زمینه‌ها و دیدگاه‌ها

تدریس زبان مادری گامی برای تفاهم بیشتر یا خطری علیه وحدت ملی؟

صدا ۲۶:۳۷

علیرضا مناف زاده اعتقاد دارد که آموزش زبان مادری به وحدت ملی ایرانیان کمک می کند و این آموزش به هیچ وجه لطمه ای به زبان ملی کشور و زبان آموزشی سراسری، یعنی زبان فارسی نمی زند. این در حالی است که سهراب زینالی عقیده دارد که زبان ترکی اگر در ایران آموزش داده شود کار بسیار خطرناکی خواهد بود.

تبلیغ بازرگانی

روز بیست و یک فوریه روز جهانی زبان مادری است. هر سال در چنین روزی سازمان یونسکو با بزرگداشت بیش از هفت هزار زبان های محلی و منطقه ای می کوشد این فرصت را به پایگاهی برای برقراری مناسبات وسیع تر انسانی میان مردم نقاط مختلف جهان تبدیل کند.
دبیر کل سازمان یونسکو – ایرینا باکووا – امسال به مناسبت این روز جهانی حمایت و نیز محافظت از زبان مادری را "گشایشی برای شهروندان جهان و رمز تفاهم متقابل " توصیف کرد. بعقیده او پذیرفتن اهمیت زبان های محلی تعداد بیشتری از مردم را قادر می سازد که با دیگران مراوده کنند و در سرنوشت جمعی خود شرکتی فعالانه داشته باشند.
بعقیده دبیر کل یونسکو در جهان کنونی بقصد برقراری ارتباطات وسیع تر لااقل می توان به سه زبان تکلم کرد. یک زبان محلی، یک زبان گسترده تر (ملی) و سرانجام یک زبان بین المللی که شانس تفاهم میان مردم را در سه سطح برقرار سازد. او تاکید می کند که بر خلاف اعتقادات رایج، زبان های محلی بطور کامل این قابلیت را دارند تا نقش انتقال علمی دانش مدرن را بعهده گیرند.
دبیر کل یونسکو در پایان از کنشگران جامعه مدنی، از نهاد های فرهنگی و آموزشی و نیز از رسانه ها دعوت کرده است تا بقصد تامین صلح و توسعه پایدار از تنوع زبانی در جهان حمایت کنند.

همزمانی برگزاری این روز جهانی با بحث های پر سر و صدائی که در ایران درباره آموزش زبان مادری براه افتاده است، این فرصت را فراهم می کند که هواداران و نیز مخالفان سرسخت آموزش زبان مادری بتوانند هر چه بیشتر به اثبات دیدگاههای خود بپردازند و آن ها را در معرض داوری مردم قرار دهند.
باید یاداوری کرد که حسن روحانی پیش از انتخاب شدن، حق تدریس زبان مادری را در زمره شعارهای انتخاباتی خود اعلام کرد و همین اواخر نیز (مهر ماه) به وزارت آموزش و پرورش چراغ سبز نشان داد که امر تحقیقات و برنامه ریزی در این زمینه را اغاز کنند.
این وزارت خانه در اوایل بهمن ماه جلسه ای با شرکت اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی تشکیل داد تا با آنها مشورت کند. در این جلسه – آنگونه که خبرگزاری ها گزارش کردند اکثریت اعضای فرهنگستان با این پروژه مخالفت کردند و حتی برخی از انها مدعی شدند که این یک مطالبه "وارداتی" است و از آن "بوی توطئه" می آید.
از آن زمان تا امروز بحث درباره این ماجرا در رسانه های ایران ادامه دارد.
در یک گفتگو با آقایان علیرضا مناف زاده پژوهشگر و جامعه شناس مقیم فرانسه و نیز لهراسب زینالی فعال مدنی در آلمان ، می کوشیم با دیدگاههای موافق و موافق در این باره آشنا شویم.
علیرضا مناف زاده اعتقاد دارد که آموزش زبان مادری به وحدت ملی ایرانیان کمک می کند و این اموزش به هیچ وجه لطمه ای به زبان ملی کشور و زبان آموزشی سراسری ، یعنی زبان فارسی نمی زند.
آقای مناف زاده توضیح می دهد که در ایران از پیش از اسلام تا کنون گروههای قومی گوناگون با زبان های گوناگون زندکی میکرده اند و حتی زبان فارسی زبان اکثریت مردم هم نبوده است.
او از قول مورخان یاد آوری می کند که بسیاری از اقوام ایرانی در زمان ساسانیان و آنگاه پس از آمدن اعراب و اسلامی شدن کشور، ایرانی زبان شده اند. یعنی قبل از ان ایرانی زبان نبوده اند و به زبان های دیگری صحبت میکرده اند.
علیرضا مناف زاده در بخشی از سخنانش در پاسخ به دیدگاه لهراسب زینالی درباره تحمیلی بودن زبان ترکی برای مردم اذربایجان ، می گوید درست است که عده ای معتقدند که زبان ترکی یک زبان تحمیلی است، اما کسان دیگری هم هستند که چنین اعتقادی ندارند. او می گوید این موضوع را باید به عهده مورخان و پژوهشگران گذاشت تا بی طرفانه تحقیق کنند. مناف زاده اضافه می کند که حتی اگر معلوم شود این زبان تحمیلی بوده است، در شرایطی که میلیون ها ایرانی به این زبان سخن می گویند آیا این توهین آمیز نیست که به انها بگوئیم این زبان را به شما تحمیل کرده اند؟ او می گوید باور کنید که ضربه روحی روانی چنین رفتاری اندازه ناپذیر است.
علیرضا مناف زاده اعتقاد دارد اگر این زبان ها آموزش داده شوند ، وحتی برخی مواد درسی را – چنان که در برخی کشور ها در حال تجربه اندوزی هستند – به این زبان آموزش دهند، هیچ اشکالی پیش نمی آید. جز آنکه بهانه را از دست کسانی که ساز جدائی می زنند میگیرد.
آقای مناف زاده که معتقد است فرانسه موفق ترین کشور در تحمیل یک زبان بوده است ، اضافه می کند که از سال 2000 به این سو در منطقه "بروتاین" در شمال فرانسه نزدیک به چهل مدرسه را به زبان محلی دایر کرده اند و بچه ها از کودکستان تا دیپلم به زبان مادری خودشان تحصیل می کنند. او البته بلافاصله اضافه می کند که چنین مدلی را برای ایران توصیه نمی کند.
در این گفتگو آقای لهراسب زینالی تصویر ویژه‌ای از زبان ترکی ارائه می دهد. بعقیده او در ایران غیر از دو زبان عربی و ترکی که "بکلی زبان های خارجی هستند" ، بقیه زبان های رایج و گویش های مختلف در ایران در زمره زبان های ایرانی به حساب می آیند.
بعقیده اقای زینالی در اذربایجان زبان رایج یک زبان یکسره خارجی است که به ضرب شمشیر و از طریق تسلط بر مردم منطقه – و حتی بریدن زبان مردمان – توسط مغول ها و دیگران رایج شده است و امروزه "متاسفانه به زبان مادری بخش عظیمی از ما تبدیل شده است." او نتیجه میگیرد که اگر زبان ترکی در مدارس ترویج شود و آنرا آموزش دهند کار نادرستی است.
لهراسب زینالی می پذیرد که در آذربایجان بخاطر وجود کشورهای همسایه، این زبان از بین نخواهد رفت، ولی می گوید این زبان اگر در ایران آموزش داده شود "کار بسیار خطرناکی خواهد بود." بعقیده او همین الان در آذربایجان بیش از 200 تلویزیون ترک زبان کار می کنند و این خود مشکلات بسیار زیادی فراهم کرده است. او می گوید در چنین شرایطی پذیرفتن آموزش زبان مادری برای کشور ما زیان بار است.
 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید