អានតួអត្ថបទ
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

ហេតុអ្វីបានជាចំហាយនៃបដិវត្តន៍អារ៉ាប់កាលពី ១០ឆ្នាំមុនកំពុងបន្តមានមកដល់សព្វថ្ងៃ?

សំឡេង ០៥:៤១
ហេតុអ្វីបានជាចំហាយនៃបដិវត្តន៍អារ៉ាប់កាលពី ១០ឆ្នាំមុនកំពុងបន្តមានមកដល់សព្វថ្ងៃ?
ហេតុអ្វីបានជាចំហាយនៃបដិវត្តន៍អារ៉ាប់កាលពី ១០ឆ្នាំមុនកំពុងបន្តមានមកដល់សព្វថ្ងៃ? ASSOCIATED PRESS - Uncredited
៣៣ នាទី

កាល​ពី ១០ឆ្នាំ​មុន បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​ក្នុង​ប្រទេស​ទុយនីស៊ី​បាន​ឆ្លង​រាលដាល​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អារ៉ាប់​មួយ​ចំនួន។ ព្រឹត្តិការណ៍​បះបោរ​មហាជន​មួយ​នេះ​មាន​គោលដៅ​ទម្លាក់​ប្រមុខរដ្ឋ និង​ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​ដែល​កាន់​តំណែង​ដុះស្លែ និង​ទាមទាម​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ។ តែ​គេ​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ជា​រួម​ថា ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ដែល​បាន​ភ្លួក​រសជាតិ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់ មាន​ប្រទេស​ខ្លះ​ទទួល​បាន​ផល​ល្អ ប្រទេស​ខ្លះ​លិច និង​អណ្តែត ហើយ​ប្រទេស​ខ្លះ​ទៀត​បែរ​ជា​កំពុង​មាន​ស្ថានការណ៍​ដុនដាប​ជាង​មុន​ពេល​ផ្ទុះ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ទៅ​ទៀត។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី ចំហាយ​នៃ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​កាល​ពី ១០ឆ្នាំ​មួយ​នេះ​កំពុង​បន្ត​មាន​ជីវិត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

អណ្តាតភ្លើង​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​បាន​ផ្តើម​ឆាបឆេះ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ទុយនីស៊ី​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៧ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០១០ ដោយ​មាន​បុរស​អ្នក​លក់​ទំនិញ​តាម​ផ្លូវ​ម្នាក់​បាន​ចាក់សាំង​ដុត​ខ្លួន​ឯង។ ចាក់សាំង​ដុតខ្លួនឯង​ដោយសារ​តែ​ធុញទ្រាន់​នឹង​ជីវភាព​ក្រីក្រ​តោកយ៉ាក​ខ្លាំង និង​ការ​ឈ្លានីស​របស់​ប៉ូលិស​ចំពោះ​មុខ​របរ​លក់ទំនិញ​តាម​ផ្លូវ​របស់​ខ្លួន។ ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​នេះ​បាន​បញ្ឆេះ​កំហឹង​មហាជន​ទុយនីស៊ី​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ឲ្យ​ចុះ​ផ្លូវ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល។ ជិត ១ខែ​ក្រោយ​មក ពោល​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៤ មករា ឆ្នាំ ២០១១ កម្លាំង​មហាជន​បាន​ទម្លាក់​លោក​បិន អាលី​ពី​កៅអី​ប្រធានាធិបតី​ដែល​លោក​បាន​អង្គុយ​អស់​រយៈពេល ២៣ឆ្នាំ។

ចេញ​ពី​ទុយនីស៊ី និង​ក្រោយ​ការ​ធ្លាក់​ពី​តំណែង​របស់​លោក​បិន អាលី​បាន ១១ថ្ងៃ បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ក៏​បាន​ឆ្លង​ចូល​ក្នុង​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ផ្សេង​ទៀត​ជា​បន្តបន្ទាប់​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១១ ដោយ​ចាប់​ផ្តើម​មុន​គេ​នៅ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប យេម៉ែន បារ៉ែន និង​ប្រទេស​ស៊ីរី។ នៅ​អេហ្ស៊ីប និង​នៅ យេម៉ែន កម្លាំង​មហាជន​បាន​ឈាន​ទៅ​ទម្លាក់​ប្រធានាធិបតី​ដែល​កាន់​តំណែង​យូរ​ឆ្នាំ និង​ផ្តាច់ការ។ នៅ​លីប៊ី មេដឹកនាំ​ផ្តាច់ការ​កាដាហ្វ៊ី​ដែល​បាន​ក្រាញ​អំណាច​រហូត​ដល់​នាទី​ចុង​ក្រោយ​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ក្នុង​ថ្ងៃទី២០ តុលា ឆ្នាំ ២០១១ ក្រោម​អន្តរាគមន៍​របស់​កម្លាំង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ដឹកនាំ​ដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក។

ចំណែក​នៅ​ស៊ីរី បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៥ មីនា ឆ្នាំ ២០១១ បាន និង​កំពុង​អូសបន្លាយ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ បើ​គេ​ពិនិត្យ​មើល​ជា​រួម​ទៅ ក្រុម​ប្រទេស​ដែល​បាន​ភ្លួករសជាតិ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ពេញ​ពោះ​កាល​ពី ១០ឆ្នាំ​មុន មាន​តែ​ប្រទេស​ទុយនីស៊ី​មួយ​គត់​ដែល​ហាក់​បាន​ស្គាល់​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ក្នុង​ផ្លូវ​វិជ្ជមាន។ ចំណែក​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​បន្ត​ស្គាល់​អស្ថិរភាព​ដោយ​ម្តង​លិច ម្តង​អណ្តែត និង​ខ្លះ​បាន​ធ្លាក់​ដុនដាប​ខ្លាំង​ជាង​មុន​ផ្ទុះ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ទៅ​ទៀត។

ជាក់ស្តែង​នៅ​អេហ្ស៊ីប គ្មាន​ទៀត​ឡើយ​របប​ផ្តាច់ការ​របស់​លោក​ហូស្ន៊ី មូបារ៉ាក់ តែ​អំណាច​សព្វថ្ងៃ​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដៃ​កងទ័ព។ នៅ​យេម៉ែន នៅ​បារ៉ែន និង​នៅ​លីប៊ី ប្រទេស​ត្រូវ​បាន​ពុះ​ចែក​ជា​ពីរ​ដោយ​មាន​ការ​ដណ្តើម​អំណាច​រវាង​ក្រុមប្រឆាំង និង​ក្រុម​អតីត​របបចាស់ រួម​ទាំង​ក្រុម​ឧទ្ទាម​ទៀត​ផង។ បើ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​បែរ​ជា​បាន​ហុច​លទ្ធផល​មិន​ល្អ​ជាង​លទ្ធផល​ល្អ​ដូច​ដែល​គេ​បាន​សង្ឃឹម​ទុក ហេតុអ្វី​បាន​ជា​នៅ ១០ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក បដិវត្តន៍​របៀប​នេះ​នៅ​បន្ត​មាន​ជីវិត​មក​ដល់​សពថ្ងៃ?។ តាម​ពិត​ទៅ ប្រទេស​ដែល​មាន​អ្នក​កាន់​អំណាច​យូរ ផ្តាច់ការ ពុករលួយ បក្ខពួកនិយម និង​គ្រួសារនិយម ជម្រើស​ចង់​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​សម្រាប់​ប្រជាជន​មាន​តែ​មួយ​គត់ គឺ​ចុះ​ផ្លូវ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា​ទោះ​ត្រូវ​បង់​ថ្លៃ​កម្រិត​ណា​ក៏​ដោយ។

អាល់ហ្សរី អ៊ីរ៉ាក់ ស៊ូដង់ និង​លីបង់​ដែល​បាន​ភ្លួករសជាតិ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​តិចតួច​កាល​ពី ១០ឆ្នាំ​មុន គឺ​ជា​ប្រទេស​ដែល​បាន​ចម្លង​យក​គំរូ​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ពេញ​ទំហឹង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩។ រូបភាព​នៃ​ការ​ធ្វើ​បដិវត្តន៍​មិន​ដូច​គ្នា​មែន តែ​មាន​បុព្វហេតុ​ដូច​គ្នា​សុទ្ធសាធ គឺ​ចង់​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​តាម​រយៈ​ការ​ប្តូរ​ថ្នាក់ដឹកនាំ។ នៅ​អាល់ហ្សេរី កំហឹង​បះបោរ​របស់​មហាជន​បាន​ផ្ទុះ​ខ្លាំង​ក្នុង​ថ្ងៃទី២២ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៩ ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឈរ​ឈ្មោះ​ប្រធានាធិបតី​អាណត្តិទី៥ របស់​លោក​ប៊ូតេហ្ល្វីកា។ ជាមួយ​នឹង​សម្ពាធ​របស់​មហាជន និង​ក្រោយ​ពី​កងទ័ព​ដក​ការ​គាំទ្រ លោក​ប៊ូតេហ្ល្វីកា​បាន​លា​ចុះ​ពី​តំណែង​ក្នុង​ថ្ងៃទី២ មេសា។ តែ​ចលនា​ប្រឆាំង​បន្ត​ដាក់​គំនាប​ដោយ​ខ្លាច​ក្រុម​ថ្មី​ឡើង​កាន់​អំណាច​ជា​ក្រុម​ចាស់​របស់​លោក​ប៊ូតេហ្ល្វីកា។

នៅ​អ៊ីរ៉ាក់ ចាប់​ពី​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១១ ក្បួន​បាតុកម្ម​រៀបចំ​ដោយ​ចលនា « យុវជន​ខែ​កុម្ភៈ » បាន​ធ្វើ​ឡើង​រៀងរាល់​សប្តាហ៍​ដោយ​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​របប​ដឹកនាំ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​នូរី អាល់ម៉ាលីគី។ ក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ ២០១៩ បាតុកម្ម​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​បាន​ផ្ទុះ​ខ្លាំង​ដែល​លើក​នេះ​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់​របបដឹកនាំ និង​ការ​លា​ចុះ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អាឌែល អាប់ឌែល ម៉ាឌី។ ក្រោយ​ការ​តវ៉ា​បាន​ប៉ុន្មាន​ខែ បាតុកម្ម​ឆ្នាំ ២០១៩ ក៏​បាន​រង​ការ​បង្រ្កាប​យ៉ាង​បង្ហូរ​ឈាម​ដូច​បាតុកម្ម​ឆ្នាំ ២០១១ ដែរ។ នៅ​ស៊ូដង់ បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​បាន​លេច​រូបរាង​ពិត​ប្រាកដ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៨ ជាមួយ​នឹង​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​តម្លៃ​នំបុ័ង​ឡើង​ថ្លៃ ១ជា៣។ ក្នុង​ថ្ងៃទី១១ មេសា ឆ្នាំ ២០១៩ កងទ័ព​បាន​ក្តាប់​អំណាច​ដោយ​យក​ប្រធានាធិបតី​អូម៉ា អ៊ែល បេសៀរ​ទៅ​ឃុំ​ក្នុង​ផ្ទះ។

តែ​មហាជន​ស៊ូដង់​បន្ត​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​កងទ័ព​ឲ្យ​ប្រគល់​អំណាច​ទៅ​ឲ្យ​ស៊ីវិល។ នៅ​លីបង់ អណ្តាតភ្លើង​បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​ពិតប្រាកដ​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដំឡើង​ពន្ធ​លើ​ការ​ប្រើប្រាស់​កម្មវិធី WhatsApp។ កំហឹង​របស់​មហាជន​លើ​រឿងរ៉ាវ​មួយ​នេះ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​លោក​សាដ ហារីរី​លា​ចុះ​ពី​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្រ្តី។ បន្ទាប់​មក​នៅ​ក្រោយ​ការ​ផ្ទុះ​នៅ​កំពង់ផែ​ក្រុង​បេរូត​ក្នុង​ខែ​សីហា ឆ្នាំ ២០២០ កំហឹង​របស់​មហាជន​មាន​រឹត​តែ​ខ្លាំង​ប្រឆាំង​នឹង​អំពើ​ពុករលួយ និង​ការ​ដឹកនាំ​មិន​បាន​ល្អ។ តែ​ក្នុង​ខែ​តុលា​កន្លង​ទៅ​ថ្មីៗ​នេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ថ្មី​លីបង់​គឺ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ចាស់​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​សាដ ហារីរី។

សរុប​មក​វិញ នៅ​អាល់ហ្សេរី​ក្តី អ៊ីរ៉ាក់​ក្តី ស៊ូដង់​ក្តី ឬ​មួយ​ក៏​លីបង់​ក្តី បដិវត្តន៍អារ៉ាប់​កាល​ពី ១០ឆ្នាំ​មុន​ទើប​តែ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​កើត​ពិត​ប្រាកដ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩ និង​មិន​ច្បាស់​បិទបញ្ចប់​ត្រឹម​នេះ​ទេ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ