ایران/ سینما

"فروشنده" اصغر فرهادی، نقدی بر اجتماع و انسان‌ها

فیلم پرفروش "فروشنده" ساخته "اصغر فرهادی" در ایران، در پی نمایش نسبتأ "خصوصی اش" در فستیوال "کن"، به دلیل این که در روز و لحظات پایانی این فستیوال به نمایش درآمد و شماری از خبرنگاران و شرکت کنندگان در بازار فیلم، این فستیوال را در این تاریخ ترک می کنند، به روی پرده سینماهای فرانسه می‌آید.

تبلیغ بازرگانی

این فیلم که جایزه بهترین سناریو را برای کارگردان و بهترین هنرپیشه مرد را برای شهاب حسینی به ارمغان آورد، با صفت‌هائی چون "قوی"، "کوبنده"، "بی نظیر" و "گیرنده"، توسط شماری از منتقدان رسانه‌های نوشتاری مهم توصیف شده است.

فیلم باصحنه‌ای از پرده تآتر آغاز می‌شود که هم پیام از حضور تآتر در این فیلم و هم تآتر زندگی را می‌دهد.
فیلم با این صحنه نخست، با شکلی بسیار استیلیزه و خوش رنگ و جذاب، نشان می دهد که یک کارگردان محکم پشتش نشسته است و گرچه فیلم های اصغر فرهادی، ناخودآگاه، باری از تآتر را با خود یدک می کشند و همه دغدغه‌های فرهادی در آن‌ها دیده می‌شود، اما این بار او به روشنی تآتر را وارد گود می‌کند.
حال اگر نخواهیم بگوئیم که بخش تآتری آن که نمایش "مرگ یک فروشنده دوره گرد" اثر "آرتورمیلر" را دستمایه اش دارد، نمی‌تواند با اجراهای این نمایش بر روی صحنه تآترهای جهان رقابت کند، اما می تواند بسیار خوب خبر از وجود تآتر و سرزنده بودن آن در ایران بدهد.
کارگردان همچنین هر شخصیت، هر دیالوگ، هر لوکیشن و هر پلان را در پیوند با طرح قبلی و در پیوند با یکدیگر طراحی می‌کند.

باز هم گرچه در کنار هم گذاشتن زندگی هنری یک زوج در صحنه تآتر و در زندگی واقعی چندان تازگی ندارد، اما بسیار خوب از دلمشغولی‌های همیشگی اصغر فرهادی و ظرافت‌های دید او از مسائل اجتماعی و پرسش های فردی و جمعی در پیوند با شماری مقوله حکایت می کند.
ما باز هم با شخصیت‌هائی روبرو هستیم که دائم تردید دارند، با گفته ها و ناگفته ها در مبارزه‌اند، نبرد میان اخلاق و سنت در آنها غوغا می‌کند. باز هم با شرایطی روبرو می شویم که ما را به پرسش‌گری وا می‌دارند.

"رعنا" (ترانه علیدوستی) و "عماد" (شهاب حسینی)، بازیگران تئاتر مرگ فروشنده، یک زوج تآتری هستند که خانه‌شان در حال فرو ریختن است و ناچارند به جائی دیگر بروند.
ماجرا از هنگامی آغاز می شود که رعنا به تنهائی به خانه‌ای می رود که قرار است در آن زندگی کنند و در آنجا مورد تجاوز قرار می گیرد.

فیلم "فروشنده"، گرچه از تآتر سخن می گوید و می دانیم که فرهادی از دنیای تآتر می آید، اما نسبت به فیلم‌های دیگر او کم شخصیت‌تر است و بر نقش "عماد" به عنوان محمل همه تعمق‌ها و تردیدها بیشتر تأکید شده است.
"فروشنده" داستانی درباره‌ انتقام است که دروغ، خیانت و ترس، عاملانشان هستند.
این فیلم گرچه حاوی همان دغدغه‌های همیشگی اصغر فرهادی است، اما تجربه‌ای تازه برای او به شمار می‌آید، یعنی آمیختن مستقیم تآتر و سینما.

خانه و ساختمان نیز که همیشه در فیلم‌های فرهادی جایگاه مهم و نقشی پررنگ داشته‌اند، بار دیگر در این فیلم هم نقش بزرگی را به دوش می کشند. آپارتمان "مژده" در فیلم "چهارشنبه‌سوری"، ویلایی که "سپیده" در فیلم "دربارۀ الی" پیدا می‌کند و خانه‌ی "نادر" در فیلم "جدایی نادر از سیمین"، خانه همسر فرانسوی در حومه پاریس در فیلم "گذشته"، تا آپارتمان در حال ویران "عماد و رعنا" و خانه‌ی تازه آنها، همگی نه تنها نقش رابط، بلکه نقش صحنه تآتر و یا چهاردیواری بسته‌ای را ایفا می‌کنند که در آن، جمله معروف "جهنم دیگران هستند" از "ژان پل سارتر"، متبلور می شود و به خانه‌ها هویت می‌دهد.

توانائی اکثر سینماگران ایران در پایان بندی فیلم‌هایشان خیره کننده است و این توانائی در فیلم "فروشنده" نیز به خوبی به چشم می خورد چون فرهادی قصه‌گوی خوبی است.

توانائی اصغر فرهادی در بازی گرفتن دقیق از هنرپیشگان هم که یکی از ویژگی‌های او به شمار می آید، باز هم در این فیلم چهره می‌نماید که البته توانائی بازیگران را هم نمی‌توان نادیده گرفت؛ گاه در پاره‌ای از صحنه ها حرکات کوچک دست وسر شهاب حسینی آنچنان واقعی و خودجوش به نظر می رسند که هر کس می‌تواند خود را به جای او ببیند.

داستان "مرگ یک فروشنده دوره‌ گرد"، داستان فاجعهٔ زندگی مردی است که به گفته نویسنده، زیر سلطه نیروهای زندگی است و یا به عبارت دیگر تعریفی از سرنوشت را حاکم دانستن است. در حالی که "عماد" اختیار زندگی‌اش را به دست می‌گیرد اما با پا فشاری به نتیجه‌ای که شاید نمی‌خواسته می رسد، و این پرسش "هملت"وار را مطرح می کند که برای جستجوی واقعیت تا کجا باید پیش رفت و چه بهائی باید برای آن داد؟

 فیلم "فروشنده"، بار دیگر "اصغر فرهادی" را به عنوان یکی از چهره‌های مهم سینمای امروز جهان، مطرح می کند.
 این فیلم از ایران نامزد جایزه "اسکار" برای بهترین فیلم خارجی شده است.

ناگفته نماند که فیلم "فروشنده" در نخستین روز اکران خود در ایران، ٢۵٠ میلیون تومان فروش داشت و رکوردشکن شد.
جمعه ۱۴ آبان نیز علی سرتیپی، مدیرعامل دفتر پخش "فیلمیران"، در گفت‌وگو با "ایسنا"، آخرین رقم فروش فیلم "فروشنده" اصغر فرهادی را ۱۴ میلیارد و ۴۰ میلیون تومان اعلام کرد. او گفت که این فیلم در یک قدمی شکستن رکورد "من سالوادور نیستم"، و تبدیل شدن به پرفروش‌ترین فیلم سال قرار دارد.
به گفته علی سرتیپی، این فیلم که از ١٠ شهریور اکران شده، همچنان در ۶۵ سینمای تهران و شهرستان‌های دیگر در حال نمایش است.

دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید

اخبار جهان را با بارگیری اَپ ار.اف.ای دنبال کنید