អានតួអត្ថបទ
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ខ្មែរ

កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​គំរា​មពី​ សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​

សំឡេង ០៦:៥៤
@HEAM Chetra
៣៥ នាទី

ជម្លោះ​នយោបាយ​បាន​រុញច្រាន​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ភ្លើង​សង្គ្រាម​ជា​ច្រើន​ទសវត្ស។​សង្គ្រាម​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​បាក់​ស្បាត់​ លែង​ចង់​ដឹង​ចង់​ឮ​តទៅទៀត។ ​ប៉ុន្តែ​តើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​អាច​គេច​ផុត​ពី​ការ​ផ្ទុះ​សង្គ្រាម​ផ្ទៃ​ក្នុង​ឡើងវិ​ញបា​ន​ដែរ​ឬ​ទេ?​

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​នយោបាយ​នៃ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​និង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​បាន​បក​ស្រាយ​ផ្ទុយ​ស្រឡះ​ពី​គ្នា​អំពី​ការ​ផ្ទុះ​ឡើង​សារ​ជា​ថ្មី​នៃ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ឬ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ជាយថាហេតុ។

​លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​អះអាង​ថា​ប្រសិន​បើ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ក្នុង​ពេល​ខាង​មុខ​អាច​នឹង​នាំ​ឲ្យ​មាន​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ត​ងទៀត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសក​ម្ពុជា​ឬ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​អំពី​បញ្ហា​ព្រំដែន​ជា​ដើម។​ ប៉ុន្តែ​លោក​សម រង្ស៊ី ​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ច្រាន​ចោល​លទ្ធភាព​បែប​នេះ។

​ជា​បឋម​យើង​ត្រូវ​ក្រឡេក​មើល​អតីត​កាល​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ ពោល​គឺ​កម្ពុជា​បាន​ឆ្លង​កាត់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិ​ល​ដែល​ហែកហួរ​ផ្ទៃ​ក្នុង​អស់​រយៈ​ពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស។​ ហើយ​នៅ​ទី​បំផុត​អ្វី​ដែល​ធ្ងន់ធ្ង​របំផុត​នោះ​គឺ​សង្គ្រា​មស៊ីវិល​បាន​រុញ​ច្រា​នឲ្យ​កម្ពុជា​ទាំង​មូល​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​រណ្តៅ​មួយ​យ៉ាង​ជ្រៅ​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែល​ប្រៀប​ដូចជា​ឋាននរក​សម្រាប់​មនុស្ស​ជាតិ។​

សង្គ្រា​មបាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ការ​វិនាស​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា។​ ស្ទើរ​តែ​គ្មាន​គ្រួសារ​កម្ពុជា​ណា​ម្នាក់​បាន​គេចផុ​ត​ពី​ការ​ភៀស​សឹក​ ការ​ជម្លៀស​និង​ការ​បាត់បង់​សមាជិក​គ្រួសារ​ដោយសារ​សង្គ្រា​មឬ​ដោយសារ​ការ​កាប់​សម្លាប់​ដោយ​ពួកខ្មែរ​ក្រហម។​

ហេតុ​ដូចនេះ​តើ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​អាច​លេច​រូបរាង​បក់​បោកសារ​ជា​ថ្មី​លើ​ទឹកដី​អង្គ​រនេះ​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ?​ ចម្លើយ​គឺ​ថា ​វាអាច​កើត​ទៅ​រួច​និង​មិន​អាច​កើត​ទៅ​រួច​ សុទ្ធ​តែ​ជាល​ទ្ធភាព​ទាំងពីរ។​

ចំពោះ​លទ្ធភាព​ដែល​អាច​បណ្តោយ​ឲ្យ​មា​នសង្គ្រា​មឬ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​នៅ​កម្ពុជា​មាន​តិច​តួច​ស្តួច​ស្តើង​ជា​ទី​បំផុត។​ លទ្ធភាព​នេះ​អាច​ទៅ​រួច​លុះ​ណា​តែ​កម្ពុជា​ស្ថិត​ក្នុង​របប​យោធា​និយម ​ហើយ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរលែ​ងមាន​ទំនុក​ចិត្ត​លើប្រពន្ធ័​បោះ​ឆ្នោត​ឬ​លែង​ឲ្យ​តម្លៃ​លើកា​របោះឆ្នោត​តាម​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យ​និយម។​

ប៉ុន្តែ​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​បែប​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​ទៅ​រក​អតីតកាល​ដែល​ហួស​សម័យ។​ នោះ​គឺ​ជា​អតីតកាល​របស់​កម្ពុជា​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ដណ្តើម​អំណាច​គ្នា​ដោយ​ចុង​កាំភ្លើង។​

ដោយ​ឡែក​ចំពោះ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ដែល​មិន​អាច​កើត​ឡើង​វិញ​នោះ​មា​នលទ្ធភាព​ច្រើន​លើស​លុប​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ជាក់​លាក់។ នោះ​​​គឺ​​ថា​​កម្ពុជា​នឹង​មិន​អាច​បណ្តោយ​ឲ្យ​មាន​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ជា​ថ្មី​នោះ​ទេ​ដោយ​សារ៖​

ទី១-ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ធុញទ្រាន់​ និង​ខ្លាច​រអា​នឹង​សង្គ្រាម​រវាង​ជាតិ​សាសន៍​គ្នា​ឯង។​

ទី២-ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​យល់ដឹង​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា​សង្គ្រាម​រវាង​ជាតិ​សាសន៍​ឯង​ឬ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នោះ​គ្រា​ន់តែ​ជា​ឈ្នាន់​ដណ្តើម​អំណាច​គ្នា​របស់​អ្នក​នយោបាយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ​ទី​បំផុត​ពល​ទាហាន​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ឧបករណ៍​នយោបាយ​ទេ​ដែល​ជា​អ្នក​រងគ្រោះ​និង​ជា​អ្នក​បូជា​ជីវិត​ពិត​ប្រាកដ។​ រីឯ​អ្នក​នយោបាយ​តែងតែ​រត់​គេច​ខ្លួន​រក​ទី​សុវត្ថិភាព​ក្នុង​ប្រទេស​ឬ​គេច​ខ្លួន​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ក្រោយ​បរាជ័យ​ក្នុង​ចម្បាំង​ឬ​ការ​ប្រទូស​សារាយ​ប្រដាប់​អាវុធ​ ដូច​សុភាសិត​ខ្មែរ​ពោល​ថា​«ដំរី​ជុល​គ្នា​ ងាប់​ស្រមោច»។​ ហើយ​អ្នក​នយោបាយ​តែងតែ​ចាប់​ដៃ​គ្នា​រលាក់​ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​ចរចា​ឬ​សម្រុះ​សម្រួលគ្នា។​

ទី៣-កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​មិន​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​បែង​ចែក​តាម​កូតា​បក្ស​នយោបាយ​នោះ​ទេ។​ ដូច្នេះ​បើ​ទោះបី​ជា​ បក្ស​នយោបាយ​ឬ​អ្នក​នយោបាយ​មិន​ត្រូវ​រ៉ូវ​គ្នា​នឹង​មិន​មាន​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ដែល​កាន់​ជើង​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រកាន់​ខ្សែ​បន្ទាត់​នយោបាយ​នោះដែរ។​

ទី៤-កម្ពុជា​បាន​បញ្ចប់​ទាំង​ស្រុង​នូវ​កង​កម្លាំង​តស៊ូ​ទ័ព​ព្រៃ​របស់​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម។​ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​អតីត​កង​ទ័ព​ព្រៃ​ទាំង​នោះ​បាន​គិតគូរ​ពី​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច​គ្រួសារ​ និង​ភាព​សុខដុម​នៃ​គ្រួសារ​របស់​ពួកគេ​ច្រើន​ជាង​ការ​នឹក​គិត​ដល់​ការ​លំបាក​ដេក​ត្រាំ​ត្រែង​ក្នុង​ព្រៃ​ កណ្តាល​ភ្លៀង​ដូច​ពេល​មុន។​ ជា​ពិសេស​ទៅ​ទៀត​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​ដឹកនាំ​កង​ទ័ព​ព្រៃ​និង​អតីត​មេ​បញ្ជាការ​ពួក​គេ​បាន​ស្ថិត​ក្រោ​មការ​គ្រប់គ្រ​ងរបស់​រដ្ឋាភិបាល ​និង​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​កាន់​តែ​ចាស់​ជរា ​ឬ​កំពុង​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​កាត់​ទោស។​

ទី៥​-គំរូ​នៃកា​រកាត់ទោស​អតីត​មេដឹកនាំខ្មែរ​ក្រហម​ដែល​កំពុង​ដំណើរ​ការ​បាន​ព្រមាន​រួច​ជា​ស្រេច​ដល់​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ​សង្គ្រាម​ដើម្បី​អំណាច​របស់​ខ្លួន។​ ហើយ​ក៏ជា​ការ​ព្រមាន​ទុកថា​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​ដែល​បង្ក​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ឯង​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​អាច​ជា​ទោសឧក្រិដ្ឋ​ហើយ​នឹង​ប្រឈម​នឹង​ការ​កាត់​ទោស។

​ទី៦-ប្រទេស​កម្ពុជា​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ​១៩៩៣​មក​បាន​ជ្រើសរើស​ដំណើរការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជាមូល​ដ្ឋាន​សម្រាប់​ដឹកនាំ​និង​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋ។​ ហើយ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​អំណាច​ឬ​ដណ្តើម​អំណាច​ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​រយៈ​ការ​បោះឆ្នោត។​ បន្ថែម​ពី​នោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ក៏​យល់​ដឹង​កាន់​តែ​ច្បាស់​អំពី​សារសំខាន់​នៃ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​និង​ដំណើរ​ការ​នៃ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ។​ គឺ​ដំណើរ​ការ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​មាន​សិទ្ធិ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្ត្រ​ដើម្បី​ជ្រើសរើស​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​ជា​ដំណើរ​ការ​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​​តា​ម​រយៈ​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រា​មនោះទេ​។

ទី៧-ដោយសារ​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​កម្ពុជា​​បាន​​បាក់​​ស្បាត​​ដោយសារ​​សង្គ្រាម​​ដូច្នេះ​​កា​​រលើក​​ហេតុផ​​ល​ពីសង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ជាយថាហេតុ​ណាមួយ ​គឺជាគ​ន្លឹះ​នយោបាយ​សំខាន់​មួយ​ដែរ​សម្រាប់​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​បាន​ឆ្លងកាត់​យុគ​ដ៏​លំបាក​ពិចារណាឡើងវិញ។ ​ប៉ុន្តែ​គន្លឹះ​នយោបាយ​នេះ​ទំនង​ជា​មិន​មាន​ឥទ្ធិពល​ប៉ុន្មាន​លើ​ក្រុម​យុវជន​ជំនាន់​ថ្មី​នោះ​ឡើយ។

សរុប​មក​វិញ​គេ​ហាក់​ដូចជា​មើល​មិន​ឃើញ​ថា​កម្ពុជា​អាច​វិល​ត្រឡប់​ទៅរក​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​បែប​ណា​នោះ​ទេ ​បើទោះ​ជា​គណបក្ស​ក្តោប​ក្តាប់​រដ្ឋាភិបាល​ឬ​គណបក្ស​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ក៏ដោយ។ ហើយ​វា​រឹត​​តែ​មិន​មាន​លទ្ធភាព​សម្រាប់​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ការ​បណ្តោយ​ឲ្យ​កម្ពុជា​មាន​សង្គ្រាម​ជាមួយប្រទេស​ជិត​ខាង​ ខណៈដែ​លកម្ពុជា​ស្ទើរ​តែ​មិន​មាន​សាច់​ដុំ​ទាល់​តែ​សោះ​ក្នុង​ការ​ប្រើ​កណ្តាប់ដៃ​ជាមួយប្រទេសជា​ប់ព្រំដែន​ជាមួយខ្លួននោះ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ