ជប៉ុន

៤ឆ្នាំ​ក្រោយ​រងគ្រោះ​ដោយ​ស៊ូណាមី ជប៉ុន​ទទួល​រៀបចំ សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តី​ពី​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ធម្មជាតិ

ប្រជុំកោះ Vanuatu រងបក់បោក​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ​សង្ឃរា ប៉ាម ក្នុង​កម្រិត​លេខ​៥ ខ្ពស់​បំផុត កាលពី​យប់​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី ១៣​មីនា ២០១៥
ប្រជុំកោះ Vanuatu រងបក់បោក​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ​សង្ឃរា ប៉ាម ក្នុង​កម្រិត​លេខ​៥ ខ្ពស់​បំផុត កាលពី​យប់​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី ១៣​មីនា ២០១៥ REUTERS/UNICEF Pacific/Handout via Reuters

សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ធម្មជាតិ ត្រូវ​បាន​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ បើក​ធ្វើ នៅថ្ងៃ​សៅរ៍ទី ១៤ មីនា ​ នៅទីក្រុង​សេនដៃ របស់​ប្រទេស​ជប៉ុន។ នៅ​ទីក្រុង​សេនដៃ ជាទី​ដែល​ធ្លាប់​រងគ្រោះ​ដោយ​គ្រោះរញ្ជួយដី និង​រលក​យក្ស​ស៊ូណាមី នៅ​ឆ្នាំ ២០១១ ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់ អង្គការ សង្គម​ស៊ីវិល​របស់​ប្រទេស​សមាជិក​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ត្រូវ​ជជែក រិះរក​មធ្យោបាយ​ដើម្បី កាត់បន្ថយ​គ្រោះថ្នាក់ ដែល​អាច​បង្ក​ឡើង​ដោយ​គ្រោះ​មហន្តរាយជាតិ​ធម្មជាតិ ដូចជា​ខ្យល់ព្យុះ ទឹកជំនន់ ឬ​គ្រោះរាំងស្ងួត​ជាដើម។  

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​លើក​ទី៣ ស្តីពី​គ្រោះមហន្តរាយជាតិ​បានបើក​ធ្វើ នៅថ្ងៃ​សៅរ៍នេះ នៅ​ទីក្រុង​សេនដៃ ប្រទេស​ជប៉ុន។ មនុស្ស​មិន​តិច​ជាង ៤​ម៉ឺននាក់ មក​ពី​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន និង​អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល​របស់​ប្រទេស​សមាជិក​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ នឹង​ចូលរួម នៅក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ រយៈពេល​៥​ថ្ងៃនេះ។

 
នៅក្នុង​សន្និសីទ​លើក​ទី​៣​ស្តីពី គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ រៀបចំ​ឡើង ប្រទេស​ជប៉ុន មាន​ទិសដៅ ដូច​លើកមុនៗ​ដែរ គឺ​ពិនិត្យ​មើល​លើ​ការរីកចម្រើន​នៃ​ការងារ កម្មវិធី​នយោបាយ​ដែល​គេ​បាន​អនុវត្ត​កន្លងមក និង​គិតគូរ រក​ឲ្យ​ឃើញ វិធានការ មធ្យោបាយ ថ្មីៗ ដែល​គេ​អាច​យក​ទៅ​អនុវត្ត ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ទំហំ​ខូចខាត នៃគ្រោះមហន្តរជាតិ​ធម្មជាតិ សម្រាប់​រយៈពេល ១៥​ឆ្នាំទៅមុខ។

នៅថ្ងៃ​បើក​ចាប់ផ្តើម សន្និសីទ​អន្តរជាតិ លោក​បាន គីមូន អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​បាន​និយាយ​ចងភ្ជាប់​ទិសដៅ​របស់​កិច្ចប្រជុំ​នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន ទៅ​នឹង​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ ដែល​កំពុង​កើតមាន​ទៅលើ​ប្រជុំ​កោះវ៉ានុយអាទុយ។ ប្រជុំ​កោះ​វ៉ានុយអាទុយ ដែល​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​មហាសមុទ្រ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​កំពុង​រក​វាយបំផ្លាញ​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ ប៉ាម កាលពីថ្ងៃ​យប់​ថ្ងៃ​សុក្រ ចូល​ដល់​ថ្ងៃ​សៅរ៍។ គេ​វាយតម្លៃ​ថា យ៉ាងហោច​មនុស្ស​៤០​នាក់​ស្លាប់ បាត់ខ្លួន តែ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ មួយ​នៃ​ប្រជុំ​កោះ​វ៉ានូទូ ដែល​មាន​ប្រជាជន​សរុប ២សែន ៦​ម៉ឺននាក់។

គ្រោះ​មហន្តរាយ​ធម្មជាតិ ដែល​នៅក្នុង​នោះ មាន​តាំង​ពី​គ្រោះរញ្ជួយដី ដែល​អាច​បង្ក​ជា​រលក​យក្ស​ស៊ូណាមី និង​ខ្យល់ព្យុះ​សង្ឃរា ជា​កតា្ត​ដែល​បង្ក​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​ច្រើន បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​សង្រ្គាម។ យោងតាម​អង្គការ​ឃែរ គ្រោះ​មហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ប្រមាណ ២១១​លាន​នាក់​រងគ្រោះ​ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ។ ចំនួន នេះ ច្រើន​ជាង​​៥​ដង នៃ​ចំនួន​ជនរងគ្រោះ​ដោយសារ​ជម្លោះ​ប្រដាប់អាវុធ នៅក្នុង​ពិភពលោក។ នៅក្នុង​របាយការណ៍ មួយ​ដែល​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទើប​ចេញ​ផ្សាយ​នៅមុន​សន្និសីទ ក្នុង​ប្រទេស​ជប៉ុន អ្នកជំនាញ​ក៏​បាន​បង្ហាញ ដែរថា គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​បាន​ធ្វើ​គេ​ខាតបង់​ទឹកប្រាក់​ពី ២៥០ពាន់ ទៅ ៣០០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ ក្នុង​ពិភពលោក​ទាំងមូល។

ទោះបី​ជា​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ និង​ខាតបង់​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​រាប់​ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែ គេ​សង្កេត​ឃើញថា ទំហំ​ខូចខាត ទាំង​ជីវិត មនុស្ស​រួម​ទាំង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បាន​ថយចុះ​មួយ​កម្រិត។ ចំនួនមនុស្ស​ស្លាប់​ដោយសារ​គ្រោះមហន្តរជាតិ​ធម្មជាតិ​ថយចុះ​ជា​បន្តបន្ទាប់ (គ្រោះរញ្ជួយដី ដែល​បង្ក​ជា​រលកយក្ស​ស៊ូណាមី នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​ដល់​ទៅ ជាង ២សែននាក់។ ខ្យល់ព្យុះ ណាហ្គី បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​ដល់​ទៅ ជាង ១សែននាក់ នៅ​ភូមា នៅ​ឆ្នាំ ២០០៨។ ចំណែក​ខ្យល់ព្យុះ ហៃយ៉ាន់ នៅ​ហ្វីលីពីន បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​ជាង ៨ពាន់​នាក់)។ នោះក៏​ដោយ​មក​ពី រដ្ឋាភិបាល​របស់​ប្រទេស​នីមួយៗ រួម​ទាំង​អង្គការ​ដែល​ធ្វើការ​ខាង​ផ្នែក​មនុស្សធម៌ បាន​ចាត់​វិធានការ​ទប់ស្កាត់​ទុកជាមុន យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព។ គេ​បាន​លើក​ករណី​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ដែល​ក្រោយ​ពី​បាន​រងគ្រោះ​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ​ហៃយ៉ាន់ បាន​ចាប់ផ្តើម​ចាប់ជម្លៀស​ប្រជាជន​យ៉ាង​ទាន់​ពេលវេលា នៅក្នុង​ពេល​ហ្វីលីពីន​ត្រូវ​បក់បោក​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ​សង្ឃរា​លើក​ទីពីរ។

សម្រាប់​ក្រុមអ្នកជំនាញ មធ្យោបាយ​កាត់បន្ថយ​គ្រោះថ្នាក់ ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ គឺ​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅតែ​ពី​អប់រំ​ប្រជាជន​ឲ្យ​ត្រៀម​ខ្លួន​ទប់ទល់​នឹង​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ និង​រៀបចំ ចាក់គ្រឹះ​ឲ្យ​រឹងមាំ រាល់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ជ ផ្ទះសម្បែង ជាពិសេស នៅ​តំបន់​ជាប់ឆ្នេរ​នោះទេ។ មួយ​វិញ​ទៀត រដ្ឋាភិបាល​របស់​ប្រទេស​ងាយ​ប្រឈម រងគ្រោះ​នឹង​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ជាតិ ត្រូវ​បន្ត​ចែករំលែក ព័ត៌មាន​គ្នា ស្តីពី​ខ្យល់ព្យុះ ឬ​គ្រោះរញ្ជួយដី ដែល​នឹង​អាច​កើតមាន នៅក្នុង​តំបន់​ដែល​ខ្លួន​រស់នៅ។

គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​មាន​ជាប់ទាក់ទង​នឹង​ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ
គេ​បាន​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា ៧០​ភាគរយ​នៃ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​កើតឡើង​មក​ពី​ការប្រែប្រួល​ធាតុអាកាស ដែល​ជា​លទ្ធផល​មក​ពីការ​កើនឡើង​នៃ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះកញ្ចក់។ ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ផែនដី ឡើងកំដៅ ខ្យល់ ប្រែប្រួល ដែល​ជា​កត្តា​មួយផងដែរ ធ្វើ​ឲ្យ​ចំនួន​ខ្យល់ព្យុះ​សង្ឃរា​កើនឡើង​កាន់តែច្រើន។ ដោយសារ​តែ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ ទើប បាន​តាំង​ពី​មុន​សន្និសីទ​ចាប់ផ្តើម​ម្ល៉េះ ក្រុមប្រទេស​ក្រីក្រ និងអង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ធ្វើការ​ខាងផ្នែក​មនុស្ស​ធម៌ បាន​ដាក់​ទាមទារ ដាក់​គំនាប​លើ​ប្រទេស​អ្នកមាន ឲ្យ​​ចែក​រំលែក​ជួយ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ដែល​រងគ្រោះ​ដោយ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ។ ​ប្រទេស​អ្នកមាន​ដែល​ជា​បញ្ចេញ​ឧស្ម័នពុល ច្រើន រហូត​ធ្វើ​ឲ្យ​អាកាសធាតុ​ប្រែប្រួល និង​បង្ក​ឲ្យ​មាន​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ កើតឡើង​ច្រើន​បែបនេះ។

នៅ​ថ្ងៃ​បើក​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ នៅថ្ងៃ​នេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ជប៉ុន លោក​ស្ហ៊ីនហ្សួ អាបេ បាន​ប្រកាស​ថា ជប៉ុន​នឹង​ផ្តល់​ថវិកា​ប្រមាណ ៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ សម្រាប់​ជួយ​ជនរងគ្រោះ​ដោយសារ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ នៅក្នុង​ពិភពលោក នៅក្នុង​រយៈពេល​៤​ឆ្នាំ​ខាងមុខ។ គឺ​ថវិកា​ជំនួយ សម្រាប់​ជនរងគ្រោះ​នេះហើយ ដែល​អង្គការ​មនុស្សធម៌​ស្រែក​អំពាវនាវ​ដល់​ប្រទេស​អ្នកមាន ដទៃទៀត។ សម្រាប់​អង្គការ​មនុស្សធម៌ គ្រោមហន្តរាយធម្មជាតិ​ជា​ឧបសគ្គ​រារាំង​កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ​នៅក្នុង​ពិភពលោក។

គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ​បាន​កើតមាន​នៅគ្រប់​កន្លែង មិន​ថា នៅក្នុង​ប្រទេស​អ្នកមាន ដូចករណី​ខ្យល់ព្យុះ​សេនឌី នៅ​អាមេរិក ឬ​ក្នុង​ប្រទេស​ក្រីក្រ។ ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​ខុសប្លែកគ្នា គឺ​ថា មាន​តែ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ដែល​រងគ្រោះ​ខាតបង់​ខ្លាំង​ជាងគេ ទាំង​ជីវិត មនុស្ស និង​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ ដោយសារ​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ។

នៅក្នុង​ករណី​ប្រទេស​ជប៉ុន ដែល​ជាប្រទេស​អ្នកមាន។ បើទោះបី​ជា​ប្រទេស​នេះ រងគ្រោះ​ដោយសារ​រលកយក្ស​ស៊ូណាមី ប៉ុន្តែ ទំហំ​បាត់បង់ ខូចខាត​របស់​ប្រទេស​មួយនេះ​មិន​សូវ​ធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រទេស​ជប៉ុន​មាន​ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​រឹងមាំ ជាពិសេស នៅ​តាម​តំបន់​ឆ្នេរ ដើម្បី​​ត្រៀម​ខ្លួន​ជានិច្ច ទប់ទល់​នឹង​គ្រោះមហន្តរាយ​ធម្មជាតិ។ ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​ទាំងនេះ គ្មានទេ នៅក្នុង​ប្រទេស​ក្រីក្រ ជាទី​ដែល​ប្រជាជន​រស់នៅក្នុង​សំណង់​ធ្វើ​ពីឈើ មិនសូវរឹង។

ប្រទេស​អ្នកមាន និង​ប្រទេស​ក្រីក្រ ត្រូវ​ចូលរួម នៅក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​អាកាសធាតុ ដែល​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​នៅ​ក្រុង​ប៉ារីស នា​ខែ​ធ្នូ ចុងឆ្នាំនេះ។ បើសិន​ការចរចា​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស មិន​បាន​សម្រេច​ចេញ​ជា​លទ្ធផល​អ្វីទេ នោះ​គេ​ក៏​មិន​សង្ឃឹម​នឹង​អាច​កាត់បន្ថយ​គ្រោះអាក្រក់ ដែល​នឹង​អាច​បង្កឡើង​ដោយ​ខ្យល់ព្យុះ ទឹកជំនន់ ឬ​គ្រោះរញ្ជួយដី ដែរ៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI