دسترسی به محتوای اصلی

خاطرۀ دردناک قتل عام "کاتین"

نخست وزیر روسیه و همتای لهستانی وی در مراسم هفتادمین سالگرد واقعۀ کاتین
نخست وزیر روسیه و همتای لهستانی وی در مراسم هفتادمین سالگرد واقعۀ کاتین Reuters/Kacper Pempel
متن توسط : فرید وهابی
۴ دقیقه

در بهار سال ١٩٤۰ میلادی، چندین هزار نفر از افسران، دانشجویان، پزشکان و شخصیت های لهستانی که به ضدیت با کمونیسم شهرت داشتند، به دستور استالین و به دست پلیس سیاسی شوروی به قتل رسیدند. دولت شوروی، تا آخرین ماه های عمر خود، یعنی تا سال ١٩٩۰، از پذیرفتن مسئولیت این جنایات سر باز می زد.هفتۀ گذشته، مراسمی به مناسبت هفتادمین سالگرد این واقعه برگزار شد. رییس جمهوری لهستان نیز قصد شرکت در این مراسم را داشت، اما هواپیمای او به مقصد نرسید...

تبلیغ بازرگانی

کشف جنایت

در بهار سال ١٩٤٣، در حوالی جنگل کاتین، آلمانی ها گورهای بی نام و نشانی کشف کردند که بقایای ٤١٤٣ جسد را در خود داشت. تمام این اجساد لباس افسران لهستانی را به تن داشتند.
مقامات آلمانی بلافاصله دولت شوروی را مسئول این جنایت دانستند و مسکو نیز متقابلاً آلمانی ها را متهم کرد.

در سال ١٩۵٣، یک کمیسیون تحقیق آمریکایی، به این نتیجه رسید که سازمان امنیت شوروی که در آن سال ها ان.ک.و.د* نام داشت، مسئول این جنایات بوده است. سرانجام دولت شوروی نیز این واقعیت را در سال ١٩٩۰، حدود یک سال قبل از فرو پاشی، پذیرفت.

پژوهش های تاریخی، از دهۀ پنجاه به بعد نشان داد که علاوه بر آن ٤١٤٣ افسر لهستانی، نزدیک به هفده هزار لهستانی دیگر درحوالی منطقۀ کاتین توسط روس ها به قتل رسیده بودند.

جزییات این واقعۀ هولناک زمانی روشن شد که بوریس یلتسین، رییس جمهوری وقت روسیه تمام مدارک محرمانه ای را که در آرشیوهای سازمان های امنیتی روس خفته بود، در اختیار دولت وقت لهستان و رییس جمهور آن، لخ والسا قرار داد.

این مدارک به وضوح نشان می دهد که در پنجم ماه مارس سال ١٩٤۰، دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی، فرمان "اعدام" ٢٦هزار نفر از نظامیان و غیرنظامیان لهستانی را صادر کرده است.
این فرمان که به امضاء استالین رسیده، گزارشی را نیز به پیوست دارد که در آن، بریا، رییس سازمان ان.ک.و.د و یکی از عوامل درجه اول اختناق استالینی، سفارش کرده است که "این دشمنان اصلاح ناپذیر شوروی" باید اعدام شوند.

قتلگاه "کاتین"

قتل عام کاتین در وقایع سال ١٩٣٩ و اشغال لهستان ریشه دارد. در روز اول سپتامبر این سال، ارتش آلمان نازی به خاک لهستان وارد شد. هفده روز بعد، ارتش سرخ نیز به بهانۀ حمایت از روس تباران مقیم لهستان، بخش دیگری از خاک این کشور را اشغال کرد.

ارتش لهستان که حدود دویست هزار نفر از افرادش زندانی شدند، زیر ضربات دوجانبۀ آلمانی ها و روس ها از هم پاشید.
چند روز بعد پس از اشغال، سازمان امنیت شوروی ادارۀ امور زندانیان لهستانی را به دست گرفت و پس از جمع آوردن آنها در چندین اردوگاه، بخشی از آنان را به غرب شوروی منتقل کرد.

در مرحلۀ بعد، نزدیک به نیمی از زندانیان جنگی که سربازهای ساده بودند، آزاد شدند. در نهایت، سازمان امنیت شوروی، حدود بیست هزار نفر از آنها را تحت نظارت خود نگاه داشت.
بعد از صدور حکم اعدام توسط رهبران شوروی، زندانیان گروه گروه با قطار و سپس کامیون به قتلگاه برده می شدند.
آنها را در کنار گودال می خواباندند، دست ها را از پشت می بستند و سپس با شلیک یک گلوله به پشت گردن، به زندگی آنان پایان می دادند.
همۀ قربانیان جنگل کاتین با سلاح کمری والتر به قتل رسیدند. این سلاح ساخت آلمان بود وتعداد زیادی از آن، در استونی به دست روس ها افتاده بود.

انگیزه های کشتار

هفتاد سال پس از قتل عام کاتین، پژوهشگران لهستانی و روس همچنان زوایای تاریک آن را می کاوند. امروزه روشن است که هدف شوروی از این جنایت حساب شده، نابود کردن نخبگان لهستان و ایجاد اختلال در عملکرد دولت آن بود. استالین و مقامات امنیتی شوروی می پنداشتند که با از میان برداشتن افسران و کارمندان عالی رتبه، خواهند توانست از شکل گیری مجدد یک دولت مستقل لهستانی پیش گیری نمایند.

خاطرۀ کاتین برای مردم لهستان به قدری دردناک و حساس است که برقراری روابط دوستانه با روسیۀ امروزی را مشروط به عذرخواهی مسکو می دانند.
دولت روسیه البته مسئولیت تاریخی جنایت را پذیرفته اما هنوز رسماً معذرت خواهی نکرده است.

هفتاد سال پس از جنایات استالینی، هواپیمای رییس جمهوری لهستان، در نزدیکی جنگل کاتین سقوط کرد.
همدردی استثنایی روس ها با لهستانی ها در این واقعۀ اخیر، باعث شده است که اینک بسیاری از ناظران، شرایط تاریخی را برای آشتی عمیق میان روسیه و لهستان بسیار مناسب بدانند.

*NKVD
 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید

این صفحه یافته نشد

صفحۀ مورد توجۀ شما یافته نشد.