អានតួអត្ថបទ
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

តើ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​កងនគរបាល​អាមេរិក​ចូលចិត្ត​ប្រព្រឹត្ត​អំពើហិង្សា​លើ​ជនសង្ស័យ?

សំឡេង ០៤:២១
កងប៉ូលិស​កំពុង​ត្រៀមទប់​នឹង​បាតុករ​ក្នុង​ទីក្រុង​បាល់ទីម័រ សហរដ្ឋអាមេរិក
កងប៉ូលិស​កំពុង​ត្រៀមទប់​នឹង​បាតុករ​ក្នុង​ទីក្រុង​បាល់ទីម័រ សហរដ្ឋអាមេរិក Reuters
ដោយ៖ បូលីន ដាវីដ
៣៤ នាទី

ការ​ស្លាប់​របស់​យុវជន​អាមេរិក​ស្បែក​ខ្មៅ​ Freddie Gray នៅ​ទីក្រុង​បាល់ទីម័រ​ (រដ្ឋ​ម៉ារីឡែន)​ កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍មុន​ ដោយ​សារ​អំពើហិង្សា​របស់​កង​នគរបាល​បាន​បញ្ចេះ​កំហឹង​សាធារណជន​ទូទៅ​ ពិសេស​សហគមន៍​ជនជាតិ​អាមេរិក​ដើម​កំណើត​ស្បែក​ខ្មៅ។​ បាតុកម្ម​នៅ​តាម​បណ្តា​ទីក្រុង​នានា​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​កំពុង​បង្ហាញ​អោយ​ឃើញ​ពី​ការ​មិន​ពេញចិត្ត​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ចំពោះ​ចំណាត់​ការ​ដ៏​ព្រៃ​ផ្សៃ​របស់​កំលាំង​ប៉ូលិស​មកលើ​ជនសង្ស័យ​ស្បែក​ខ្មៅ។ នេះ​មិនមែន​ជា​លើក​ទីមួយ​ឡើយ​ ដែល​យុវជន​ស្បែកខ្មៅ​ត្រូវ​បាន​សំលាប់​​ ឬរងរបួស​រហូត​ដល់​ស្លាប់​ពេល​ប៉ូលិស​កំពុងចាប់​ឃាត់​ខ្លួន។​​ តើ​មាន​កត្តា​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​ជំរុញ​អោយ​កង​ប៉ូលិស​ប្រើប្រាស់​អំពើហិង្សា​ឃោរឃៅ​បែប​នេះ?

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

ហេតុការណ៍​កំពុង​កើតឡើង​នៅ​ទីក្រុង​បាល់ទីម័រ​ រដ្ឋ​ម៉ារីឡែន​គឺ​ ជា​ករណី​មួយ​មិន​ខុស​ពី​ករណី​ដ៏​ទៃ​ទៀត​ ដែល​ជនសង្ស័យ​ស្បែកខ្មៅ​ត្រូវ​បាន​សំលាប់​ដោយ​ប៉ូលិស​ស្បែក​ស។​ ប៉ុន្តែ​ ករណី​នៅ​ទីក្រុង​បាល់ទីម័រ​នេះ​ក៏​មាន​ប៉ូលិស​ស្បែក​ខ្មៅ​ដែរ។ គេ​កំរ​ឃើញ​នគរបាល ដែល​ប្រព្រឹត្ត​អំពើហិង្សា​នេះ​​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​ដាក់​ពន្ធាគារ​ឡើយ។​ ករណី​ស្លាប់​របស់​យុវជន​អាមេរិក​ស្បែកខ្មៅ​ Michael Brown នៅ​ទីក្រុង​ Ferguson រដ្ឋ​មីស៊ូរី​ កាលពីឆ្នាំ​២០១៤ គឺជា​ឧទាហរណ៍​ជាក់​ស្តែង។​ ភាព​អយុត្តិធម៌​នេះ​បានបណ្តាល​ប្រជាជន​ស៊ីវិលងើប​បះបោរ​​ឡើង​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​ជាមួយ​កង​នគរបាល។​ ​មាន​មូលហេតុ​បី​យ៉ាង​សំខាន់ៗ​ ដែល​អាចពន្យល់ពី​ការ​ស្លាប់​ជនសង្ស័យ​ងាយៗ​បែប​នេះ ដោយ​សារ​ស្នាដៃ​ប៉ូលិស។

អំពើហិង្សា​របស់​កង​នគរបាល
មូលហេតុទីមួយ​គឺ​ ការ​ប្រើប្រាស់​អំពើហិង្សា​ពីសំណាក់​កង​នគរបាល​មកលើ​ជនសង្ស័យ។​ អំពើ​ហិង្សា​នេះ​មាន​ក្នុង​ផ្នត់​គំនិត​ស្ថាប័នតែម្តង។​ រាល់​ការ​ធ្វើ​អន្តាគមន៍​ ប៉ូលិស​តែង​ប្រើ​ហិង្សា​ក្រោម​លេសស្វ័យ​ការពារ ខណៈ​ពេល​ដែល​ជនសង្ស័យ​គ្មាន​អាវុធ​ ឬ​គ្មាន​ទោសពៃ​សោះឡើយ។​ បើតាម​ការសិក្សា​របស់​សមាគម​មួយ​ឈ្មោះ​ សហភាព​សេរីភាព​ស៊ីវិល​អាមេរិក​ (American Civil Liberties Union) បាន​អោយ​ដឹងថា​ អំពើ​ហិង្សា​បាន​ចាក់​រឹស​គល់​យ៉ាង​ជ្រៅក្នុង​ជួរ​កង​កំលាំង​នគរបាល​អាមេរិក​តាំង​ពីយូរយារ​​ណាស់​មកហើយ។

បើ​យោង​តាម​តួលេខ​របស់​សមាគម​នេះ ជារៀងរាល់​ឆ្នាំ​ មាន​ករណី​ស្លាប់​ចំនួន​រាប់​រយ​ដោយ​សារ​អំពើ​ហិង្សា​នគរបាល។ គ្រាន់​តែ​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០០៩ មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ មាន​ការស្លាប់​ជន​សង្ស័យចំនួន ៤៩៧ ករណី។ រាល់​ករណី​តូច​ធំ​ទាំងឡាយ​ ជាទូទៅ​ នគរបាល​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ហិង្សា​តែង​រួច​ខ្លួន​ ពុំ​បាន​ទទួល​ទោសពៃ​ឡើយ។​ ដូចនេះ​ និទណ្ឌភាព​នេះ​ហើយ​ដែល​កាន់​តែ​ជំរុញ​អោយ​នគរបាល​អាមេរិក​ប្រព្រឹត្ត​ហិង្សា​បែប​នេះ។​ ពេលខ្លះ​ ពេលណា​មាន​សម្ពាភ​ខ្លាំង​ពីសាធារណជន​ ឬ​សម្ពាភ​ផែ្នក​នយោបាយ​ទើប​មាន​ការ​ផ្តន្ទា​ទោស​លើ​នគរបាល​។ ប៉ុន្តែ​ ទំហំ​ទោសទណ្ឌ​ពុំ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ឡើយ។

ការ​បំពាក់​សព្វាវុធ​យោធា​ក្នុង​ជួរ​កំលាំង​នគរបាល
មូល​ហេតុទីពីរ​ ការ​បំពាក់​សព្វាវុធ​យោធា​ក្នុង​ជួរ​កំលាំង​នគរបាល។​ យោង​តាម​របាយការណ៍​របស់​សហភាព​សេរីភាព​ស៊ីវិល​អាមេរិក​ដដែល​ ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ដល់​ ២១០២​ សំភារៈ​យោធា​ក្នុង​ទំហំ​ទឹកប្រាក់​ប្រមាណ​ ៤,៣ ពាន់​ដុល្លារ​ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​អាមេរិក​ផ្ទេរ​ទៅ​អោយ​ក្រសួង​សន្តិសុខ។​ លើសពីនេះ​ ចន្លោះ​ពីឆ្នាំ​ ២០១១​ ដល់ឆ្នាំ​២០១២ ស្នងការដ្ឋាន​នគរបាល​ចំនួន​ ៥០០ កន្លែង​សុទ្ធតែ​មាន​បំពាក់​រថយន្ត​ដែក​បាញ់​មិន​ធ្លុះ។​ ការផ្ទេរ​ និង​បំពាក់​យុទ្ធភ័ណ្ឌ​​យោធា​អោយ​កំលាំង​នគរបាល​នេះ​ត្រូវ​បានចោទ​ជា​សំណួរ​ ព្រោះ​ថា​សំភារៈ​យោធា​ ឬ​រថយន្ត​ការពារ​គ្រាប់​កាំភ្លើង​​ជាដើម​នោះ​គឺ​ សំរាប់​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​សមរភូមិ​ប្រយុទ្ធ​ មិនមែន​សំរាប់​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ក្នុង​ទីក្រុង​នោះទេ។

គេ​សង្ស័យ​ថា​ នយោបាយ​បំពាក់​សំភារៈ​យោធា​ទៅ​អោយ​កំលាំង​នគរបាល​អាមេរិក​នេះ​គឺ ដើម្បី​បំរើ​ផលប្រយោធន៍ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​គ្រឿង​សព្វាវុធ​សង្គ្រាម។ បើ​តាម​លោក​ William Hartung អ្នក​ជំនាញ​ស្រាវជ្រាវ​ផែ្នក​សន្តិសុខ​ បាន​អោយ​ដឹង​ថា ​ជារៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ ក្រុមហ៊ុនផលិត​អាវុធ​ Lockheed Martin តែង​ទទួល​បាន​ថវិកា​ប្រមាណ​ ២៩ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ពីក្រសួង​ការពារជាតិ​អាមេរិក។ មាន​ក្រុមហ៊ុន​មួយទៀត​គឺ​ ក្រុមហ៊ុន​ ATK ជា​អ្នក​ផ្គត់​ផ្គង់​ដឹកមុខ​គេ​ផែ្នក​គ្រាប់​រំសេវ​សំរាប់​កាំភ្លើង​ធន់​ស្រាល។​ កាលពីឆ្នាំ​មុន​ ក្រុមហ៊ុននេះ​រក​បាន​ប្រាក់ចំណូល​ចំនួន​ ២,៩ ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

ក្រៅ​ពី​សំភារៈ​យោធា​​ គេឃើញ​ការ​បង្កើត​កង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស​ ដែល​គេតែង​តែ​ហៅ​ថា​ SWAT។​ យោង​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​ Peter Kraska សាស្រ្តាចារ្យ​ប្រចាំ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ Eastern Kentucky បាន​បង្ហើប​អោយ​ដឹង​ថា​ ជាង​ ៨០%​ នៃ​ទីក្រុង​ដែល​មាន​ប្រជាជន​លើសពី​ ២៥ ០០០ នាក់​គឺ មាន​កង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស SWAT មួយប្រចាំការ​។ ជា​ទូទៅ​ កំលាំង​ពិសេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ ដើម្បី​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​លើ​ករណី​គ្រោះថ្នាក់​ធំៗ​ ដូចជា​ ដើម្បី​រំដោះ​ចំណាប់​ខ្មាំង​ជាដើម។​ តាម​ទិន្នន័យ​នៃ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ កង​នគរបាល​អាមេរិក​បាន​ប្រើប្រាស់​កង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស SWAT ចំនួន​ជាង​ ៥ ម៉ឺន​ដង​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ។

អ្វី​ដែល​ចំលែក​នោះ​គឺ​ កង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស​នេះ​បំពាក់​ទៅ​ដោយ​អាវុធ​ធន់​ធ្ងន់​មិន​ខុស​ពី​យោធា​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ បេសកកម្ម​របស់​កង​កំលាំង​នេះ​ផ្ទុយ​ពី​យោធា។​ កង​កំលាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​អោយ​ទៅ​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​តំបន់​គ្មាន​គ្រោះថ្នាក់​ទៅ​វិញ​ មាន​ជាអាទិ៍​​ដូច​ជា​ គ្រាន់​តែ​ចុះ​ឆែកឆេរ​អនុវត្ត​ទៅ​តាម​ដីការ​តុលាការ​ជាដើម។ ការ​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​បែប​យោធា​នេះ​បាន​ជះឥទ្ធិពល​អាក្រក់​ដល់​រូបភាព​របស់​កង​នគរបាល បណ្តាល​អោយ​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ភ័យខ្លាច​ ឬ​សំដែង​ប្រតិកម្ម​ឆេវឆាវ​ប្រឆាំង​តប​វិញ​ ពិសេស​សហគមន៍​​អាមេរិក​ស្បែកខ្មៅ។

ការ​រើស​អើង​ពូជសាសន៍​​ក្នុង​សង្គម​អាមេរិក
មូលហេតុទីបី គឺ ការ​រើស​អើង​ពូជសាសន៍​ពណ៌​សម្បុរ​បាន​ចាក់រឹស​តាំង​ពីយូរយារ​ណាស់​មកហើយ​ក្នុង​សង្គម​អាមេរិក។​ ការ​មើល​ងាយ​ និង​ស្អប់​ពួក​ស្បែក​ខ្មៅ​អាច​អោយ​យល់​បាន​យ៉ាង​ច្បាស់​ហើយ​ថា​ មូលហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ប៉ូលិស​ហ៊ាន​បាញ់​លើ​ជន​សង្ស័យ​ដោយ​គ្មាន​មូលហេតុ​ច្បាស់​លាស់។​ ប៉ូលិស​ស្បែក​ស​អាចគិត​ថា​ ខ្លួនទទួល​ការ​កំរាម​កំហែង​តាម​រយៈ​អាកប្បកិរិយា​ច្រង៉េងច្រងាង​របស់​ជន​សង្ស័យ​ស្បែក​ខ្មៅ។​ របាយការណ៍​មួយ​របស់​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​អាមេរិក​បាន​លាត​ត្រដាង​ថា​ សូម្បី​តែ​ក្នុង​ការ​គិត​ពិចារណា​ ប៉ូលិស​បាន​រើស​អើង​ជា​ស្រេច​ទៅ​លើ​ជនសង្ស័យ​។

ឧទាហរណ៍​​ បើ​ប្រៀបធៀប​នឹង​អ្នកបើកបរ​ស្បែកស អ្នកបើក​បរ​ស្បែក​ខ្មៅ​មាន​ឱកាសទ្វេ​​បី​ដង​ ​ត្រូវ​ប៉ូលិស​ស្បែកស​ហៅ​ឈប់​ឆែកឆេរ​ប័ណ្ណ​បើកបរ​​។​ ក្នុង​របាយការណ៍​របស់​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ដដែល​នេះ​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ រយៈ​ពេល​ ៤០ ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​ សង្គ្រាម​ប្រឆាំង​គ្រឿង​ញៀន​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​បង្កើន​ចំនួន​ជន​សង្ស័យ​កាន់​តែ​ច្រើន​ក្នុង​ពន្ធាគារ។​ សហគមន៍​ជនជាតិ​ស្បែក​ខ្មៅ​បាន​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់​ជាង​គេ។ គេ​ឃើញ​ថា​ បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​សហគមន៍​ដទៃ ជនសង្ស័យ​ស្បែក​ខ្មៅ​មាន​អត្រា​ខ្ពស់​ជាប់​ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំងច្រើន​ជាង​គេ​ និង​យូរយារ​ជាង​គេ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ