مقاله ویژه

دو دهه پیام نوروزی آیت الله خامنه ای: ممنوعیت طرح پرسش از رهبری

در نوروزسال ۱۳۸۹ آیت الله خامنه ای درشرایطی مقابل دوربین تلویزیون نشست که "جنبش سبز" همچنان به اعتراضات خود نسبت به نتایج انتخابات دولت دهم ادامه می‌داد. رهبر جمهوری اسلامی این سال را "سال همت مضاعف وکار مضاعف" نامید...دلبر توکلیبخش دوم

تبلیغ بازرگانی

با توجه به آن که نامگذاری سال ها از سوی عالی ترین مقام جمهوری اسلامی صورت می گیرد از همان نخستین لحظات تحویل سال، تکاپویی در همه نهاد های دولتی وخصوصی ایجاد می شود. از آنجایی که دولت در جامعه ایران، نهاد وسازمان های عریض وطویل بسیاری دارد وبه تبع آن، سر و کارش با مردم هم زیاد است، آیت الله خامنه ای برای تعیین نام سال ها در دوره دوم ریاست جمهوری محمد خاتمی، درواقع بر توقعات مردم ازدولت تاکید داشته است .

ارتباط نامگذاری سال ها با دولت خاتمی

نامگذاری سال 1380 با عنوان "اقتدار ملی واشتغالزایی" از سوی رهبر جمهوری اسلامی، موجب تعجب بسیاری از دولتمردان شد، چرا که سخنرانی محمد خاتمی (رئیس جمهور وقت) در مجمع عمومی سازمان ملل واستقبال سران کشورها از پیشنهاد او برای نام نهادن اولین سال، درقرن بیست ویکم با عنوان "گفت وگوی تمدن ها" موجب شده بود تا برخی از دولتمردان و حتا روشنفکران، به این باور برسند که آیت الله خامنه ای نیز این سال را "گفت وگوی تمدن ها" نامگذاری خواهد کرد.
البته نا گفته نماند که او برای نخستین بار در متن سخنرانی خود کشورهای حوزه نوروز را مورد خطاب قرار داد، آیت الله خامنه ای همچنین برای نخستین بار به وقایع ناگواری که در سال 79 رخ داد اشاره ای هرچند گذرا، داشت.
در سال "اقتدار ملی واشتغال آفرینی" هشتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری با حضور 10 نامزد نهایی از جمله : محمد خاتمی، احمد توکلی، علی شمخانی، عبدالله جاسبی وحسن غفوری فرد برگزار شد. با آن که طیفی از اصلاح طلبان به دلیل عقب ماندن از مطالبات تندتر اصلاحات، خواستار عبور از خاتمی بودند، مراسم تنفیذ دومین دوره، حکم ریاست جمهوری او در 11 مرداد سال 1380 توسط آیت الله خامنه ای برگزار شد.
از مهم ترین وقایع بین المللی این سال می توان به حادثه11 سپتامبردر آمریکا ونام بردن ايران، در کنار عراق و کره شمالي به عنوان یکی از محورهای شرارت، توسط "جورج بوش" رئیس جمهور وقت ایالات متحده اشاره داشت.
از سوی دیگر در سالی که قرار بود اشتغال آفرینی در کشور صورت گیرد (بر اساس گزارش مرکز آمار ایران) 20/15 درصد از جمعیت فعال 64-15 ساله ی جامعه نمونه طرح آمارگیری را، بیكاران تشكیل می دادند. از مجموع این بیكاران، 37/62 درصد مربوط به گروه سنی 15 تا 24 ساله بود.
مصادف شدن نوروز سال 1381 با عاشورای حسینی، موجب شد تا از سوی رهبر جمهوری اسلامی سال "عزت و افتخار حسینی" نامگذاری شود.
تداوم نامگذاری سال ها موجب شد تا هر سال، ستادهایی با همان عنوان درنهاد ها و سازمان های مختلف دولتی در کشور راه اندازی شود و ردیف بودجه های در خور توجهی را به خود اختصاص بدهد، همچنین همایش های بسیاری درهمین راستا در طی هر سال برگزار می شده است. در سال 1381 نیز بسیج اقدام به برگزاری همایشی با عنوان "همایش علمی وافتخار حسینی" فرهنگ وتفکر بسیجی نمود .
با آن که رهبر جمهوری اسلامی در بیشتر پیام های نوروزی خود تاکید بر صرفه جویی در هزینه ها ودوری از اسراف داشت هرگز در تمامی این سال ها نسبت به بودجه های کلانی که درستادها هزینه شده است اعتراض نکرد، همان طور که هرگزدستاورد این ستادها را در پیام های نوروزی اش مورد پرسش قرار نداد.
اما در پنجم خرداد ماه سال "عزت وافتخارحسینی" يك بار طرح استيضاح کمال خرازي وزیر وقت وزارت امورخارجه، به دليل عدم دخالت قاطعانه اين وزارتخانه در سياست خارجي ‏نوشته شد و باردیگردر اواخر آن سال، به دليل سفرهاي پي درپي مسئولان وقت دولت عراق به ايران، طرح ‏استيضاح خرازی به مجلس ارائه شد، دكتر مصطفي معين وزير علوم نيز از طرح استيضاح درآن سال در امان نماند.
ازجمله مهم ترین وقایع بین المللی در آن سال می توان به حمله آمریکا به عراق در روزهای پایانی سال 1381 اشاره داشت.

خط قرمز پرسش از رهبری، درسال پاسخگویی

آیت الله خامنه ای درپیام نوروزی سال1382 باردیگر به طور مستقیم دولت وقت، وسران سه قوه را مورد خطاب قرار داد و آن را سال "خدمت گذاری" او تاکید کرد که همه‌‌ مسئولان در سه قوّه، باید نهضتى را براى خدمت‌‌رسانى به مردم شروع کنند.
اما دوره دوم رياست جمهوری خاتمی، حكايتی ديگر دارد. دراين 4 سال صف بندی ميان اصلاح طلبان و محافظه كاران به طور آشکارا شکل گرفت.همچنین در اين دوره، تلاش بي وقفه خاتمی و اصلاح طلبان در استقرار ديدگاه مردم سالاری ديني با سد نفوذناپذير و مقاومت سرسختانه مراكز تحت كنترل محافظه كاران از جمله شورای نگهبان و قوه قضاييه مواجه شد. محافظه كاران به قدری بر دامنه اين قبيل اقدامات خود افزودند كه خاتمي مجبور شد برای كنترل قدرت نهادهای تحت كنترل محافظه كاران، دو لايحه "افزايش اختيارات رياست جمهوری" و"كنترل قدرت شورای نگهبان" را به مجلس ششم ارايه دهد كه در سال 1382 مورد تأييد اكثريت قريب به اتفاق مجلس اصلاحات قرار گرفت؛ اما اين دو لايحه هم با موافقت شورای نگهبان روبه رو نشد وبه سرانجام نرسيد.
درسال "خدمت گذاری" زهراکاظمی، خبرنگار کانادایی- ایرانی، به جرم عکس‌برداری حین تجمع برخی از خانواده‌های زندانیان در مقابل زندان اوین، بازداشت ودر زندان کشته شد.
همچنین در دی ماه سال 1382 در پی ردصلاحیت گسترده نامزدهای انتخابات مجلس هفتم، برخی از نمایندگان دست به تحصن زدند .
درپیام نوروزی سال 1383 بازهم روی صحبت آیت الله خامنه ای با سران سه قوه بود واین بارآنان را "موظف" به پاسخگویی کرد وآن را سال"پاسخگویى" به ملت ایران نامگذاری کرد.
درسال "پاسخگویی" احمد خرم وزیر وزارت راه وترابری استیضاح واز کار برکنار شد، مجلس هفتم با اکثریت اصولگرا آغاز بکار کرد وپس از چالش های بسیار، تعليق غني سازی اورانيوم توسط ايران آغاز شد.
همچنین برخلاف آن که بیشتر سازمان های دولتی سعی کردند تا با تهیه بولتن و جزواتی درباره عملکرد سازمان شان، خود را پاسخگو نشان ‏دهند و برخی سازمان ها جلسات مردمی برپا کردند، پیام نوروزی سال 1384 نشان داد که رهبر جمهوری اسلامی از عملکرد مسئولان چندان راضی نبوده است و تنها برخی از آنان را در پاسخگویی موفق می داند.
رهبر مذهبی ایران اگرچه انتظاراتش از سال پاسخگویی برآورده نشده ‏بود اما این نامگذاری را موجب تقویت روحیه پرسشگری در ميان مردم دانست .
‏آیت الله خامنه ای البته روی این پرسش را بیشتر به سمت دولت و تا حدودی قوه قضاییه می گرداند، اما هرگزتقویت روحیه پرسشگری در جامعه به معنی جواز ‏انتقاد از رهبر جمهوری اسلامی نبوده است و هرپرسشی درخصوص عملکرد رهبر همواره عملی ضد "نظام جمهوری اسلامی" بشمار رفته است.
درآن سال، باردیگر فشار بر مطبوعات زیاد شد وبستن روزنامه های منتقد موجب شد تا مطبوعات ایران وارد حیطه پرسشگری از رهبر نشوند. از آخرین مورد این پرسش ها می توان به ‏نامه سرگشاده "یدالله سحابی" (از بنیانگذارن نهضت آزادی ایران) خطاب به آیت الله خامنه ای اشاره داشت که درروزنامه نشاط منشرشد، روزنامه ای که ‏اندک زمانی پس از انتشار این نامه توقیف شد .
سال 1384تحت عنوان سال "همبستگی ملی و مشارکت عمومی" نامگذاری شد که برخی آن‌را از دلمشغولی‌های ‏رهبر جمهوری اسلامی دانستند. تهدیدات ایالات متحده و کشمکش اروپا و جمهوری اسلامی بر سر فعالیت های هسته‌ای ایران ‏موجب شد تا آیت الله خامنه ای تمامی مطبوعات، احزاب و سیاست‌مداران داخلی را به همبستگی و دوری از مناقشات داخلی ‏دعوت کند.آن سال با التهاب نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری آغاز شد. در روزهای منتهی به انتخابات اکبرگنجی به مرخصی آمد . درکنارزندان اوین مردم بی آنکه باسرکوب شدید مواجه شوند دست به تحصن زده وخواستارآزادی زندانیان سیاسی شدند اما همین اندک آزادی دوام چندانی نداشت، بلافاصله پس از انتخابات و روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد، گنجی به زندان بازگردانده شد و در فردای انتخابات تجمع مقابل دانشگاه تهران با سرکوب شدید مواجه شد.
بار دیگر مناقشات ایران درعرصه بین المللی بالا گرفت، محمود احمدی نژاد موضوع "هولوکاست" را مطرح کرد وپس از ایراد سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل دردیداری که با آیت الله جوادی آملی داشت، حکایت شگفت زدگی حضار ازهاله نوری، که حین سخنرانی اش او را در برگرفته بود، روایت کرد.

چرخش نامگذاری سال ها از پاسخگویی به معنویت، دردولت احمدی نژاد

با روی کار آمدن جناح راست روند نامگذاری سال ها بار دیگر از پاسخگویی فاصله گرفت وبه سوی معنویت ومذهب تغییر کرد.آیت الله خامنه ای درپیام نوروزی سال 1385 آن را سال "پیامیر" نامگذاری کرد وملت ایران را مورد خطاب قرار داد و تاکید کرد تا درس های پیامبر را مرور کنند و آنها را به زندگی و برنامه های جاری خود تبدیل کنند.
دراولین سال دوره نخست ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد در اولین لایحه بودجه دولت نهم اعتبارات پیشنهادی برای بسیج 173 میلیارد تومان اعلام شد و دولت وقت در لایحه بودجه بسیج را به عنوان یکی از پیمانکاران طرح های عمرانی دولتی به رسمیت شناخت.
در ماه های پایانی سال"پیامبر" طرح سوال از احمدی نژاد رئیس جمهور وقت، درمجلس هفتم به صورت جدی مطرح شد اما باوجود تلاش فراوانی که صورت گرفت و بدلیل ترکیب نمایندگان مجلس هفتم و هراس و وابستگی های آنان و دلبستگی شدیدشان به حفظ موقعیت خود، تا پایان این دوره از مجلس، تعداد امضاهای گردآوری شده از مرز 50 تجاوز نکرد و این در حالی بود که براساس نظرسنجی صورت گرفته در مجلس، حدود 122 تن از نمایندگان (یعنی 50/8 درصد کل نمایندگان جامعه آماری) درخفا مایل به احضار احمدی نژاد بودند، مشروط بر اینکه کوچکترین هزینه ای برای انجام وظایف قانونی اشان نپردازند!
رهبرجمهوری اسلامی درسال 86 نیزبدون هیچ اشاره ای به عملکرد دولت درسالی که گذشت وتاکید وتعیین حدود وظایف برای سه قوه، بار دیگر ملت را مورد خطاب قرار داد وبا توصیه به ملت بر هوشیاری، آن را سال "اتحاد ملی وانسجام اسلامی" نامید.
درآن سال بیش از 55 اقتصاد دان مطرح کشوردر نامه‌ای مستند و انتقادی به محمود احمدی‌نژاد با تشریح عملکرد دولت نهم در یک سال گذشته، هشدار دادند که هزینه تصمیمات شتابزده دولت، غیرعلمی و غیر قابل بازگشت است ودرنهایت توسط مردم ایران وبه ویژه گروه های کم در آمد جامعه پرداخت می شود.
اما پاسخ دولت وقت به نامه سرگشاده اقتصاد دانان تصویب وبه اجرا درآوردن سهمیه بندی شدن بنزین، درتابستان همان سال بود.
در سال "اتحاد ملی وانسجام اسلامی" با تصویب مجلس هفتم، سازمان بسیج اقتصادی به طور رسمی به عنوان شاخه اقتصادی بسیج و یکی از مجریان اصلی طرح های عمرانی دولت معرفی شد.
پیام آیت الله خامنه ای در نورز1387 در حساس ترین روزهای نظام جمهوری اسلامی اعلام شد روزهایی که نه تنها شکاف میان اصلاح طلبان واصولگراها آشکارا و عمیق بود، بلکه حتی اصولگراها هم آرام، آرام به صف بندی مقابل یکدیگر پرداختند. این بار، رهبر جمهوری اسلامی بی آن که دولت وقت، را موظف کند تا درمقابل میزان تحقق شعارهایی که طی دوران تصدی گری اش داده، پاسخگو باشد، آن را سال "نوآوری و شکوفایی" نامید و از فراهم آوردن فرصتی برای شکوفایی سرمایگذاری دولت و ملت سخن گفت.در آخرین روزهای آن سال چها رنامزد نهایی انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری (محمود احمدی نژاد،مهدی کروبی،محسن رضایی،میرحسین موسوی) معرفی شدند.
سال "نوآوری و شکوفایی"با پرسش بی پاسخ "درآمدهای ایران به کجا رفته است" به پایان رسید .
ناگفته نماند که در آن سال فرمانده بسیج، از افزایش 200 درصدی بودجه پایگاه های مقاومت بسیج خبر داد.هفته نامه صبح صادق، ارگان دفتر سیاسی سپاه نیز، بدون ذکر رقم بودجه بسیج در سال 1378 افزایش بودجه این نیروی وابسته به سپاه را تائید کرد.
نامگذاری سال ها برسنت گذشته خود در سال 1388 نیز تداوم یافت، سالی که بهار آن مصادف شد با برگزاری دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، آیت الله خامنه ای آن را سال "اصلاح الگوی مصرف" نامگذاری کرد.
در آن سال از زمان آغازتبلیغات انتخاباتی، باردیگراندک آزادی به خیابان های شهر تهران و برخی شهرهای دیگر راه یافت. ماشین های گشت ارشاد از سطح شهر جمع شدند و برای نخستین بار شاهد مناظره تلویزیونی میان نامزد های انتخاباتی بودیم.
در پی اعلام نتایج دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران و اعلام پیروزی دوباره محمود احمدی‌نژاد، تظاهرات و راهپیمایی‌های بی‌سابقه‌ای در خیابان‌ها و میدان‌های تهران و همچنین شهرهای دیگر ایران، توسط معترضان به نحوه شمارش آرا و حامیان میرحسین موسوی، رقیب اصلی احمدی‌نژاد در انتخابات، در ماههای خرداد و تیر ۱۳۸۸ به راه افتاد که بزرگترین راهپیمایی‌های اعتراضی در تاریخ ۳۰ سال جمهوری اسلامی ایران بود.
در جریان سرکوب معترضان توسط نیروهای پلیس و شبه‌نظامیان بسیج و سپاه پاسداران، به ویژه در روزهای ۲۵ و ۳۰ خرداد ۱۳۸۸، تعدادی از معترضین و عابرین کشته و مجروح شدند..
هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کشته شدگان این حوادث از سوی دولت ایران منتشر نشده‌است. اما کمیته پیگیری امور آسیب‌دیدگان حوادث پس از انتخابات که توسط میرحسین موسوی و مهدی کروبی، تشکیل شده در شهریور ماه ۱۳۸۸، فهرستی شامل نام ۷۲ تن از کسانی که در خشونت‌های پس از انتخابات کشته شدند را به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. شمار زیادی از این افراد وسیله گلوله کشته شده و شمار قابل توجهی نیز بر اثر ضرب و شتم و از جمله اصابت باتوم جان خود را از دست داده‌اند و از این تعداد هفت نفر در حمله نیروهای امنیتی به کوی دانشگاه تهران از شامگاه روز ۲۴ خرداد تا بامداد ۲۵ خرداد جان باختند. مرگ عده‌ای نیز بر اثر ضرب و جرح و بدرفتاری زندانبانان با آنان در بازداشتگاه‌هایی از جمله بازداشتگاه کهریزک بوده‌است..
روزنامه گاردین چهل روز پس از انتخابات از کشته شدن حداقل ۸۰ نفر از معترضان در جریان ناآرامی‌های ایران خبر داد. هرچند نهادهای حقوق بشری و معترضان کشته‌شدگان را بیش از این و بالغ بر صدها نفر می‌دانند. تعداد ۷۸ نفر از جانباختگان شناسایی شده‌اند.
دادگاه های گروهی تشکیل شد ورهبرجمهوری اسلامی در این سال بیشترین سخنرانی را داشت ودرسخنرانی هایش نه تنها معترضان را به طور مستقیم مورد خطاب قررا داد بلکه هشدار داد که در صورت ادامه اعتراضات، آنان باید نسبت به اتفاقات ناگوار پاسخگو باشند!
اما ماجرای زندان "کهریزک" آیت الله خامنه ای را مجبور کرد تا شخصا دستور تعطیلی آن را بدهد وعاملان کشتار تجاوزهای صورت گرفته درکهریزک نیز مانند عاملان قتل های زنجیره ای، کوی دانشگاه وقتل زهرا کاظمی هنوزنسبت به آن چه که انجام داده اند واین که از کجا دستور می گرفتند پاسخی روشن به افکار عمومی وخانواده ای جان باختگان ندادند.
در روز عاشورای 1388طی اعتراضات گسترده معترضان از شعار "رای من کجاست" عبور کردند و خواستار تغییر نظام جمهوری اسلامی وسرنگونی ولایت فقیه شدند. همچنین برای نخستین بار در تلویزیون دولتی ایران طی اقدامی بی سابقه، تصویری ازسوزاندن عکس آیت الله خمینی ( رهبر پیشین جمهوری اسلامی ) نشان داده شد.
سال 1388 با پرسش بی پاسخ "رای من کجاست" به بخشی از تاریخ ایران سنجاق شد.
درنوروزسال 1389 آیت الله خامنه ای درشرایطی مقابل دوربین تلویزیون دولتی ایران، نشست که جنبش مردمی، موسوم به "جنبش سبز" همچنان به اعتراضات خود نسبت به نتایج انتخابات دولت دهم ادامه داد اما رهبر جمهوری اسلامی آن را سال "همت مضاعف وکار مضاعف" نامید و از کارهای ارزنده مجلس هشتم قدردانی کرد او همچنین تحریم ها علیه ایران را بی اثر دانست و از نتیجه انتخابات اظهار رضایت کرد آیت الله حامنه ای حضور مردم را پای صندوق های رای بی سابقه دانست و در اشاره به حوادث پس از اعلام نتایج انتخابات و اعتراض گسترده مردم آن را حاصل تلاش دشمنان نظام جمهوری اسلامی و کشورهای بیگانه دانست او درخصوص دستگیری های گسترده وکشته شدگان سکوت کرد.
در آن سال، نهاد آمار، نشروآثارمجموعه فعالان حقوق بشردرایران درگزارشی از شش میلیون نقض موردی حقوق بشر در ایران خبر داد.
درآن سال موج دستگیری وسرکوب معترضان ادامه یافت وموسوی وکروبی به حصر خانگی در آمدند و باردیگر تعدادی از اقتصاد دانان کشور طی نامه ای سرگشاده، خواستارعدم تصویب افزایش قیمت حامل های انرژی که درکمیسیون تلفیق مجلس به تصویب رسید شدند.
ازجمله حوادث مهم بین المللی آن سال می توان به جنبش مردمی تونس ومصر اشاره داشت .
اما آیت الله خامنه ای درآستانه ورود به دهه سوم نامگذاری سال ها همچنان دولت را در جایگاه پاسخگویی ندید و بدون تاملی برجنبش مردمی تونس و مصر، حوادثی را که در بحرین، یمن و لیبی رخ داد تلخ دانست و سال 1390 را سال"جهاد اقتصادی" نامگذاری کرد. اگرهرگزدرهیچ کجا نسبت به این که انتخاب نامگذاری سال ها مشورتی است یا این که تصمیم شخص خود رهبر است اشاره ای نشده است نگاهی به این امر که از همان اولین سال دوره اول ریاست جمهوری احمدی نژاد، بلافاصله پس از ارائه پیام نوروزی آیت الله خامنه ای، تابلوهای تبلیغاتی بزرگ با تصویر و شعار سال جدید، د رسطح شهر تهران و سایر شهرهای ایران نصب می شده است، حکایت از آن دارد که حتی اگر نامگذاری سال ها مشورتی نبوده است اما در 6 سال گذشته، پیش ازارائه پیام توسط آیت الله خامنه ای درتلویزیون دولتی ایران، عده ای ازآن با خبربوده و برای انجام تبلیغات گسترده درسراسر کشوردراین خصوص آماده می شدند.
 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید