ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ

អាស៊ាន និង​ចិន ៖​ទំនាក់ទំនង​បង្កប់​ទៅ​ដោយ​ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​

សំឡេង ០៩:២៨
ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយបដិវាទកម្មរវាងអាស៊ាន និងចិន។
ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយបដិវាទកម្មរវាងអាស៊ាន និងចិន។ RFI

ថ្ងៃ​នេះ​ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស័រ​ តាន់ សូម​បន្ត​លើក​ឡើង​អំពី​ភូមិសាស្រ្ត​នយោបាយ​នៃ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​​ត​ទៅ​ទៀត ដោយ​សូម​​និយាយ​បក​ស្រាយ​អំពី​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​អាស៊ាន​និង​ចិន។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

នៅ​ក្នុង​អតីតកាល ជា​ពិសេស​នៅ​ចន្លោះ​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០និង​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០ បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​តែងតែ​ចាត់​ទុក​ចិន​ថា​ជា​គ្រោះថ្នាក់​មួយ​ធំ។ កាល​ជំនាន់​នោះចិន​ ជា​គ្រោះ​ថ្នាក់​កុម្មុយនិស្ត​សម្រាប់​ឥណ្ឌូណេស៊ី ថៃ ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី ហ្វីលីពីន ឬ​ភូមា។ ប្រទេស​ទាំង​នេះ​ខ្លាច​ចិន​ខ្លាំង និង​ព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លាំងជាពិសេស​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៥ នា​ពេល​ដែល​ឥណ្ឌូចិន​ទាំង​មូល​ក្លាយ​ជា​កុម្មុយនិស្ត។ ក្រោយ​មក​ទៀត នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ភាគ​ច្រើន​នាំ​គ្នា​ចាត់​ទុក​ចិន​ថា ជា​គ្រោះថ្នាក់​យោធា ពីព្រោះ​កាល​នោះ កងទ័ព​ចិនបាន​វាយ​ប្រហារ​ទៅ​លើ​ប្រទេស​វៀតណាម​ដែល​ហ៊ាន​វាយ​រំលំ​របប​ខ្មែរក្រហម​ និង​ហ៊ានចូល​កាន់កាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា។

 
ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ជា​ទូទៅ​បណ្តា​ប្រទេស​សមាជិក​ទាំង​១០​របស់​អាស៊ាន​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​ចិន ល្អ​ជាង​កាល​សម័យ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ អាស៊ាន​ថែម​ទាំង​គាំទ្រ​ចិន និង​ទទួល​ស្គាល់​គោលការណ៍​ប្រទេស​ចិន​តែ​មួយ​ទៀត​ផង នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ។ នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នេះ តាំង​ពី​ដើម​ទសវត្សរ៍​ទី​៩០​មក ចិន​បាន​និង​កំពុង​បន្ត​រុញ​កូន​អុក​របស់​គេ​បន្តិច​ម្តងៗ​ចូល​មក​ក្នុង​ភូមិភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ដោយសារ​តែ​ការ​ទូត​សេដ្ឋកិច្ច​វប្បធម៌ ​និង នយោបាយដ៏​ប៉ិន​ប្រសប។ ចិន​ប្រើ​អំណាច​ស្រទន់​The soft power និង​អនុវត្ត​នយោបាយ​«ឈ្នះឈ្នះ»ក្នុង​គោលដៅ​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល និង​លាង​សម្អាត​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។

ជាង​ពីរ​ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ ជា​ទូទៅ អាស៊ាន​កក់ក្តៅ​ក្នុង​ចិត្ត​ជាង​កាល​សម័យ​សង្គ្រាម​​ត្រជាក់ ពីព្រោះ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច​ជាង​​ឥទ្ធិពល​​មនោគមវិជ្ជា ហើយ​ពីព្រោះ​សុន្ទរកថា​របស់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​សំដៅ​ចង់​បាន​តែ​សន្តិភាព​និង​ស្ថិរភាព​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន និង​នៅ​តំបន់​ជុំ​វិញ​ប្រទេស​ចិន។ នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៤ វេន យ៉ាបៅ​ (​Wen​ Jiabao) ដែល​ជា​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ចិន​ជំនាន់​នោះ​បាន​ប្រដូច​ប្រទេស​ចិន​ទៅ​នឹង​សត្វ​ដំរី​ដ៏​ស្លូត​មួយ​ដែល​គ្មាន​បំណង​អាក្រក់​ចង់​បៀត​បៀន​អាស៊ាន​ឡើយ។

តាម​រយៈ​នយោបាយ​អំណាច​ស្រទន់ ចិន​ក៏​កំពុង​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន​ទៅ​លើ​ភូមិភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដែរ។ ខ្សែរ​ភាពយន្ត​ចិន សិល្បៈ​ធ្វើ​ម្ហូបអាហារ​ចិន និង​ផលិតផល​ឧបភោគបរិភោគ​made in China កំពុង​ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​របស់​ចិន ល្បី​សុះសាយ​ពេញ​ទូទាំង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។

នៅ​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​វិញ ចិន​ខ្នះខ្នែង​អនុវត្ត​នយោបាយ​«ឈ្នះឈ្នះ»នៅ​ចំពោះមុខ​
អាស៊ាន​។ ជាក់​ស្តែង ក្រោយ​ពី​មាន​វិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ថុ​អាស៊ី​ឆ្នាំ​១៩៩៧-១៩៩៨ អាស៊ាន​បូក​បី​ក៏​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទទួល​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សហប្រតិបត្តិការ​រូបិយវត្ថុ​មួយ ដែល​គ្រោង​ឲ្យ​មាន​ការ​ខ្ចី​រូបិយប័ណ្ណ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​រវាង​បណ្តា​ប្រទេស​ហត្ថលេខី ពេល​ណា​អស្ថិរភាព​ខ្លាំង​កើត​ឡើង​ម្តងៗ​នៅ​លើ​ទី​ផ្សារ​ហិរញ្ញវត្ថុ។ វិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ថុ​អាស៊ី​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧​ក៏​ជា​ឱកាស​មួយ​សម្រាប់​ឲ្យ​ចិន​បង្ហាញ​នូវ​សាមគ្គីភាព​របស់​គេ​ចំពោះ​អាស៊ាន​ដែរ។ កាល​នោះ ចិន​មិន​ព្រម​បញ្ចុះ​ខ្លាំង​ពេក​ទេ​តម្លៃ​ប្រាក់​យ៉ន់(Yuan)របស់​ខ្លួន ពីព្រោះ​ចិន​ចង់​ជួយ​អូស​ទាញ​អាស៊ាន​ឲ្យ​ចេញ​ផុត​ពី​វិបត្តិ។

សព្វ​ថ្ងៃ ចិន​បាន​និង​កំពុង​បន្ត​ទិញ​យ៉ាង​សន្ធឹកសន្ធាប់​ផលិតផល​របស់​អាស៊ាន ជាហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ភូមិភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ស្គាល់​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ខ្លាំង ជាពិសេស​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០២
​មក​​។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត អាស៊ាន​ក៏​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយដែរ​ស្តី​ពី​ការ​ផ្តោះប្តូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដោយ​សេរី​ជាមួយ​ចិន។

ដោយឡែក សហគមន៍​ចិន​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ក៏​ជួយ​ទាញ​ចិន​និង​អាស៊ាន​ឲ្យ​ខិត​ចូល​ជិត​គ្នា​ដែរ។ នៅ​អតីតកាល ជនជាតិ​ចិន​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ស្អប់​របប​ចិន​កុម្មុយនិស្ត។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ សព្វថ្ងៃ កូន​ចៅ​ចិន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​មាន​មោទនភាព​ចំពោះ​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំងក្លា​នៃ​ប្រទេស​ដូនតា​ពួក​គេហើយ​មិន​រារែក​ឡើយ​ក្នុង​ការ​ទាក់​ទង​រកស៊ី​ជាមួយ​ចិន​កុម្មុយនិស្ត។

ក៏ប៉ុន្តែ ទោះ​បី​ជា​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​អាស៊ាន​មាន​លក្ខណៈ​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ក៏​ដោយ ក៏​តាំង​ពី​ដើម​ដំបូង​មក​ថ្នាក់​ដឹក​អាស៊ាន​តែងតែប្រកាន់​យ៉ាង​ខ្ជាប់ខ្ជួន​នូវ​គោលការណ៍​​​មួយ​ច្បាស់ នោះ​គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​កុំ​ឲ្យ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​​ផ្តាច់​មុខ​របស់​ចិន​បាន។

ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដែល​ថា សព្វថ្ងៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​អាស៊ាន​មាន​លក្ខណៈ​កាន់​តែ​ល្អ ល្អ​ណាស់បើ​ប្រៀប​ទៅ​នឹង​សម័យ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់។

ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដែល​ថា ចិន​និង​អាស៊ាន​មាន​ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ឡើង ជាក់​ស្តែង​តាម​រយៈ​ការ​ចូល​ជា​ធរមាន​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​រវាង​ភាគី​ទាំង​ពីរនៅ​ខែ​មករា​ឆ្នាំ​២០១០ ទោះ​ជា​វា​មាន​សុពលភាព​ទៅ​លើ​តែ​​ឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ សិង្ហបូរី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន និង​ព្រុយណេសិនក៏ដោយ។ តែ ចង់​ឬ​មិន​ចង់ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ នៅ​ពេល​ណា​ដែល​ប្រទេស​អាស៊ាន​៤​ទៀត គឺ​វៀតណាម កម្ពុជា ឡាវ​និង​ភូមា​នឹង​ត្រូវ​ចូល​ក្នុង​តំបន់​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ចិន-អាស៊ាន​ហើយ នៅ​ពេល​នោះ ចិន​នឹង​ច្បាស់​ជា​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដៃ​គូ​ពាណិជ្ជកម្ម​ធំ​បំផុត​របស់​អាស៊ាន គឺ​ធំ​ជាង​ជប៉ុន និង​សហភាពអឺរ៉ុប​ទៅ​​ទៀត។

ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដែល​ថា ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​និង​កំពុង​បន្ត​ខ្នះខ្នែង​ពន្យល់​ប្រាប់​អាស៊ាន​ថា ចិន​គ្មាន​បំណង​អាក្រក់​ចង់​បៀតបៀន​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ទេ ហើយ​ថា​ចង់​ធ្វើ​ជា​ដៃ​គូ​គំរូ​មួយ​របស់​អាស៊ាន។

ក៏​ប៉ុន្តែ ថ្នាក់ដឹកនាំ​អាស៊ាន​មិន​ដែល​ទុក​ចិត្ត​មហាយក្ស​ចិន​ទាំង​ស្រុង​ឡើយ ហើយ​តែងតែ​ប្រកាន់​យ៉ាង​ខ្ជាប់ខ្ជួន​នូវ​គោលការណ៍​មួយ​ច្បាស់ នោះ​គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​កុំ​ឲ្យ​អាស៊ី​​អាគ្នេយ៍​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​ផ្តាច់​មុខ​របស់​ចិន​បាន។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨​មក​នៅ​ក្រោយ​​​ជំនួប​​កំពូល​អាស៊ានម្តងៗ តែងតែ​មាន​រៀប​ចំ​ឡើង​នូវ​អ្វី​ដែល​គេ​ហៅ​ថា ជំនួប​កំពូល​អាស៊ាន​បូក​៣ គឺ​បូក​ចិន ជប៉ុន និង​កូរ៉េ ខាង​ត្បូង។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ រៀងរាល់​ឆ្នាំ​នៅ​ពេល​បិទ​បញ្ចប់​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ាន​ហើយ ក៏​តែងតែ​មាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ដែរ​នូវ​អ្វី​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ី​បូព៌ា​រវាង​ប្រទេស​អាស៊ាន​ទាំង​១០ និង​ចិន ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ឥណ្ឌា អូស្រ្តាលី​ ​នូវែលសេឡង់ សហរដ្ឋអាមេរិក​ព្រម​ទាំង​រុស្ស៊ី។

ការ​ដែល​អាស៊ាន​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ទុក​ចិត្ត​ចិន​កុម្មុយនិស្ត​មួយ​រយ​ភាគ​រយ គឺ​មិនមែន​​ចៃដន្យ​​ឡើយ។ ចូរ​កុំ​ភ្លេច​ថា គោលដៅ​សំខាន់​ជាង​គេ​មួយ​នៃ​ការ​បង្កើត​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឡើង​នៅ​​ឆ្នាំ១៩៦៧ គឺ​ការ​បង្រួបបង្រួម​គ្នា​ជា​ខែល​មួយ ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​គ្រោះថ្នាក់​កុម្មុយនិស្ត។

ដោយ​ឡែក ក្នុង​បច្ចុប្បន្នកាល​នេះ នៅ​ម្ខាង​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​ថ្លែង​ថា ចង់​បាន​តែ​សន្តិភាព​និង​ស្ថិរភាព​នៅ​ក្នុង​តំបន់។ ក៏​ប៉ុន្តែ នៅ​ម្ខាង​ទៀត កាយវិការ​របស់​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​មិន​ទាន់​ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​នៅ​ឡើយ​ទេ​ថា ចិន​ជា​មហា​ប្រទេស​ដែល​និយម​អំណាច​ស្រទន់​The soft power។ ជាក់​ស្តែង មហិច្ឆតា​របស់​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​នៅ​តែ​បន្ត​បណ្តាល​ឲ្យ​ភាព​តានតឹង​កើត​ឡើង​ជា​រឿយៗ។ ភាព​តានតឹង​ចេះ​តែ​បន្ត​កើត​ឡើង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន រវាង​ចិន​និង​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ាន​មួយ​ចំនួន ជាអាទិ៍​ជាមួយ​វៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី និង​ព្រុយណេ។

គឺ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​តានតឹង​បែប​នេះ​ហើយ​ដែល​អាស៊ាន​បាន​បើក​ដៃ​ទទួល​សហរដ្ឋ​​អាមេរិក តាម​រយៈ​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ាន-អាមេរិក តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩​មក។

ការ​ខិត​ចូល​ជិត​គ្នា​រវាង​សហរដ្ឋអាមេរិក​និង​អាស៊ាន មិន​យូរ​មិន​ឆាប់ វា​នឹង​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ល្អក់​កករ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​អាស៊ាន ពីព្រោះ​វា​បើក​លទ្ធភាព​ឲ្យ​អាមេរិក​បង្កើន​វត្តមាន និង​ទម្ងន់​របស់​ខ្លួន នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ដែល​ចិន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ដែន​អំណាច​របស់​ខ្លួន។

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ច្បាស់​ជា​នឹង​ឆ្លៀត​ពន្យល់​ដល់​បណ្តា​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន នូវ​តួនាទី​ដ៏​ចាំ​បាច់​របស់​ខ្លួន ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុង​ដំណោះស្រាយ​នៃ​ជម្លោះ​ទី​ប្រជុំ​កោះ​Paracel និង​Sprately ជា​ដើម។ ត្រង់នេះ នៅ​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​២០១០ នា​ពេល​ដែល​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ាន-អាមេរិក កំពុង​តែ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​នៅ​ញូយ៉ក ស្រាប់​តែ​ក្រសួង​ការបរទេស​ចិន​ចេញ​​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ព្រមាន​ថា ចិន​ជំទាស់​មិន​ឲ្យ​ប្រែក្លាយ​បញ្ហា​ទីប្រជុំ​កោះ​Paracel និង​Sprately ទៅ​ជា​បញ្ហា​អន្តរជាតិ​ទេ បាន​ន័យថា ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ចង់​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​ទី​ប្រជុំ​កោះ​ទាំងពីរ​នេះ ជា​ឧភតោភាគី គឺ​ថា​ជាមួយ​ភាគី​ជម្លោះ​នីមួយៗ​ដាច់​ពី​គ្នា។

មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ មិន​យូរ​មិន​ឆាប់ វត្តមាន​របស់​អាមេរិក​នៅ​ក្នុង​វេទិកា​អាស៊ាន ក៏នឹង​អាច
បណ្តាលឲ្យមាន​ការ​បាក់បែក​គ្នា​រវាង​ប្រទេស​អាស៊ាន​ដែល​មាន​ទំនោរ​ទៅ​រក​អាមេរិក និង​ប្រទេស​អាស៊ាន​ដែល​មាន​ទំនោរ​ទៅ​រក​ចិន។ ដោយហេតុ​តែ​ការវិវឌ្ឍន៍​ទៅ​នៃ​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​នៅ​ក្នុងអាស៊ាន មាន​រួច​ស្រេច​ទៅ​ហើយប្រទេស​ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​អាមេរិក​និង​ប្រទេស​ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​ចិន៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI