អានតួអត្ថបទ
នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

”ការចងចាំ”

សំឡេង ០៩:៥៧
លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិត​ច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង
លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិត​ច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង RFI/Chhay Hoc Phéng
ដោយ៖ ឆាយ ហុក​ផេង
៤៦ នាទី

នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំនិយាយ​ពីរភាសា នៅ​សប្តាហ៍​នេះ យើង​សូម​ណែនាំ​ជូន​លោក​អ្នក អំពី​លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិតច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ​ នៅ​ប្រទេស​​បារាំង។ ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍នេះ​ លោក​​អត្ថាធិប្បាយ​ជូន​លោកអ្នក​ពី​ប្រធានបទ​ទាក់ទង​នឹង​​”ការចងចាំ”។  

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

 

ប្រិយមិត្ត​អ្នកស្តាប់​វិទ្យុ​RFI​ជាទីគោរព​មេត្រីយ៍។ ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​បាន​កន្លង​ផុត​ទៅហើយ គឺ​សុទ្ធសឹង​ជាមេរៀន​របស់​មនុស្ស ដែល​គេ​គប្បី​ចងចាំទុក ដើម្បី​ចៀសវាង នូវ​មហន្តរាយ​គ្រប់យ៉ាង ដែល​ជា​ប្រភព​នៃ​សោកនាដកម្ម ឬ​បរាជ័យ​ដល់​ខ្លួន និង​ដល់​សង្គមជាតិ។ ព្រឹត្តបត្រ​ថ្ងៃនេះ​ស្តីអំពី​”ការចងចាំ”

Chers amis auditeurs, la mémoire vous trahit, la mémoire vous renseigne, la mémoire s’est éteinte. Aujourd’hui je chois le thème 3 la mémoire3. Quand elle s’éteinte en nous, c’est une maladie qu’on attrape. Elle s’appelle alzheimer : « une affection neurologique caractérisée par une altération intellectuelle progressive et irréversible »

“អាកុក​ភ្លេចជង់” នេះជាពាក្យ​ព្រមាន​ផ្តាំ ប្រដៅ​របស់​ចាស់ទុំ បន្ទោសកូនចៅ នៅគ្រាណា​ដែល​កូនចៅ​បាន​ធ្វើ​កំហុស​ថ្លោះធ្លោយ​ដដែល ជា​ដដែល ដូចជា​ការលេងល្បែង​ភ្នាល់​ម្តង ហើយ ម្តងទៀត ចាញ់មេ​ជាញយៗ ប៉ុន្តែ គ្មាន​ការរាងចាល។

Les étudiants écrivent leur mémoire d’étude en choisissant un thème correspondant à son cursus pour obtenir un dipmôme. Les personnages politiques publient leurs mémoires. Ce n’est pas ces mémoires là qui nous préoccupent.

ម្យ៉ាងវិញទៀត បើប្រៀប​ប្រដូច​ទៅនឹង​អ្នកបើកបរ​យានជំនិះ មាន​រថយន្ត កង់ ស៊ីក្លូ ម៉ូតូ។ល។ ប្រសិនបើ​មគ្គុទេស គឺ​អ្នកកាច់ចង្កូត​នៅលើ​ផ្លូវ​តែមួយ ដដែល ហើយ គេ​ថ្វើ​ឲ្យ​មាន​គ្រោះថ្នាក់ ម្តងហើយ ម្តងទៀត ដូចជា​ធ្វើ​ឲ្យ​យានជំនិះ​ភ្លូក​ក្រឡាប់​ក្នុង​អន្លង​តែ​មួយ​នោះ មគ្គុទេស​នោះឯង​ច្បាស់​ជា​អសមត្ថភាព ប្រៀប​បាន​ដូច​ជា​កុកភ្លេចជង់ ហោះហើរ​មក​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាប់​ចំណង​ជា​រឿយៗ។

C’est la mémoire collective qui nous intéresse. Cette mémoire est écrite nulle part alors qu’elle est omniprésente. Tant que l’homme vit en société, tant que celle-ci se succède et se renouvelle, elle génère automatiquement de la mémoire collective. Une locution proverbiale : «  il a tant plu que la rivière est en crue », l’Homme a tant vécu que la mémoire est si drue.

ជាការរំលឹក​ឡើងវិញថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​បាន​ថ្លោះធ្លោយ កាប់ឆ្ការ​ព្រៃឬស្សី​ក្នុង​សម័យ​លង្វែក ដោយ​ការស្រែកឃ្លាន ប្រាក់កាក់ ដែល​ទ័ព​សៀម ជំនាន់​នោះ បាន​បាច​បោះ​មក​ក្នុង​របង​ឬស្សី ញឹកខ្នាប់ ការពារ​រាជធានី​ខ្មែរ គឺ​ជា​ការចងចាំ​មួយ​ដែល​រំលឹក​ស្មារតី​យើងថា កំហុស​ពី​សម័យដើម​កុំ​ឲ្យ​វា​កើត​មាន​ម្តងវិញទៀត។

Les statuts dénudés ornant les allées de promenade des jardins publics ont la feuille de vigne en guise de cache sexe. Est-ce que pour ne pas choquer la vue des promeneurs ou pour «  décorer » les organes génitaux ? La mémoire, quant à ell, est cachée par l’oubli. Oublier d’en parler, oublier d’y penser. Ces oublis ont un effet néfaste care elles effacent le savoir et le savoir faire de l’Homme. La catastrophe de Faute sur Mer après le passage du cyclone «  Cynthia » est due à l’oubli. Oublier que les zones inondées par les vagues sont des zones inondables inconstructibles.

ប៉ុន្តែ មនុស្ស​យើង​គប្បី មាន​ខន្តី សន្តោស មេត្តា​នូវ​ទោស​របស់​បុគ្គល​ឯណា​ដែល​បាន​សារភាព​ទទួល​កំហុស របស់គេ គឺ​យើង​ធ្វើ​យ៉ាងណា​កុំ​ឲ្យ​ការចងចាំ ប្រែក្លាយ​ទៅ​ជា​ករណី​គុំគួន សងសឹក​គ្នា តពូជ ធ្វើ​ឲ្យ​សហគមជាតិ​យើង​បែក​សាមគ្គី​គ្នា។

Imaginons qu’on oblie la recette du couscous. La conséquence : il n’y a plus de couscous. Imaginons encore qu’on oublie le plan de construction d’Angkor Wat. Résultat : Personne ne peut reproduire à l’Identique ce monuments prestigieux de l’Art khmer. Ces derniers temps les chaînes de télévision ont diffusé les émissions sur Angkor dont les hypothèses émises sur le comment de l’édification du temple ont le mérite d’exister. Mais elles ne sont pas convaincantes.

នៅក្នុង​រង្វង់​គ្រួសារ ការចងចាំ បំភ្លេច​មិនបាន ដែល​ប្តី ឬ​ប្រពន្ធ​សន្សំ គទុក ក្នុង​ខួរក្បាល នូវ​កំហុស​រៀងៗ​ខ្លួន ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការលែងលះ ព្រាត់ប្រាស់​គ្នា នៅ​ចុងបញ្ចប់ ប្រៀប​ដូចជា ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ដែល​ធ្វើ​គណនេយ្យ ចុងឆ្នាំ ឃើញថា ខាតដើម​ត្រូវ​តែ​បិទ​ក្រុមហ៊ុន​ចោល​ដូច្នោះដែរ។

Imaginons, une fois de plus, qu’on oublie le génocide des arméniens de 1915 ou le génocide des juifs de 1939-1945. Toutefois, le génocide n’est pas disparu de la planète. Il y a, hélas, notamment le génocide au Rwanda de 1994, et le génocide au Cambodge 1975 à 1979.

លើកលែង​តែ​ទោស​កំហុស​ធំប៉ុន​ភ្នំ មានការ​វាយដំ ច្រំធាក់ សាហាយស្មន់​គ្នា។ល។ ដែល​អាច​នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ការប្រេះឆា ក្នុង​គ្រួសារ​ដែល​សាមញ្ញ​ភាសារ​និយាយ​ថា “ចែកផ្លូវ​គ្នា​ដើរ”។

L’importance ou plutôt le sens du devoir de mémoire peut-être observé dans les conséquences de l’oubli, comme il est dite plus haut à propos du couscous. L’absence du couscous. Au sujet du génocide, la conséquence de l’oubli n’est pas l’absence de génocide. Au contraire c’est la réitération du crime causant des millions de morts.

ការចងចាំ​ក៏ប្រៀប​ប្រដូច​បាន​នូវ​ពាក្យ​ថា “មើលក្រោយផងៗ​ត្បិតអី ជារៀងរាល់​ព្រឹក យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ទៀតថា “ព្រះអាទិត្យ​ថ្មី​រះ​លើ​ផែនដី​ចាស់ៗ។ ផែនដី​នៃ​ប្រទេស​ខ្មែរ​បាន​កប់គរ​ទុក​នូវ​ប្រវត្តិ​សព្វបែបយ៉ាង​ដែល​ខ្មែរ​ត្រូវ​ចងចាំ។

« Plus jamais çà » Expression éculée. Ressassée sans arrêt malgré la réitération du génocide dans le monde. « Plus jamais çà » frise non sens. Notre cerveau a une capacité incalculable. Sa zone de mémoire, quant à elle, a une contenance insoupçonnable. C’est à cet endroit précis que l’individu refoule les passés : le sien propre ainsi que le passé collectif.*

“កុក​ភ្លេច​ជង់” នេះ​មួយ ហើយ​មួយទៀត ចាស់ទុំ​ក៏​និយម​បន្ទោស​កូនចៅ​ថា “ឯង​អត់ខួរ​ទេ ឬអី” ? គឺ​បាន​សេចក្តី​ថា គ្មានការចងចាំ​អ្វី​ជា​មេរៀន​សោះឡើយ។

S’il est recommandé pour la bonne santé psychique de l’individu d’oublier le passé personnel douloureux, il est impardonnable d’occulter les grands événements tels que la guerre, la famine, l’esclavagisme et le crime de génocide notamment.

ការពិសោធន៍​ដែល​គេ​បាន​ធ្វើ ហើយ​បាន​សង្កេត​នូវ​ប្រតិកម្ម​នៃ​សត្វ​ទាំងឡាយ​មាន ក្អែក កណ្តុរ ស្វា ឆ្មា ឆ្កែ។ល។ បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​យើង​យល់​ដឹងថា សត្វ​មាន​ការចងចាំ​របស់​វា។ របស់​ណា​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​រលាក ឬ​របួស ឈឺចាប់ ជារអា​មិន​ប៉ះពាល់​ទៀតឡើយ។

Selon Freud, il ne s’agit pas d’un total oubli, mais d’un refoulement. Ce mot rappelle l’acte de refouler sous le règne des Khmers rouges : Les réfugiés khmers ont été refoulés hors des frontières thaïlandaises ou de l’ambassade de France. Refouler nous rappelle également la déportation et le transfert forcé de la population. En somme, refouler n’est pas oublier mais dénier l’existence. Le négationnisme.

យ៉ាងណាមិញ មនុស្ស​យើង​ក៏​មិន​ខុស​ពី​សត្វ​តិរិច្ឆានដែរ។ ខ្លាចការឈឺចាប់ សម្លាប់​រង្គាល គឺ​ជា​ស្លាកស្នាម​ដិតជ្រៅ ក្នុង​ខួរក្បាល​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន។

Avec Bergson qui déclare que la mémoire «  prolonge l’effet utile du passé dans le présent », Ortega déclare à son tour que « le passé est le seul arsenal qui nous fournisse les moyens de façonner l’avenir ». Vous êtes comme moi, chers auditeurs, nous tâchons tous de faire le bon choix entre l’oubli et la mémoire. Au revoir et à très bientôt.

ប្រសិន​បើ​គេ​យក​តម្រាប់​តាម​”កុកភ្លេចជង់” គេ​ច្បាស់​ជា​នឹង​ផុង​ក្នុង​រណ្តៅ​នៃ​វាលពិឃាដ​ម្តងហើយ ម្តងទៀត​ពុំខានឡើយ។ ឬឯ​បទពិឃាដ​រង្គាល​ថ្មី នៅលើ​ផែនដី​ចាស់ វា​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​កូនចៅ​ជំនាន់ក្រោយ​ដែល​យើង​ស្រឡាញ​ហើយ ពុំចង់​ឲ្យ​ពួកគេ ជួប​ប្រទះ​នូវ​ទុក្ខវេទនា​នេះ។ ដូច្នេះ សូម​ម៉ែ ឪពុក​ទាំងឡាយ កុំ​ឲ្យ​ភ្លេច​ជង់​ឲ្យ​សោះ។ ខ្ញុំ​សូម​ស្លេះ ព្រឹត្តបត្ត “ការចងចាំ”​ត្រឹមនេះ។ សូមអរគុណ

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ