សញ្ញា​វិជ្ជមាន​មួយ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា

សំឡេង ០៤:០៩
តុលាការកំពូល​​ក្រុង​ភ្នំពេញ
តុលាការកំពូល​​ក្រុង​ភ្នំពេញ ©​ លី​ ម៉េងហួរ

មាន​សញ្ញា​វិជ្ជមាន​មួយ​គួរ​ឱ្យ​លើក​ទឹកចិត្ត​បាន​លេច​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​កម្ពុជា​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ចុងក្រោយ​នេះ។ ​តុលាការ​កំពូល​បាន​ធ្វើ​ឱ្យមាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ពីរ​ ទាក់ទង​នឹង​អំពើ​មនុស្សឃាត​ទៅលើ​សកម្មជន​សហជីព។ ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២​មីនា​កន្លង​ទៅ​នេះ តុលាការ​កំពូល​បាន​សម្រេច​ដោះលែង​ជន​សង្ស័យ​​សម្លាប់​មេដឹកនាំ​សហជីព​ម្នាក់ ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព ​និង​បញ្ជា​ឱ្យ​តុលាការ​សាលាដំបូង​ និង​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​បើក​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ឡើង​វិញ។ កាល​ពី​៣​ឆ្នាំ​មុន​នេះ ​តុលាការ​កំពូល​ក៏​ធ្លាប់​បាន​ដោះលែង​ជនសង្ស័យ​ពីរ​នាក់​ដែល​មហាជន​ទូទៅ​ ចាត់ទុក​ជា​ឃាតករ​សិប្បនិម្មិត។ ​ការ​ដោះលែង​ទាំង​ពីរ​លើក​នេះ​បាន​ទទួល​ការ​អបអរ​សាទរ​ជាទូទៅ។ តើ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​មាន​អត្ថន័យ​បែប​ណា​ខ្លះ​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​ កម្ពុជា?

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​ រួម​ជាមួយ​ការិយាល័យ​ឧត្តម​ស្នងការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​ ទើបតែ​បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួមគ្នា​មួយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៤​មីនា​ម្សិលមិញ​ ដើម្បី​ស្វាគម​ដល់​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល។ ​ស្វាគមន៍​ដោយ​ហេតុ​ថា​ស្ថាប័ន​យុត្តិធម៌​ថ្នាក់​ខ្ពស់​បំផុត​មួយ​នេះ​បាន​ដោះលែង​ជនសង្ស័យ​ម្នាក់​ដែល​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ឃាតករ​សិប្បនិម្មិត។​

ជនសង្ស័យ​ម្នាក់​នេះ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​សាលា​ដំបូង​ផ្តន្ទាទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​១៥​ឆ្នាំ។ ទោស​នេះ​ត្រូវ​បាន​តម្កល់​ដោយ​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​ដែល​ជា​តុលាការ​ថ្នាក់​ទី២​របស់​ប្រទេស។​ ក៏ប៉ុន្តែ ​សម្រាប់​ក្រសែ​ភ្នែក​ក្រុម​អ្នក​តាមដាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​នោះ​រួម​ទាំង​គ្រួសារ​ជន​រងគ្រោះ​ផង​ ជនសង្ស័យ​ដែល​ប៉ូលិស​ចាប់ ​ហើយ​ត្រូវ​តុលាការ​ទាំងពីរ​ថ្នាក់​ផ្តន្ទាទោស​នេះ ​មិនមែន​ជា ឃាតករ​ពិត​ប្រាកដ​ឡើយ។ ​ដូច្នេះ​ហើយ​ បាន​ជា​ពួកគេ​បន្ត​ការ​តស៊ូ​ខាង​ផ្លូវ​ច្បាប់​រហូត​ដល់​តុលាការ​កំពូល។ ​នៅ​ទីបំផុត​ តុលាការ​កំពូល​បាន​ដោះលែង​ជនសង្ស័យ​ម្នាក់​នោះ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើង​វិញ​ និង​បញ្ជា​ឱ្យ​បើក​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ជាថ្មី។ ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​បែប​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​សញ្ញា​ល្អ​មួយ​និង​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​លើក​ទឹកចិត្ត។

និយាយ​អំពី​បញ្ហា​នេះ ​គេ​ប្រាកដ​ជា​នឹក​ឃើញ​ដល់​រឿងរ៉ាវ​ដូច​គ្នា​កាល​ពី​៣​ឆ្នាំ​មុន។ ​កាលណោះ ​តុលាការ​កំពូល​បាន​ដោះលែង​ជនសង្ស័យ​ពីរ​រូប​គឺ ​ប៊ន សំណាង ​និង​សុខ សំអឿន ​ដែល​ជា ជនសង្ស័យ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឃាតកម្ម​លើ​លោក ​ជា វិជ្ជា ​សកម្មជន​សហជីព​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ម្នាក់។ ដើម​រឿង​គឺ​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ទេ។ ​ជនសង្ស័យ​ទាំងពីរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​សាលា​ដំបូង និង​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​កាត់​ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ម្នាក់ៗ​២០​ឆ្នាំ ​ត្រូវ​តុលាការ​កំពូល​ផ្តល់​យុត្តិធម៌​ដល់​ពួកគេ​ដោយ​ដោះលែង​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើង​វិញ។

ជាការពិត​ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ ការ​ផ្តន្ទាទោស ​ឬ​ក៏ការ​ដោះលែង​ជនសង្ស័យ​ណា​ម្នាក់​មិន​មែន​ជា​រឿង​ចម្លែក​ទេ​នៅ​ក្នុង​រង្វង់​នៃ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌។ ​ប៉ុន្តែ ​អ្វី​ដែល​សំខាន់​នោះ​ គឺ​ភស្តុតាង​ដែល​ត្រូវ​ដាក់​បន្ទុក​ ឬ​ដោះ​បន្ទុក​ជនសង្ស័យ​ឯណោះ​ទេ។ ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ និង​ផ្តន្ទាទោស​មនុស្ស​ម្នាក់​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​១៥​ឆ្នាំ ​ឬ​២០ឆ្នាំ​ដោយ​គ្មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់គ្រាន់​ ឬ​គ្មាន​ភស្តុតាង​ទាល់​តែ​សោះ​វា​ជា​រឿង​គួរ​ឱ្យ​សង្វេគ​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៃ​ប្រទេស​មួយ ​និង​ជាពិសេស​សម្រាប់​តម្លៃ​នៃ​មនុស្សជាតិ។ ​តើ​រឿង​របៀប​នេះ​កើត​ឡើង​ទៅ​លើ​មនុស្ស​ប៉ុន្មាន​នាក់​ហើយ? តើ​អ្នក​រងគ្រោះ​ដោយ​សារ​អំពើ​អយុត្តិធម៌​បែប​នេះ​ទទួល​រង​ការ​ឈឺ​ចាប់​ប៉ុណ្ណា? ​ទាំង​នេះ​ជា​សំណួរ​ដែល​ចៅក្រម​គ្រប់​រូប​ត្រូវ​ចោទ​សួរ​មុន​នឹង​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​ដាក់​ទោស​អ្នកណា​ម្នាក់។

ពិត​ហើយ​ថា​ ប្រហែល​ជា​មក​ពី​ទង្វើ​ទាំង​នោះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា​ទទួល​រង​ការ​រិះគន់​ និង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណាត់​ថ្នាក់​ទាប​មួយ​សម្រាប់​ជំនឿ​ចិត្ត​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ។​ ទាំងអស់​គ្នា​សុទ្ធ​តែ​ទទួល​ស្គាល់​ចំណុច​ខ្វះខាត ​និង​ចំណុច​ខ្សោយ​របស់​តុលាការ។ ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​ធ្វើ​កំណែទម្រង់​យ៉ាង​ក្តៅគគុក​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌។ ​ប៉ុន្តែ រយៈពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ ​គេ​ទន្ទឹង​រង់ចាំ​ខ្លាំង​ណាស់​នូវ​លទ្ធផល​ជា​វិជ្ជមាន​ដែល​ជា​ផ្លែផ្កា​នៃ​កំណែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា។ ​ក្នុង​បរិបទ​នេះ ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ទាំងពីរ​ខាង​លើ​ត្រូវ​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា ​«សញ្ញា​វិជ្ជមាន» ​មួយ។ ​ក៏ប៉ុន្តែ ​សុភាសិត​បារាំង​មួយ​បាន​ពោល​ថា​ «អ្វី​ដែល​កើត​ឡើង​ម្តងម្កាល​មិន​មែន​ជា​ទម្លាប់​ទេ» ក្នុង​ន័យ​នេះ ​ដើម្បី​ធ្វើឱ្យ​សេចក្តី​សម្រេច​ប្រកប​ដោយ​យុត្តិធម៌​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ទម្លាប់ ​ចៅក្រម​តុលាការ​គ្រប់​គ្នា​រាប់​ទាំង​សាលា​ដំបូង​ សាលា​ឧទ្ធរណ៍ ​និង​តុលាការ​កំពូល​ ត្រូវ​តែខិតខំ​គោរព​ឱ្យ​បាន​ខ្ពស់​បំផុត​នូវ​និយាម​យុត្តិធម៌​ដែល​វិជ្ជាជីវៈ​តម្រូវ ។

ចៅក្រម​ម្នាក់​ដែល​កាត់​ទោស​មនុស្ស​ខុស​ចៅក្រម​នោះ​បាន​សាង​បាបកម្ម​ពីរ​យ៉ាង ៖​ ទី១ ​គេបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​ល្អ​ជាប់​ទោស ​និង​ទី២ ​គឺ​គេ​បាន​ទុក​ឱ្យ​មនុស្ស​អាក្រក់​រស់​ក្នុង​សេរីភាព​ដែល​អាច​បន្ត​ធ្វើ​សកម្មភាព​អាក្រក់​បន្ថែម​ទៀត។ ​បាបកម្ម​ទាំងពីរ​យ៉ាង​មាន​សភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទាំង​ផ្លូវ​លោក និង​ផ្លូវ​ធម៌។ ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ទាំងពីរ​គឺ​ជា​ក្តី​សង្ឃឹម​មួយ​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI