ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ

Amnesty International បរិហារលើវិសមភាពក្នុងរឿងវ៉ាក់សាំង និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សក្រោមលេសប្រឆាំងកូវីដ១៩

សំឡេង ០៦:៣៩
លោកស្រី  Agnes Callamard អគ្គនាយិកា​អង្គការ Amnesty International។
លោកស្រី Agnes Callamard អគ្គនាយិកា​អង្គការ Amnesty International។ AP - Christophe Ena

នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី៦ មេសា អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ Amnesty Internationalបាន​ចេញ​ផ្សាយ​របាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ២០២០ ស្តីពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​ក្នុង​លោក។ តែ​សម្រាប់​របាយការណ៍​ឆ្នាំ ២០២០ កន្លង​ទៅ​ដែល​ជា​ឆ្នាំ​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ជំងឺ​កូវីដ១៩ Amnesty International បាន​មើល​ឃើញ​ពី​កំណើន​វិសមភាព​នៅ​ក្នុង​​យុទ្ធនាការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​កូវីដ១៩ ក៏​ដូច​ជា​ការ​ទទួល​បាន​វ៉ាក់សាំង​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នកមាន និង​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នកក្រ។ ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​វិញ​ត្រូវ​បាន Amnesty International សង្កេត​ឃើញ​ជា​រួម​ថា មាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​បាន​ឆ្លៀត​យក​វិធានការ​ទប់ស្កាត់​កូវីដ១៩ ធ្វើ​ជា​លេស​ដើម្បី​បំបិទ​មាត់​ក្រុមប្រឆាំង និង​អ្នក​រិះគន់។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

តាម​រយៈ​របាយការណ៍​របស់​ខ្លួន​ពេល​នេះ Amnesty International ចង់​បញ្ជាក់​ពី​ការ​គ្មាន​សាមគ្គីភាព និង​អសមត្ថភាព​របស់​ពិភពលោក​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​កូវីដ១៩។ Amnesty International បាន​មើល​ឃើញ​ថា​ជាង​ពេល​ណាៗ​ទាំង​អស់ ជំងឺ​កូវីដ១៩ បាន​បង្ហាញ​ពី​ភាព​អាត្មានិយម​របស់​ប្រទេស​នីមួយៗ​ដែល​គិត​តែ​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន កូវីដ១៩ កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​ពិភពលោក​ចុះ​ខ្សោយ និង​បែកបាក់ កូវីដ១៩ កំពុង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​គម្លាត​កាន់​តែ​ខ្លាំង​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នក​មាន និង​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នក​ក្រ កូវីដ១៩ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានភាព​របស់​ក្រុម​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ដែល​កំពុង​ជួប​ការ​លំបាក​ស្រាប់​បាន​ស្គាល់​ការ​លំបាក​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ថែម​ទៀត ដូច​ជា​ស្រ្តីភេទ ក្រុម​ជនភៀសខ្លួន ឬ​ក្រុម​ជនអន្តោប្រវេសន៍ ហើយ​កូវីដ១៩ ក៏​កំពុង​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភាព​រើសអើង​កាន់​តែ​ខ្លាំង​នៅ​ក្នុង​សង្គម។

តាម Amnesty International ដដែលកូវីដ១៩ ជា​សក្ខីកម្ម​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ក្រឡែត​ពី​អសមត្ថភាព​របស់​ពិភពលោក​ក្នុង​ការ​ចាប់​ដៃ​គ្នា​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​កូវីដ១៩ ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធិភាព និង​សមភាព។ ផលវិបាក និង​គម្លាត​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​កូវីដ១៩ មាន​ច្រើន តែ​គម្លាត​ដែល Amnesty International បាន​សម្គាល់​ឃើញ​ខ្លាំង​ជាង​គេ គឺ​សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​វ៉ាក់សាំង​បង្ការ​កូវីដ១៩។ កុំ​ថា​ឡើយ​តែ​ក្រុម​ប្រទេស​ក្រីក្រ​ដែល​ទើប​ទទួល​បាន​វ៉ាក់សាំង​តិចតួច ឬ​មិន​ទាន់​បាន​ទទួល​សោះ សូម្បី​តែ​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នក​មាន​ក៏​បាន​ដណ្តើម​វ៉ាក់សាំង​គ្នា ហើយ​ប្រទេស​អ្នក​មាន​ខ្លះ​បាន​ទិញ​វ៉ាក់សាំង​ស្តុកទុក​លើស​តម្រូវការ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​ទៀត។

ចូរ​កុំ​ភ្លេច​ថា ចំនួន​វ៉ាក់សាំង​ប្រមាណ​ជា ៦៨០លានដូស​ដែល​ពិភពលោក​កំពុង​មាន​ក្នុង​ដៃ​សព្វថ្ងៃ មាន​ចំនួន​ពាក់កណ្តាល​ស្ថិត​ក្នុង​ដៃ​ក្រុម​ប្រទេស​អ្នក​មាន។ ក្រៅ​ពី​ក្រសោប និង​ឱប​ទុក​វ៉ាក់សាំង​តែ​ឯង ក្រុម​ប្រទេស​អ្នក​មាន​ក៏​បាន​បដិសេធ​មិន​ឲ្យ​មន្ទីរពិសោធន៍​របស់​ខ្លួន​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​វ៉ាក់សាំង​ធ្វើ​ការ​ចែក​រំលែក​ចំណេះដឹង និង​បច្ចេកវិទ្យា​ដើម្បី​ឲ្យ​មន្ទីរពិសោធន៍​ផ្សេង​ជួយ​បង្កើន​ការ​ផលិត​វ៉ាក់សាំង​ទេ។

សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​ត្រូវ​បាន​រំលោភបំពាន​ក្រោម​លេស​កូវីដ១៩

ទន្ទឹម​នឹង​វិសមភាព​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​វ៉ាក់សាំង​បង្ការ​កូវីដ១៩ Amnesty International ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ពី​កំណើន​នៃ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ក្រោម​ហេតុផល​កូវីដ១៩។ ត្រង់​ចំណុច​នេះ Amnesty Internationalបាន​សង្កន់​ធ្ងន់​លើ​វិធានការ​ទប់​ស្កាត់​ការ​ឆ្លង​រាលដាល​ជំងឺ​កូវីដ១៩ ដែល​ប្រទេស​នីមួយៗ​បាន​អនុម័ត ដូច​ជា​ការ​បិទខ្ទប់​ប្រទេស ឬ​ការ​ដាក់​បំរាមគោចរ​ជា​ដើម។ វិធានការ​នេះ​ត្រូវ​បាន​អម​ដោយ​ការ​ផាកពិន័យ​ជា​ប្រាក់ ឬ​មួយ​ក៏​មាន​ទោស​រហូត​ជាប់​ក្នុង​ពន្ធនាគារ។ មែនទែន​ទៅ វិធានការ​ទប់​ស្កាត់​ការ​ឆ្លង​រាលដាល​ជំងឺ​កូវីដ១៩ នេះ​មាន​គោលដៅ​ការពារ​សុខភាព​របស់​ពលរដ្ឋ។ តែ Amnesty Internationalបាន​សង្កេត​ឃើញ​ថា មាន​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​បាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​យក​វិធានការ​មួយ​នេះ​ធ្វើ​ជា​លេស​ដើម្បី​បំបិទមាត់​ក្រុម​ប្រឆាំង និង​ក្រុម​អ្នករិះគន់។

ពិត​ណាស់ រដ្ឋាភិបាល​ជា​ច្រើន​បាន​ព្យាយាម​ទប់ស្កាត់​នឹង​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​វីរុស​កូវីដ១៩ រឿង​វ៉ាក់សាំង ឬ​មួយ​ក៏​ការ​គ្រប់គ្រង​លើ​ជំងឺ​កូវីដ១៩។ តែ​សម្រាប់ Amnesty Internationalមាន​ចំណាត់ការ​ខ្លះ​ប្រឆាំង​នឹង​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​គ្មាន​ជាប់ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កូវីដ១៩ ទេ មាន​ន័យ​ថា ជា​ចំណាត់ការ​ដើម្បី​បិទ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ក្រោម​លេស​កូវីដ១៩។ លើស​ពី​នេះ Amnesty Internationalបាន​លើក​ឡើង​ពី​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ខ្លះ​បាន​ប្រើ​កម្លាំង​ជ្រុសហួសហេតុ​ក្រោម​លេស​កូវីដ១៩។ ជាក់ស្តែង​នៅ​ហ្វីលីពីន ប្រធានាធិបតី​លោក​ឌុយទែរតេ​បាន​និយាយ​ពី​ការ​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​កម្លាំង​ប៉ូលិស​បាញ់​សម្លាប់​ជន​ណា​ដែល​ប្រឆាំង​តវ៉ា ឬ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ចលាចល​នៅ​ក្នុង​ពេល​បិទខ្ទប់​ប្រទេស។

នៅ​ក្នុង​តំបន់​ឈូងសមុទ្រពែក្ស ប្រទេស​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បារ៉ែន អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម កូវ៉ែត និង​ប្រទេស​អូម៉ង់​បាន​ឆ្លៀត​យក​វិធានការ​រឹតបន្តឹង​ប្រឆាំង​នឹង​កូវីដ១៩ ដើម្បី​មួលខ្ចៅ​បន្តឹង​លើ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ។ បន្ទាប់​មក មាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ខ្លះ​បាន​ឆ្លៀត​យក​វិធានការ​ទប់ស្កាត់​កូវីដ១៩ ធ្វើ​ជា​លេស​ដើម្បី​រក្សា​អំណាច និង​ពង្រឹង​អំណាច​ផ្ទាល់​ខ្លួន។ Amnesty Internationalបាន​មើល​ឃើញ​ជា​រួម​ថា​តិច ឬ​ច្រើន សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញមតិ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​ត្រូវ​បាន​រំលោភបំពាន​នៅ​សឹង​គ្រប់ប្រទេស​ទាំង​អស់​ក្រោម​លេស​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​នឹង​កូវីដ១៩។ នេះ​ដោយ​មិន​បាន​រាប់បញ្ចូល​ពី​កំណើន​អំពើហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​កូវីដ១៩។

កូវីដ១៩ ជា​មេរៀន​ដែល​ត្រូវ​បញ្ជៀស

កូវីដ១៩ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពិភពលោក​បែកបាក់ និង​ដែល​ម្នាក់ៗ​គិត​តែ​ប្រយោជន៍​ផ្តាល់​ខ្លួន​ធំ​ជាង​ប្រយោជន៍​រួម។ អនុសាសន៍​របស់ Amnesty Internationalដើម្បី​បញ្ជៀស​រឿងរ៉ាវ​នេះ​នា​ពេល​អនាគតគឺ​ការ​រួមសហការ​គ្នា និង​ទុក​ប្រយោជន៍​អាត្មានិយម​មួយ​កន្លែង។ Amnesty Internationalបាន​មើល​ឃើញ​ថា មេរៀន​ដែល​ពិភពលោក​បាន​ទាញ​ចេញ​ពី​ជំងឺ​កូវីដ១៩ ពេល​នេះ​ជា​មេរៀន​មួយ​ដែល​ពិភពលោក​មិន​ត្រូវ​យក​ទៅ​អនុវត្ត​សម្រាប់​ព្រឹត្តិការណ៍​សកល​នា​ពេល​ខាង​មុខ​ទេ។ ព្រឹត្តិការណ៍​សកល​ដែល Amnesty Internationalចង់​និយាយ គឺ​ជំងឺ​ឆ្លង​ថ្មី​ដែល​អាច​កើត​មាន និង​អាច​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ជាង​ជំងឺ​កូវីដ១៩។ ក្រៅ​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ជំងឺ​ឆ្លង Amnesty Internationalក៏​បាន​លើក​ឡើង​ពី​វិបត្តិ​អាកាសធាតុ​ជា​យថាហេតុ។

អ្វី​ដែល​ Amnesty Internationalចង់​បាន គឺ​ស្មារតី​សាមគ្គីភាព និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​សកល។ នៅ​ចំពោះ​មុខ​វិបត្តិ​កូវីដ១៩ ពេល​នេះ Amnesty Internationalបាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ពន្លឿន​ការ​ផលិត​វ៉ាក់សាំង និង​ការ​ចែកចាយ​វ៉ាក់សាំង​ស្មើភាព​សម្រាប់​គ្រប់​ប្រទេស​ទាំង​អស់ មិន​ថា​ប្រទេស​អ្នក​មាន ឬ​ប្រទេស​អ្នក​ក្រ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI