کتاب‌ها و اندیشه‌ها

رمان "او باز می گردد" یا خندیدن به یک دیکتاتور

صدا ۰۶:۲۶
تیمور ورمش، نویسنده آلمانی رمان " او باز می گردد"
تیمور ورمش، نویسنده آلمانی رمان " او باز می گردد" AFP

در حالیکه، هفته گذشته، گزارشهایی در مورد مقایسه ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه با آدولف هیتلر، رئیس جمهور آلمان نازی در بریتانیا خبر ساز شد، در فرانسه ترجمه رمان " او باز می گردد" به بازار رفت.این رمان توسط پیر دشووس* ترجمه و از سوی انتشارات بلفوند* فرانسه منتشر شده است.  

تبلیغ بازرگانی

متن اصلی و آلمانی این رمان، نوشته تیمور ورمش، در سال ٢٠١٢ در آلمان منتشر شد و بلافاصله پس از انتشار، به یک کتاب پر فروش در کتابفروشی ها بدل شد.

در فاصله کمتر از دوسال، بیش از یک و میلیون پانصد هزار نسخه از این رمان در آلمان بفروش رسیده و رمان به ٣۵ زبان خارجی نیز ترجمه شده است.

رمان " او باز می گردد" داستان بازگشت هیتلر به آلمان امروز را بازگو می کند. تیمور ورمش، با استفاده از روایت اول شخص، در جلد هیتلری می رود که در سال٢٠١١، در وسط یک چمنزار در برلن چشم باز می کند و با آلمان عصر رسانه های دیجیتالی، یوتیوب و آنگلا مرکل آشنا می شود. شرکت او در یک برنامه تلویزیونی باعث می گردد هیتلر به یک چهره شناخته شده بدل گردد اما در این میان همه از خود می پرسند آیا این مرد، واقعا خود هیتلر است یا هنرپیشه ای از او تقلید می کند ؟

رویارویی هیتلر با جهان امروز در رمان ، شصت و پنج سال پس از آنکه رهبر نازی های آلمان، در عزم خود برای فتح جهان ناکام شد، بازتابی طنزگونه و هجو آمیز یافته، بگونه ای که برخی از منتقدین آن را دلیل موفقیت کتاب تلقی کرده اند.

و اما برخلاف استقبال کتابفروشی ها، رمان تیمور ورمش از سوی شماری از رسانه ها بدلیل نگاه طنزآمیزش به رهبر نازیها مورد سرزنش قرار گرفته است.

در همان ابتدای انتشار رمان بزبان آلمانی، مجله شترن، انتشار آن را بخشی از یک « ماشین تجارتی کالا-هیتلری» خواند «که برای پول، همه تابو ها را درمی شکند.» روزنامه لوموند فرانسه هم در مقاله ای کوتاه با تیتر « آیا میتوان با هیتلر خندید ؟» نوشت که ناشر این رمان، فقط یک هدف دارد و آن بدست آوردن پول با هروسیله ای ممکن است. نویسنده مقاله اظهار امیدواری کرد که عنصر طنز در این رمان، به عادی شدن شر- شر افتادن جهان در چنگال یک دیکتاتور- نیانجامد.

بر خلاف این نگرانیها، تیمور ورمش، نویسنده رمان، معتقد است که خندیدن به هیتلر، « برای رویارویی با وحشت کمک می کند...  بگفته او « هجو در این مورد، میتواند مثل واکسن عمل کند.»   

تیمور ورمش در بسیاری از گفتگوهای رسانه ای در دفاع از کتاب خود گفته است رمان " او باز می گردد" هشداری است در مورد احتمال بازگشت دوباره دیکتاتورانی از نوع هیتلر.

او در استدلال خود، فراتر از این هشدار، مساله پیچیده تری را مطرح می کند و آن دنباله روی توده مردم از دیکتاتور است.

تیمور ورمش می گوید او با نوشتن این رمان تلاش کرده است بداند که چرا در جریان حاکمیت هیتلر بر آلمان، آلمانی ها دنباله رو او بوده اند. او تاکید می کند که « دیکتاتورها همیشه در آغاز اکثریت خاموش را با خود داشته اند » و این موضوع نشان میدهد تا چه اندازه « دمکراسی یک مقوله شکننده است.»

نویسنده توضیح میدهد که در آلمان همه معتقدند، تجربه قرن گذشته باعث شده است کشور شان نسبت به احتمال بازگشت دیکتاتورجدیدی از نوع هیتلر، معافیت حاصل کند در حالیکه با اندکی تغییر شرایط، وضعیت بسرعت میتواند تغییر کند.

و اما احتمال به قدرت رسیدن دیکتاتورها و یا عادی ساختن شر به قیمت پیش پا افتاده کردن آن، تنها نگرانی ای نیست که خوانند گان کتاب تیمور ورمش با آن روبرو هستند.
در اینجا باید به یک پرسش اساسی دیگر پاسخ گفت، پرسشی که بسیاری از طنزنویسان و طنز پردازان هر روزه با آن دست و گریبانند : آیا خندیدن با و به یک دیکتاتور، اورا به یک شخصیت خوشایند بدل نخواهد کرد ؟

تیمور ورمش در پاسخ به این پرسش می گوید که نگرانی او در این مورد با نگرانی مطرح شده کمی متفاوت است. او می گوید  « خطر اصلی برای من این بوده که هیتلر را بمثابه یک موجود عجیب الخلقه، و یا برعکس، یک دلقک توصیف کنم. در آلمان بعد از جنگ، راحت ترین و مطمئن ترین کار این بوده است که هیتلر موجودی اهریمنی پنداشته شود. مردم به یک موجود عجیب الخلقه و یا یک دیوانه رای نمیدهند. آنان به کسی رای میدهند که برای شان جذاب باشد. هیتلر را مردم انتخاب کردند و این، بیشتر نگران کننده است.»

رمان " او باز می گردد " در آلمان به قیمت ٣٣, ١٩ اورو به بازار عرضه شده، عددی که گوشه چشمی است به سال ١٩٣٣، سال به قدرت رسیدن هیتلر در آلمان.

اگر تیمور ورمش تصمیم گرفته هشتاد و یک سال بعد از این تاریخ، ما را با رمانی درباره هیتلر بخنداند، فراموش نکنیم که چارلی چاپلین، در سال ١٩٤٠و در اوج قدرت رهبر نازی ها، هجو نامه « دیکتاتور بزرگ" را روی پرده سینما برد. چه شماری از ماها با دیدن این فیلم به ریش بربریت و وحشت نازی ها خندیده ایم، بدون آنکه ذره ای از این وحشت را فراموش کرده باشیم ؟ 

Il est de retour, Timur Vermes, trad. par Pierre Deshusses, éditions Belfond, Mai 2014
 

 

  

 

 

 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید