بازگشایی "موزه انسان" در پاریس: ما کی هستیم، از کجا آمده ایم و بکجا می رویم؟

صدا ۰۷:۴۱
ساختمان "موزه انسان" در محله تروکادروی پاریس.
ساختمان "موزه انسان" در محله تروکادروی پاریس. REUTERS/Jacky Naegelen

بعد از شش سال نوسازی، "موزه انسان"* در محله "تروکادرو"ی پاریس بار دیگر درهایش را بروی بازدید کنندگان باز کرد. این نوسازی که با هزینه ٩٢ میلیون یورو به انجام رسیده، چهره داخل موزه را بکلی تغییر داده اما بگفته مسئولان، هدف اصلی ایجاد این موزه یعنی معرفی مجموعه ای از کلکسیونهای ویژه در عرصه های پالئونتولوژی یا اتنولوژی از سراسر جهان، همچنان دست ناخورده باقی مانده است.

تبلیغ بازرگانی

موزه انسان برای اولین بار در سال ١٩٣۷، توسط "پل ریوه"**، اتنولوگ یا قوم‌شناس فرانسوی گشایش یافت. در شرایطی که نازیسم و فاشیسم هیتلری، اروپا و جهان آن روز را تهدید می کرد، پل ریوه تصمیم گرفت موزه انسان لابراتور یا محلی برای پژوهش‌های انسان‌شناسانه در تقاطع پالئونتولوژی، بیولوژی و قوم شناسی، از دوره های بسیار دور پیش از تاریخ تا جهان امروز باشد.

پل ریوه، قوم شناس فرانسوی :
  «انسان شناسی، یک دانش واحد و غیرقابل تجزیه است. این دانش شامل مطالعه گروههای انسانی هم از نقطه نظر فیزیکی و بیولوژیکی آنان می شود و هم زوایای فرهنگی، اجتماعی و زبانی را در بر می گیرد....تمامی کشفیات در یکی از رشته ای علوم انسانی، مورد توجه دانش انسان شناسی قرار می گیرد. بدین ترتیب، موزه انسان، یک موزه سنتز یا ترکیبی و همزمان مرکزی برای آموزش مردمی، جمع آوری اسناد، انجام تحقیقات و ترویج آن‌هاست.»

چندین سال بعد از گشایش، موزه انسان نمایشگاههای بزرگ و معتبری را درباره گذشته پیدایش وتنوع زبانی و فرهنگی انسان بروی کره زمین برگزار کرد اما با گذشت سالها، این موزه کم کم به فراموشی سپرده شد و حتی بعضی از مجموعه های آن به موزه های دیگر منتقل شد.

با تصمیم نوسازی موزه انسان، مسئولان آن فرصتی تازه یافته‌اند تا مجموعه  های نادر، مربوط به دوره پیش پیش از تاریخ بویژه انسان شناسی بیولوژیک را، با نگاهی جدید، در موزه به نمایش بگذارند.

بگفته سیسیل اوفور، مدیر نوسازی موزه انسان، در مجموعه ای از سی هزار مدل بدن انسان و یا هفت هزار اشیای متعلق به پیش از تاریخ، میتوان به نمونه ای از انسان "کرومانئون" و یا هم مجسمه تراشیده شده از عاج یک زن که متعلق به ٢٨ هزار سال پیش است، اشاره کرد. ناگفته نگذاریم که مجموع آثار به نمایش گذاشته شده در موزه به ۷٥٠ هزار میرسد که توسط ١٥٠ پژوهشگر، تحت مطالعه و مواظبت علمی قرار دارند.

در همین رابطه سیسیل اوفور می گوید نوسازی این زمینه را مساعد کرد تا موزه نقش لابراتواری یا تحقیقاتی خود را بازیافته و آن را نیز نوسازی کند :

«موزه انسان هیچگاهی از اندیشه موزه لابراتواری چشم پوشی نکرده بود یا به هر حال، روی این موضوع که محلی برای تحقیق و اطلاع رسانی به بازدیدکنندگان است تاکید می کند. تحقیقات در این نهاد، بعدتر تمامی موضوعاتی را که در موزه به نمایشگاه بدل می شود، در بر می گیرد.
ما این اندیشه بسیار درخشان پل ریوه یعنی سخن گفتن از انسان در کلیت آن و فهم تمامی ابعاد اجتماعی، فرهنگی و بیولوژیک آن را، با این موزه کاملا نوسازی شده حفظ می کنیم، زیرا از هنگام تاسیس موزه انسان در سال ١٩٣۷ هیچگونه برنامه بزرگ نوسازی برای آن  پیش بینی نشده بود.»

یک نگاهی کلی و گذرا به مجموعه آثار موزه انسان کافیست تا بیننده درک کند ترتیب نمایش این آثار، تلاشی است برای پاسخ به چند پرسش ساده ولی اساسی که از دیر باز ذهن انسان ها را بخود معطوف کرده است : ما کی هستیم؟ از کجا می آئیم و به کجا می رویم؟

ایولین هه یر، مسئول علمی نمایشگاه "انسان شناسی ژنتیک" در گرماگرم آمادگی برای گشایش موزه جدید، به سباستین ژه‌دور، گزارشگر رادیوی بین المللی فرانسه گفت :

« ما انسان را در طبیعت و در محیط زنده مورد مطالعه قرار میدهیم و درعین حال، پرسشهایی را درباره ویژگیهای انسان مطرح می کنیم تا نشان داده باشیم که شناسایی مرز بین انسان و حیوان چندان ساده هم نیست. ... 
در بخش دوم ما با یک رشته نیم تنه هایی از انسان قرار داریم که در واقع از انسان هایی که در قرن نزدهم زندگی می کردند قالب ریزی شده اند و از تنوع کامل انسان ها در سراسر کره زمین حکایت می کنند.»

ایولین هه یر، مسئول علمی نمایشگاه در برابر قالب های نیم تنه انسان.
ایولین هه یر، مسئول علمی نمایشگاه در برابر قالب های نیم تنه انسان. Siegfried Forster / RFI

 
برای درک اهمیت تحقیقات علمی در موزه انسان کافی است بدانیم لابراتوار تحقیقاتی، حدود بیست درصد مجموع ساختمان موزه را دربر می گیرد. این لابراتوار که تحقیقات علمی انسان شناسانه در آن، در شرایط بسیار حساس ایمنی انجام می شود، بی شباهت به یک بیمارستان نیست.

پل وردیو، پژوهشگر و زیست شناس :
« ما در اینجا در لابراتوار ژنتیک یا زیست شناسی مدرن موزه انسان قرار داریم. جائیکه درآن تنوع ژنتیک انسان را از روی نمونه هایی که از سراسر جهان گردآوری کرده ایم، مورد مطالعه قرار میدهیم. بطور نمونه من در آفریقای مرکزی و آفریقای غربی کار می کنم، از آب دهان مردمان آنجا نمونه برداری می کنم و سپس بر می گردم به اینجا تا در شرایط ایمنی ای که برای جلوگیری آلوده شدن نمونه ها وجود دارد، از "دی ان آ" ها نمونه برداری کنم. این روند به من امکان میدهد تا تنوع ژنتیک انسان را از نزدیک مشاهده کنم و بدانم این تنوع از کجا می آید، چگونه ایجاد شده و تاریخ تحول انسان چه مسیری را پیموده. »

باید گفت گشایش دوباره موزه انسان هنگامی صورت گرفت که در روهای اخیر، اظهارات انتقاد بر انگیزی درباره فرانسه « کشور نژاد سفید»، از سوی یک تن از مسئولان سیاسی راست گرای فرانسه واکنش های زیادی را بر انگیخت. این اظهارات اگرچه به قیمت حذف نامزدی خانم "نادین مورانو" توسط حزب "جمهوریخواهان" از فهرست نامزدان انتخابات محلی تمام شد اما برخلاف محبوبیت او را در میان محافل راست و ملی گرای فرانسه افزایش داد.

شاید بد نباشد در این باره باردیگر به اظهارات پل ریوه، بنیانگذار موزه انسان اشاره کنیم که می گوید پیشرفت تمدن انسانی، فارغ از رنگ پوست و یا چشم انسانها، محصول شرکت تمامی بشریت است.

* Musée de l'Homme
** Paul Rivet

 

 

 

 

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید