ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ខ្មែរ

យុត្តិធម៌​ក្នុង​រឿង​ព្រេង​និទាន​ខ្មែរ​

សំឡេង ០៤:៤០
ជញ្ជីងយុត្តិធម៌
ជញ្ជីងយុត្តិធម៌

ក្នុង​រឿង​ព្រេង​និទាន រាស្រ្ត​ខ្មែរ​ភាគ​ច្រើន តែង​ចង់​បាន ត្រឹម​យុត្តិធម៌​សម​រម្យ​មួយ​ ដែល​មានតម្លៃ​អាច​ទទួល​យក​បាន ដោយ​ស្ងប់​ចិត្ត។ ប្រទេស​ជាតិ មាន​សុខ​ក្សេម​ក្សាន្ត ​ដរាប​ណា អ្នកដឹក​នាំ​កំពូល ​ឲ្យ​តម្លៃ​ដល់​យុត្តិធម៌​សម​ហេតុផល​។ យុត្តិធម៌ ដែល​ជា​ឬសកែវ​នៃ​ការ​រក្សា​ប្រជាជាតិ​ប្រកប​ដោយ​វិវឌ្ឍន​ចីរកាល​អង្វែង​ទៅ​។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

​នៅ​ពេល​ដែល​និយាយ​ដល់ «យុត្តិធម៌» ឬ ការ​វិនិច្ឆ័យ​ក្តី​ដោយ​សុចរិត​ត្រឹម​ត្រូវ... តាំង​ពី​បុរាណ​កាល​មក ក្នុង​ទស្សនៈ​ខ្មែរ តែង​ជំពាក់​អារម្មណ៍ នឹង​យុត្តិធម៌​ក្នុង​រឿង​ព្រេង​និទាន​។ ចលនា​អក្សរ​សិល្ប៍​នេះ​ ទំនង​ជា មាន​គោល​បំណង​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​អំពី ទស្សនៈ​សង្គម​មួយ ​ដែលមាន​អត្ថន័យ​ស្តី​បន្ទោស​អំពើ​អាក្រក់ លើក​តម្កើង​អំពើ​ល្អ តាម​រយៈ​ការ​វិនិច្ឆ័យ​សេចក្តី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ទទួល​ការ​ស្វាគមន៍​ពី​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​ភាគ​ច្រើន​ដោយ​មិន​ដឹង​ខ្លួន និង​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ​ថា មាន​យុត្តិធម៌​សមរម្យ និង​សម​ហេតុផល​មួយ។

 

ក្នុង​បណ្តា​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ​ភាគ​ច្រើន យុត្តិធម៌ តែង​ផ្តល់​ជូន​គូ​ទំនាស់ ដោយ​ឈរ​លើ ការ​វិនិច្ឆ័យ​របស់​ តួអង្គ សុភា​ទន្សាយ (តំណាងឲ្យ អ្នកមានបញ្ញា) ចាំ​ជួយ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​របស់​តួអង្គ​សត្វ និង អង្គ​ព្រះ​មហាក្សត្រ (តំណាង​ឲ្យ​អំណាច​លើស​គេ) រក​យុត្តិធម៌​ឲ្យ​តួអង្គ​មនុស្ស​។

វីរៈបុរស​ក្នុង​រឿង​ព្រេង​អាច​មិន​មែន​ជា ចៅក្រម ពី​ព្រោះ កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ តួអង្គ​ចៅក្រម មិន​សូវ​ជា ល្អប៉ុន្មាន​ទេ។ មិន​ល្អ ដោយ​សារ រាល់​ការ​សម្រេច​សេចក្តី​លើ​រឿង​ក្តី​ណា​មួយ តែង​មាន​អ្នក​ឈ្នះដែល​អប​អរ និង​អ្នក​ចាញ់​ក្តី​ដែល​មុសា។ ម្លោះ​ហើយ អ្នក​ចាញ់​ដែល​មិន​សុខ​ចិត្ត តែង​ស្រែកប្តឹង​ផ្តល់ រហូត​ដល់​ជួប​តួអង្គ ដែល​ជា​ទីគោរព​លើស​អស់​អង្គ​តុលាការ ទើប​ពួក​គេ ស្ងប់​ចិត្ត លែង​ហ៊ាន​តវ៉ា​។ តាម​ប្រពៃណី​យុត្តិធម៌​ខ្មែរ​បុរាណ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ ចៅក្រម​កំពូល ព្រះ​មហាក្សត្រ​ តែង​កាត់​សេចក្តី​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌​ឲ្យ​គូ​ទំនាស់ ដោយ​ឆ្លង​កាត់​បទ​ពិសោធន៍ ទី​ប្រឹក្សា​ជាច្រើន​នាក់ និង​សុភវិនិច្ឆ័យ​ដោយ​ផ្ទាល់​ព្រះអង្គ​ផង។

សេចក្តី​ត្រាស់​បង្គាប់​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ រមែង​តែង​ត្រូវ​បាន​គោរព​យ៉ាង​ទៀង​ទាត់​ដោយ​គូវិវាទ និង​ពុំ​បាន​តវ៉ា​អ្វី​ឡើយ ពី​ព្រោះ​រាស្រ្តយល់​ថា មាន​ទម្ងន់​នៃ​សុចរិត​យុត្តិធម៌ និង​ជា​សេចក្តី​វិនិច្ឆ័យ​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់។​

តួយ៉ាង រឿង​បុរស​ពីរ​នាក់​ទៅ​ដាក់​ទ្រូ​យក​ត្រី ជា​សំអាង​ប្រាប់​។ បុរស​ម្នាក់​យក​ទ្រូ​ទៅ​ដាក់​លើចុង​ឈើ ឯ​បុរស​ម្នាក់​ទៀត ដាក់​ក្នុង​ទឹក ក្រោម​ដើម​ឈើ។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង ទ្រូ​លើ​ចុង​ឈើ មាន​ត្រី​ច្រើន ទើប​បុរស​ដាក់​ទ្រូ​ក្នុង​ទឹក មិន​សុខ​ចិត្ត​ទៅ​ប្តឹង​ចៅក្រម​រក​ខុស​ត្រូវ។ ដំបូង​ឡើយ ចៅ​ក្រម​ទទួល​សំណូក ទើប​កាត់​ក្តី​ឲ្យ បុរស​ដាក់​ទ្រូ​លើ​ចុង​ឈើ​ឈ្នះ​ តែ​ចៅ​ក្រម​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​ជំនុំ​រឿង​ជា​ថ្មី​ ក្រោយ​ចាញ់​ប្រាជ្ញា​ទន្សាយ​។ ទន្សាយ ផ្ចាញ់​ចៅ​ក្រុម ដោយ​ប្រឌិត​រឿង ត្រី​ក្រាញ់​ឡើង​ដើម​អម្ពិល ហើយ​ស៊ី​ស្លឹក​អម្ពិល​។ ចៅ​ក្រម​ភ្លេច​ខ្លួន សម្តែង​ប្រាជ្ញា​តវ៉ា​ថា​ មិន​ដែល​មានជីដូន​ជីតា​អាណា ដែល​ឃើញ​ត្រី​ឡើង​ដើម​ឈើ នោះ​ទេ។ ដោយ​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​ពិត ត្រីប្រាកដជា​របស់​បុរស​ដាក់​ទ្រូ​ក្នុង​ទឹក ឯ​បុរស​ដែល​ដាក់​ទ្រូ​លើ​ចុង​ឈើ ត្រូវ​ឲ្យ​មាន​ទោស​លួច។

ច្បាប់​ពិត បាន​ផ្តល់​យុត្តិធម៌​ដល់ បុរស​ដាក់​ទ្រូ​ក្នុង​ទឹក តាម​មធ្យោបាយ​ពិសោធន​របស់​ សុភាទន្សាយ ដែល​ជា​អ្នក​កាត់​ក្តី​ប្រកប​ដោយ សុគតិគមនំ (សុគៈតិ-គៈមៈន័ង) ឬ​ការ​ប្រព្រឹត្តដោយ​ត្រូវ​ផ្លូវ​ត្រូវ​ទំនង​។

ក្នុង​ឋានៈ​ខ្លួន​ជា អ្នក​ផ្តល់​យុត្តិធម៌​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ ចៅក្រម ត្រូវ​វៀរ​ចាក​ដាច់​ខាត អគតិ ឬ​សេចក្ដី​លម្អៀង​ ​៥ ​យ៉ាង​គឺ ៖ ១- ឆន្ទាគតិ (ឆ័ន-ទាគៈតិ) ជា សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្រឡាញ់ ២- ភយាគតិ (ភៈយាគៈតិ) ជា សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ខ្លាច​បុណ្យ​ ខ្លាច​អំណាច ​ឬ​ខ្លាច​ចិត្ត​គេ ៣-ទោសាគតិ (ទោសាគៈតិ) ជា សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ស្អប់ ៤- លោភាគតិ (លោភាគៈតិ) សេច​ក្តី​លម្អៀង ដោយ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​របស់​អ្វី​មួយ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួន​ និង ៥- មោហាគតិ (មោហាគៈតិ) សេចក្ដី​លម្អៀង​ព្រោះ​ល្ងង់ ព្រោះ​ពុំ​យល់​ការ​ខុស​ត្រូវ ។

តាម​តម្រា​ទស្សនៈ​យុត្តិធម៌​បុរាណ​ខ្មែរ ដែល​បន្សល់​ទុក​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន ការ​ធ្វើ​សម្បថ បានក្លាយ​ជា​គោល​ការណ៍​យុត្តិធម៌​មួយ​ដែរ ឬ​បំណង​រំលឹក​ដាស់​តឿន ព្រមាន ដល់ ជន​អាក្រក់ទាំង​ឡាយ បន្ថែម​លើ ជំនឿ​រាស្រ្ត​ចំពោះ​ការ​វិនិច្ឆ័យ​របស់​តុលាការ​។ ការ​ធ្វើ​សម្បថ មាន​ធុជ​ធូប បន់​ស្រន់ ដាក់​បណ្តាសារ ដាក់​ទំនាយ ដោយ​ទូល​អស់ បពិត្រ​ទេព្រក្ស អារុក្ខ​អារក្ស​អ្នក​តា និង​បារមី​ដ៏​សក្តិសិទ្ធិ ឲ្យ​បញ្ជាក់​ភាព​ត្រឹម​ត្រូវ របស់​សាក្សី និង​គូទំនាស់។ បើ ជន​ណា​ឆ្លើយ​មិនពិត សូម​ឲ្យ បរាមុខ វិនាសលាញ អន្តរាយ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ស្លាប់​តៃ​ហោង យ៉ាង​វេទនា ដោយគ្រាប់​កាំភ្លើង រន្ទះ​បាញ់ ព្រាត់​ប្រាស់​កូន​ចៅ ក្រ​រហេម​រហាម ខ្សត់ទ្រព្យ​ រង​ទុក្ខ​វេទនា អស់​ប្រាំរយ​ជាតិ​។

គោលការណ៍​យុត្តិធម៌​សម​ហេតុផល​ ជា​លក្ខខណ្ឌ​ចាំបាច់​ណាស់​សម្រាប់​ធានា​វិរន្តរភាព​នៃ​ការដឹក​នាំ និង​ទ្រទ្រង់​រដ្ឋ​មួយ​។ យុត្តិធម៌ ដែល​រាស្រ្ត​មាន​ឧត្តម​ប្រាថ្នា ត្រឹម​រស់​នៅ​ដោយ​សុខ​សាន្តក្នុង​គ្រួសារ និង​សុខុមាលភាព​សង្គម​មួយ។  ទោះ​បី​ជា ពិបាក​យ៉ាង​ណា តុលាការ ឬ​អ្នកដឹកនាំ​ប្រទេស ត្រូវ​តែ​រក្សា​យុត្តិធម៌​សង្គម​ឲ្យ​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន។ ព្រោះ​បើ​រាស្រ្ត​អស់​ជំនឿ លើ​ការ​ផ្តល់​យុត្តិធម៌ ​នោះ ​តាម​របៀន​ប្រវត្តិ​សាស្រ្តខ្មែរ ដែល​រាស្រ្ត​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​អយុត្តិធម៌​សង្គមកាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង នាំ​ឲ្យ​រាស្រ្ត​ស្រែក​ថ្ងូរ ចង់​ប្តូរ​សង្គម។ ឃាតកម្ម​យុត្តិធម៌ នឹង​នាំ​ឲ្យ​សង្គម មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរដោយ​ប្រើ​កម្លាំង ក្នុង​សម័យ​បុរាណ ឬ​ប្រើ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ក្នុង​សម័យ​ប្រជាធិបតេយ្យ៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI