشتری و پیش از دیگر کشورهای صنعتی جهان در آن زمان دو باره راه افتاد و توانست راه رشد اقتصادی را باز یابد. همین امر به نظر اقتصاد دانان، از جمله " جیمز گالبرث" تأثیر بسزائی در موقعیت اقتصادی پیشروی آمریکا داشته است.

در زمینه بازار های مالی، همین مسیر به آمریکا نقشی پیشرو و بزرگ داده است. بسیاری از کارشناسان مالی جهان بر این موضوع اتفاق نظر دارند که بازار های مالی آمریکا بزرگترین و پیشرو ترین بازارهای مالی جهان هستند.

مقایسه مجموع سرمایه گذاری در سه بورس نیویورک، لندن و توکیو این موضوع را به روشنی نشان می دهد.
سرمایه موجود در بورس نیویورک بالغ بر 14700 میلیارد دلار میگردد که این مبلغ در حدودچهار برابر سرمایه موجود در بورس لندن و توکیومیباشد.

واما نفوذ وتسلط جهانی بانک مرکزی آمریکا به مقیاس بسیاروسیعی به پول ملی آمریکا، یعنی دلار بستگی دارد. همانطور که میدانیم دلار واحد پولی مسلط بر جهان است. هم اکنون بیش از 87 در صد مبادلات پولی جهان با دلار صورت میگیرد. 62 در صد ذخیره ارز در جهان را دلار تشکیل میدهد. بزرگ ترین بانک های جهان همانند بزرگ ترین شرکت های چند ملیتی جهان مبادلات پولی و استقراض های خود را به وسیله دلار انجام میدهند. قیمت گذاری برای اکثریت قریب به اتفاق مواد اولیه جهان از جمله نفت خام با دلار صورت میگیرد. باری، تسلط "دلار" آمریکا بر مبادلات پولی و مالی و اقتصاد جهانی بدون تردید بوده و هیچ واحد پولی در جهان، مانند یورو اروپائی، یوان چین و ین ژاپن در دهه های آینده نمی توانند مشکلات عمده ای را برای تسلط دلار بر بازارهای جهانی ایجاد کنند.

تجمع منابعی که بر شمردیم به بانک مرکزی آمریکا قدرتی فوق العاده میدهند که این نهاد مالی بتواند تسلط و نفوذ خود را براقتصاد جهانی اعمال کند.

بانک مرکزی آمریکا با تعیین نرخ بهره پایه خود میزان و ارزش دلار در گردش در جهان را تعیین می کند. هر چقدر این نرخ پایه پائین باشد، اعتبارات وتسهیلات بانکی با قیمت کمتری در اختیار بنگاه های اقتصادی و مالی قرار میگیرد. نرخ بهره کمتر اعتبارات و تسهیلات موجب میگردد که حجم کل اعتبارات و تسهیلات در گردش افزایش یابد. نتیجه مستقیم چنین شرایطی افزایش کمی دلار در گردش در اقتصاد جهانی خواهد بود. در همین حال افزایش حجم دلار در گردش، ارزش برابری دلار در برابر سایر ارزهای معتبر جهانی را کاهش میدهد. این ارتباط را در منطقه یورو به روشنی مشاهده میکنیم.

همانطور که میدانیم کاهش نسبی ارزش دلار میتواند صادرات آمریکا را در دیگر مناطق جهان افزایش دهد و بدین وسیله به افزایش روند رشد اقتصادی در آمریکا کمک کند. پر واضح است در چنین شرایطی، صادرات کشورهای طرف تجاری آمریکا به این کشور کاهش میبابد. بانک مرکزی آمریکا در هنگام کاهش ارزش دلار و یا در هنگام افزایش ارزش دلار بر هزاران جایگاه سرمایه گذاری در جهان تأثیر میگذارد.
بنا بر این، میتوان نتیجه گرفت که سیاست های پولی ومالی بانک مرکزی آمریکا، سیاست هایی است جهانی که مرزهای ایالات متحده آمریکا را در می نوردد و آهنگ رشد اقتصادی، افزایش و یا کاهش، را در اقتصاد جهان رقم میزنند.
 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید