ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ

ជំនួប​ជា​លើក​ដំបូង និង​ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​តៃវ៉ាន់ និង​មន្រ្តី​ចិន

សំឡេង ០៧:៣១
លោក​Wang Yu-chi (ឆ្វេង),មន្រ្តីតៃវ៉ាន់​បន្ទុក​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ចិន ចាប់ដៃ​ជាមួយ​លោក​ Zhang Zhijun (ស្តាំ), ប្រធាន​ការិយាល័យ​ចិន​ទទួល​បន្ទុក​តៃវ៉ាន់​នៅថ្ងៃ​ទី ១១​កុម្ភៈ ២០១៤
លោក​Wang Yu-chi (ឆ្វេង),មន្រ្តីតៃវ៉ាន់​បន្ទុក​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ចិន ចាប់ដៃ​ជាមួយ​លោក​ Zhang Zhijun (ស្តាំ), ប្រធាន​ការិយាល័យ​ចិន​ទទួល​បន្ទុក​តៃវ៉ាន់​នៅថ្ងៃ​ទី ១១​កុម្ភៈ ២០១៤ ©

កាលពី​រសៀល​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី ១១​កុម្ភៈ លោក​វ៉ាង យូជី មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​តៃវ៉ាន់​ទទួល​បន្ទុក​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ចិន​បាន​ជួប​ពិភាក្សា ជាមួយ​ប្រធាន​ការិយាល័យ​ចិន ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​តៃវ៉ាន់ នៅ​ខេត្ត​ណានជីង ក្នុង​ប្រទេស​ចិន​ដីគោក។ ទស្សនកិច្ច​រយៈពេល​៤​ថ្ងៃ​របស់​មន្រ្តីតៃវ៉ាន់ ទៅតៃវ៉ាន់ ធ្វើឡើង​ជា​លក្ខណៈ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ចាប់តាំងពី​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​ផ្ទុះឡើង​នៅចិន នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ រហូត​ឈាន​ទៅដល់​រត់ភៀសខ្លួន​របស់​ក្រុមជាតិ​និយម ដែល​បាន​ប្រកាស​បង្កើត​កោះតៃវ៉ាន់។ កោះតៃវ៉ាន់​ដែល​ចិន​ទាមទារ​ជាដីកោះ​របស់ខ្លួន។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

ចិន និង​តៃវ៉ាន់​មិន​ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​ជាមួយគ្នា អស់​ជាង​៦០​ឆ្នាំមកហើយ ពោល​គឺ​តាំងពី​មាន​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​នៅ​ចិន នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤៩ នៅពេល​ក្រុមអ្នកជាតិ​និយម ប្រយុទ្ធចាញ់​ក្រុម​ម៉ៅនិយម។ កាលណោះ ប្រជាជន​ចិន​ប្រមាណ ២លាននាក់ ដែល​ស្មោះស្ម័គ្រ​នឹង​មេដឹកនាំ​ជាតិ​និយម​ចាង កាយជៀក បាន​រត់ទៅ​តាំងទី កោះតៃវ៉ាន់ ​និងប្រកាស​ខ្លួន​ជា​សាធារណរដ្ឋចិន។ គឺ​តាំងពី​ពេលនោះមក ដែល​ប្រជាជន​ចិន​ទាំងពីរ ដែល​ម្ខាងៗ​ទាមទារ​ធ្វើជា​ម្ចាស់​ប្រទេស​ចិន ប្រឈមមុខ​ដាក់គ្នា។ ប្រទេស​ចិន​ដីគោក​វិញ នៅតែចាត់​ទុក តៃវ៉ាន់ ថា ជា​កោះ​នៃ​ក្រុមឧទ្ទាម និង​អះអាង​ដណ្តើម​យក​គ្រប់គ្រង​វិញ នៅថ្ងៃណាមួយ នោះ​បើទោះបីជា​ប្រើ​កម្លាំង​យោធា​ក៏ដោយ។

 
កន្លងមក ចិន និង​តៃវ៉ាន់​ធ្លាប់តែជួបគ្នា​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​ការចរចា​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម ដែល​ធ្វើឡើង ដោយ​ក្រុមអ្នកជំនួញ ប៉ុន្តែ ជំនួប​តៃវ៉ាន់ និង​ចិន នៅថ្នាក់​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិបាល មិនដែល​ធ្លាប់មាន​ទេ ពីមុនមក។ ជំនួប​នៅថ្ងៃ​នេះ ​មិន​បាន​ស្តែង​ពី​ភាពតានតឹង​រវាង​ចិន និង​តៃវ៉ាន់ទេ។ គេ​បាន​ចាត់ទុក​ជំនួប​លើកនេះ ថា ពិសេស និង​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ព្រោះថា សូម្បី​កន្លែង​ដែល​ត្រូវ​ជួបពិភាក្សា​គ្នា​រវាង​មន្រ្តីចិន និង​តៃវ៉ាន់ ក៏ធ្វើ​នៅកន្លែង​ជានិមិត្តរូបដែរ គឺ​ធ្វើឡើង​នៅ​ខេត្ត​ណានជីង។ គួរ​រំលឹក​បន្តិចថា គឺ​ខេត្ត​ណានជីងនេះ​ហើយ ដែល​ក្រុមអ្នកជាតិ​និយម​របស់​លោក​ចាង កាយជៀក​ធ្លាប់​បាន​ជ្រើសរើស​យក​ធ្វើ​ជា​រដ្ឋធានី នៅមុន​ពេល​ចាញ់​ការប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​ក្រុមម៉ៅនិយម។

ចំណែក នៅក្នុង​បន្ទប់​ដែល​មន្រ្តី​របស់​ភាគី​ទាំងពីរជួប ក៏​តុបតែង​ឡើង​ដោយ​អព្យាក្រឹត​បំផុត គឺ​គ្មាន​ការដាក់តាំង​ទង់ជាតិ​របស់​ប្រទេស​នៃ​ភាគី​ជំនួប ហើយ ក៏មាន​ការតាំង​បង្ហាញ​ឈ្មោះ និង​តួនាទី​របស់​ភាគី​ម្ខាងៗ ដែរ។ គេអាច​ចង់​បង្ហាញថា វា​ជា​ជំនួប​នៃ​ប្រជាជនចិន ដោយ​មិន​មិនចាំបាច់​បញ្ជាក់ថា ចិន ឬ​តៃវ៉ាន់ ព្រោះថា បញ្ហា​ទឹកដី​ចិន តៃវ៉ាន់ នៅតែ​ ជារឿង​រសើប​នៅឡើយ ហើយហើយ​ភាគី​ទាំងពីរ​នៅមិន​ទាន់​រកដំណោះស្រាយ​បាន​នៅឡើយ ដោយ​ដូចលើកខាងដើម គឺ​ភាគី​ចិន​នៅតែ​ប្រកាស​នយោបាយ​ចិន​តែ​មួយ និង​ជាម្ចាស់​​កោះតៃវ៉ាន់។

នៅក្នុង​ទស្សនកិច្ច នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន លោក​វ៉ាង ជុងជី បាន​តឹ្រមតែ​បញ្ជាក់ថា គោលដៅ​នៃ​បេសកកម្ម​របស់​លោក​គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ភាគី​ទាំងពីរ។ មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​តៃវ៉ាន់​និយាយ​ថា គេអាច​លើក​យក​បញ្ហា​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ជាមួយ​ភាគី​ចិន។ បញ្ហា​ពាណិជ្ជកម្ម និង​ការធានា​សន្តិសុខ​ក៏អាច​ស្ថិតនៅ ក្នុង​របៀបវារៈ​នៃ​ជំនួប​តៃវ៉ាន់ ចិន​នៅថ្ងៃនេះ​ដែរ។ តៃវ៉ាន់​ត្រូវ​និយាយ​ផងដែរ​ជាមួយ​ភាគី​ចិន ពីការបង្កើត​ការិយាល័យ​ទំនាក់ទំនង​នៅក្នុង​ទឹកដី​ទាំង​ពីរ ការបង្កើត​យន្តការ​សម្របសម្រួល​សេដ្ឋកិច្ច​តំបន់ និង​ការទទួល​បាន​សេវា​សុខភាព​របស់​និស្សិត​តៃវ៉ាន់ នៅ​ចិន​ដីគោក។ ចំណែក​ចិន​វិញ ចង់​ជំរុញ​ឲ្យ​តៃវ៉ាន់​ប្រញាប់​ធ្វើ​ឲ្យ​ចេញ ច្បាប់​ដោះដូរសេរី ដែល​ពេលនេះ នៅជាប់គាំង​នៅ​សភា​នៅឡើយ។ យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ភាគី​តៃវ៉ាន់​អះអាងហើយ​ថា នឹងគ្មាន​ការចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ណាមួយទេ នៅក្នុង​ជំនួប​លើកនេះ។

តៃវ៉ាន់​ចង់​បន្តនយោបាយ​ត្រជាក់ ដើម្បី​ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច នៅពេល​ចិនចង់បានតៃវ៉ាន់​មកគ្រប់គ្រងវិញ

ជំនួប​លើកនេះ មាន​លក្ខណៈ​ជា​ជំនួប​នយោបាយ​ការទូត ដើម្បី​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​រលូន​​រវាងចិន និង​កោះតៃវ៉ាន់ ដែល​ទើប​តាមពិតទៅ ទើប​តែមាន ចាប់តាំងពីពេលលោក​ម៉ា យីងចូវ​ ជាប់ឆ្នោត ចូល​ធ្វើ​ជា​ប្រធានាធិបតី​តៃវ៉ាន់ នៅឆ្នាំ ២០០៨។ គឺ​លោក​ម៉ា ដែល​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាលើក​ទីមួយ ជាមួយ​ចិន​ដីគោក នៅឆ្នាំ ២០១០ ពោល​គឺ​១០​ក្រោយ​តៃវ៉ាន់ ចាប់ផ្តើម​ងាក​រក​និយាយ​គ្នានេះវិញ។ លោក​ប្រធានាធិបតី​ម៉ា ត្រូវ​បាន​គេ​មើលឃើញថា មាន​ជំហរ​ចង់​ទៅរក​ចង​ភ្ជាប់​និស្ស័យ​ជាមួយ​ចិន។ ចាប់តាំងពី​លោក​បាន​ជាប់ឆ្នោត​បន្តធ្វើ​ជា​ប្រធានាធិបតី តៃវ៉ាន់ ជាថ្មី កាលពី​ឆ្នាំ ២០១២​កន្លងទៅ លោក​បាន​ជំរុញ​ខ្លាំង​ឲ្យ​សភា​បោះឆ្នោត​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដោះដូរ​សេរី ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន។

សូមអាន៖ចិន​និង​កោះតៃវ៉ាន់​នឹង​ឈាន​ទៅ​ធ្វើ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ជាមួយ​គ្នា?

លោកម៉ា យីងចូវ ជា​ប្រធានាធិបតី​ដែល​ផ្តោតសំខាន់​លើ​ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​ចិន​ដីគោក និង​ព្យាយាម​បញ្ជៀស​សំណុំរឿង​នយោបាយ​ទឹកដី។ ធ្វើដូច្នេះ ព្រោះលោកបាន​មើលឃើញ​ពី​សារៈប្រយោជន៍​នៃ​ទំហំដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ដែល​មាន​តម្លៃ ប្រមាណ ១១០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុង​មួយឆ្នាំ។ ក្នុង​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយនេះ សេដ្ឋកិច្ច​តៃវ៉ាន់ បាន​ជួបការរីកចម្រើន ចាប់តាំងពី​ចិន និង​តៃវ៉ាន់​បាន​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្ម និង​ការបើកជើងហោះហើរ​ដោយ​ផ្ទាល់​រវាង​តៃប៉ិ និង​ប្រទេស​ចិន។ អ្នកទេសចរណ៍​ចិន​ទៅ​តៃវ៉ាន់​បាន​នាំប្រាក់​ចំណេញ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​តៃវ៉ាន់ ប្រមាណ​១ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ។ ចំណែក​ការនាំចេញ​របស់​តៃវ៉ាន់​ទៅ​ចិន​មាន​តម្លៃ​១៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុងពេល​ដែល​ទំនិញ​ចិន​នាំចូល​មក​តៃវ៉ាន់​មាន​តម្លៃ​តែ​៣ពាន់លាន​ដុល្លារ​តែប៉ុណ្ណោះ។

អ្នកនយោបាយ​ជាតិ​និយម និង​ក្រុមអ្នកជំនួញ​តៃវ៉ាន់​ជាច្រើន​បារម្ភថា ចិន​កំពុង​ប្រើ​នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច​ដើម្បី​បញ្រ្ជាប​វត្តមាន​របស់​ខ្លួន បន្តិចម្តងៗ នៅ​តៃវ៉ាន់។

នៅពេល​ទំហំពាណិជ្ជកម្ម រវាង​ចិន និង​តៃវ៉ាន់ ទេរ​ផ្តល់ប្រយោជន៍​ទៅ​ឲ្យ​តៃវ៉ាន់ ប្រជាជន​តៃវ៉ាន់​គួរតែ​សប្បាយចិត្ត។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់​អ្នកជាតិនិយម តៃវ៉ាន់​នោះ​គ្រាន់តែ​អន្ទាក់​របស់​ចិន​ទេ។ លោកអតីត​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ចិន លោក​វេន ជាប៉ាវធ្លាប់​បាន​​និយាយថា ចិន​អាច​ខាតបង់ ហើយ​វា​មិនមែនជារឿងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះថា ប្រជាជន​តៃវ៉ាន់ ជាជនរួមជាតិ ជាបងប្អូន​របស់​ប្រជាជន​ចិន។ គ្រប់ថ្នាក់ដឹកនាំ​របស់​ចិន​សុទ្ធតែ​បាន​បញ្ជាក់​ពីការចង់បាន​​ការបង្រួបបង្រួម​ចិន​តែមួយ។

លោកប្រធានាធិបតី​ចិន​បច្ចុប្បន្ន​ក៏​បាន​ប្តេជ្ញា​ចង់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទឹកដី​ជាមួយ​កោះតៃវ៉ាន់ ឲ្យ​បាន​ចប់​រួចរាល់ នៅក្នុង​អាណត្តិ​របស់​លោក។ នៅក្នុង​ជំនួប​ជាមួយ​អនុ​ប្រធានាធិបតី តៃវ៉ាន់ ដែល​ទៅ​ចូលរួម ក្នុងនាម​ជា​មេដឹកនាំ​ក្រុមជំនួញ នៅក្នុង​វេទិការ​សេដ្ឋកិច្ច​អាស៊ី នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី កាលពី​ឆ្នាំ​មុន លោក​ស៊ី ជីនពីង​ធ្លាប់​បាន​បញ្ជាក់ថា ចិន​បាន​ត្រៀមខ្លួន រួចហើយ ដើម្បី​ពិភាក្សា​នយោបាយ ដើម្បី​បង្ខិត​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​តៃវ៉ាន់។ តាមនយោបាយ​របស់​ក្រុងប៉េកាំង គេអាច​ស្នើ​នយោបាយ​ទៅ​កោះតៃវ៉ាន់ដូច​គេ​បាន​ធ្វើ​ទៅលើ​កោះហុងកុង ពោលគឺ​ ប្រទេសតែមួយ តែដឹកនាំ​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​ពីរ​ផ្សេងគ្នា។

មួយវិញទៀត ប្រជាជន​តៃវ៉ាន់​ខ្លាចថា ដោយសារ​តែ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដោះដូរសេរី រវាង​តៃវ៉ាន់ និង​ចិន នឹងធ្វើ​សេដ្ឋកិច្ច​តៃវ៉ាន់ កាន់តែពឹងផ្អែក​កាន់តែខ្លាំង​លើ​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន។ សាមញ្ញទេ នៅពេល​ទំនិញ​ចិន​ហូរចូល​ទៅ​តៃវ៉ាន់ លុយ​ចិន​ប្រាកដជា​ក៏នឹង​មាន​វត្តមាន​នៅ​កោះតៃវ៉ាន់។ ប្រជាជន​ចិន​អាច​ទៅ​វិនិយោគ​យ៉ាង​សេរី​នៅតៃវ៉ាន់។ ដូច្នេះ មិន​យូរមិន​ឆាប់ ចិន​នឹង​ក្តោបក្តាប់​ទាំង​សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ​របស់​តៃវ៉ាន់។ អ្នកវិភាគខ្លះ​វាយតម្លៃថា ក្នុង​រយៈពេល ៥០​ឆ្នាំទៅមុខ តៃវ៉ាន់​នឹង​អាចក្លាយ​ជា​ខេត្ត​មួយ​ដោយ​មិនដឹងខ្លួន​របស់​ចិន។ ម្យ៉ាងទៀត តៃវ៉ាន់​ បើទោះបីជាមាន​ការសន្យាជួយ​គាំទ្រ​ពីអាមេរិក ក៏បារម្ភ​ណាស់ដែរ នៅពេល​ឃើញ​ចិន​បង្កើន និង​ពង្រឹង​សព្វាវុធ​មិនឈប់ឈរ។ គេ​បារម្ភ​កាន់តែខ្លាំង​ថា ដោយប្រើ​កម្លាំងបាយ ចិន​អាច​វាយដណ្តើម​យក​តៃវ៉ាន់ មក​ធ្វើ​ជា​ទឹកដី​របស់ខ្លួន នៅមុន​ឆ្នាំ ២០២០៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI