នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

ប្រវត្តិ​ស្រា​ប៊ីយែរ L'histoire de la bière

លោក ថាច់​ ដេត សាស្រ្តាចារ្យ​នៅ​វិទ្យាស្ថាន INALCO ក្រុង​ប៉ារីស
លោក ថាច់​ ដេត សាស្រ្តាចារ្យ​នៅ​វិទ្យាស្ថាន INALCO ក្រុង​ប៉ារីស

កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន​ប្រិយមិត្ត​បាន​ស្ដាប់​អំពី​ប្រវត្តិ​និង​ប្រពៃណី​នៃ​ការ​ទទួល​ទាន​ស្រា​ទំពាំង​បាយជូរ ដែល​ហៅ​ជា​ភាសា​បារាំង​ថា​ Vin។ នៅ​​ថ្ងៃ​នេះ​ ថាច់ ដេត ​​សូម​លើក​យក​ប្រធានបទ​ ស្ដី​អំពី​ការ​បរិភោគ​ស្រា​ប៊ីយែរ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មក​បក​ស្រាយ​ជូន។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

Mais avant de parler de la consommation et de la production de bière au Cambodge, il est intéressant de connaître d’abord son origine et l’histoire de sa consommation en Europe et dans le monde.

ស្រា​ប៊ីយែរ ដែល​តាំង​តែ​ពី​ជំនាន់​អ៊ុនតាក់​មក​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ខ្មែរ​និយម​ហៅ​របៀប​ម្យ៉ាង​ទៀត​តាម​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា​ស្រាបៀរ​នោះ កាល​ពី​ជំនាន់​អាណានិគម​បារាំង​រហូត​ដល់​សម័យ​លន់នល់ ខ្មែរ​ហៅ​តាម​បារាំង​ថា​ឡាប៊ីយេ។ ពាក្យ​ថា​ឡាប៊ីយេ​ ឬ ​ស្រា​ប៊ីយែរ​នេះ​គឺ​ជា​ការ​បញ្ចេញ​សំឡេង​ពីរ​បែប​នៃ​ពាក្យ​បារាំង​តែ​មួយ​ហៅ​ថា​La bière ។ ខ្ញុំ​បាទ​នឹង​ត្រឡប់​មក​និយាយ​ពី​ស្រា​ប៊ីយែរ ឬ ស្រាបៀរ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​ក្រោយ​ពី​នឹង​បាន​បក​ស្រាយ​ពី​ដើម​កំណើត​នឹង​ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​បរិភោគ​ស្រា​ប៊ីយែរ​ជូន​ជា​មុន​សិន។

L'histoire de la bière est intimement liée à celle de ses ingrédients classiques que sont l’orge et l’épeautre (une variété de blé) dont l’apparition a été attestée aux environs de 8000 avant l’ère chrétienne en Mésopotamie, la région à l’est de la Méditerranée – là où le vin a été inventé également.

នេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​សនិដ្ឋាន​ទូលំ​ទូលាយ​ម្យ៉ាង តែ​ភស្ដតាង​ដែល​អ្នក​បូរាណ​វិទ្យា​រក​ឃើញ​ដែល​មាន​អាយុ​កាល​យូរអង្វែង​ជាង​គេ​នៅ​តំបន់​ Sumer ​អាច​ឲ្យ​កំណត់​បាន​ត្រឹម​តែ​៤០០០ ទៅ ៥០០០​ឆ្នាំ​មុន​គ្រឹស្ត​សករាជ​ប៉ុណ្ណោះ។ នៅ​សម័យ​នោះ ស្រា​ប៊ីយែរ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ sikaru ដែល​ប្រែ​ឲ្យ​ចំ​ថា​នំប៉័ង​រាវ​ ព្រោះ​ហេតុ​ថា​ ស្រា​ប៊ីយែរ​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​អាហារ​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ការ​ហូបចុក​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​នា​សម័យ​នោះ។

On la fabriquait par cuisson de galettes à base d'épeautre et d'orge que l'on mettait à tremper dans de l'eau, afin de déclencher la fermentation nécessaire à la production d'alcool en rendant la céréale digestible, et que l'on assaisonnait avec de la cannelle, du miel ou toutes autres épices en fonction des préférences des clients. De récentes découvertes en archéobotanique à Roquepertuse, mentionnées dans l’article de Bouby, Boissinot, Marinval de la revue Human Ecology, publié en juin 20011, ont mis en évidence que les Provençaux brassaient déjà leur bière en -2500 avant J.-C.

ចំណែក​ឯ​អារយធ៌មរ៉ូម​នឹង​ក្រិក ដូច​ខ្ញុំ​បាទ​បាន បក​ស្រាយ​ជូន​ពី​សប្ដាហ៍​មុន គេ​និយម​ស្រា​ទំពាំង​បាយជូរ​ជាង​ស្រា​ប៊ីយែរ។ ដូច្នេះ​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​ពួក​ក្រិក​មក​តាំង​ទីលំនៅ​នៅ​ម៉ារសីយ​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​នៃ​ស្រុក​បារាំង​សព្វ​ថ្ងៃ ហើយ​ក្រោយ​មក​ទៀត​នៅ​ពេល​ពួក​ជន​ជាតិ​រ៉ូម​បាន​ទៅ​កាន់​កាប់​យ៉ាង​យូរ​អង្វែង​នៅ​តំបន់​ Méditerranée តំបន់​ទាំង​នោះ​បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ស្រា​ទំពាំង​បាយ​ជួរ​ច្រើន​ជាង​ស្រា​ប៊ីយែរ ហើយ​ក៏​បាន​បោះបង់​ការ​ផលិត​ស្រា​ប៊ីយែរ​ចោល​ទៅ។

La bière était considérée comme la boisson des Barbares du nord de l'Europe, qui l'appréciaient pour son goût et pour son degré d'alcool assez élevé. Dans le nord de l’Europe, la consommation du vin se développait parallèlement à celle de la bière dans les pays conquis par les Romains et la culture des matières premières de la bière s'implante durablement au-delà des latitudes favorables à la viticulture.

ចាប់​ពី​សម័យ​នោះ​មក​យើង​អាច​បែង​ចែក​អឺរុប​ជា​ពីរ​ផ្នែក គឺ​អឺរុប​និយម​ស្រា​ទំពាំង​បាយជូរ​ មាន​ន័យ​ថា​អឺរុប​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​ដែល​បាន​ទទួល​អារយធ៌ម​ពី​ជន​ជាតិ​រ៉ូម និង​មួយ​ផ្នែក​ទៀត​គឺ​អឺរុប​និយម​ស្រា​ប៊ីយែរ សំដៅ​ទៅ​លើ​អឺរុប​ខាង​ជើង​ដែល​មាន​អារយធ៌ម​ចេញ​ពី​ក្រុម​ជន​ជាតិ​ anglo-germanique។​ ស្រា​ប៊ីយែរ ភាសា​បារាំង​សម័យ​បូរាណ​ហៅ​ថា​ cervoise ​មក​ពី​ភាសា​ឡាតាំង​ថា​ cervesia ដែល​ក្លាយ​ចេញ​ទៅ​ជា​ភាសា​អេស្ប៉ាញុ​ថា ceveza។

Dans l’Europe chrétiens du Moyen Âge, les rois – à commencer par Charlemagne – favorisent la viticulture mais aussi la fabrication de la bière, en particulier dans les pays du nord de l’Europe, dont ils accordent le premier privilège aux moines brasseurs. La tradition monastique veut que les moines assurent l’hébergement et les repas aux gens de passage. Les moines vont alors profiter de ce privilège pour mener à bien de multiples expérimentations sur les techniques de fabrication et l'aromatisation de la bière, créant, par exemple, la bière à l'écorce de chêne ou la soupe de bière.

ដូច្នេះ​ចូល​មក​ដល់​សម័យ​កណ្ដាល​នៃ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​អឺរុប មាន​ន័យ​ថា​រវាង​សតវត្ស​ទី​៤​រហូត​ដល់​ដើម​សតវត្ស​ទី​១៦ លោក​សង្ឃ​សាសនា​កាតូលិក​ដែល​នៅ​ប្រចាំ​ក្នុង​វត្ត​ហៅ​ថា​ Monastère ឬ Abbaye ​បាន​ដើរ​តូនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ផលិត​ស្រា​ប៊ីយែរ ក៏ ដូច​ស្រា​ទំពាំង​បាយជូរ​ដែរ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ស្រា​ប៊ីយែរ​ភាគ​ច្រើន​មាន​ឈ្មោះ​តាម​ឈ្មោះ​វត្ត​កាតូលិក។

Il faudra attendre le XVe siècle et Jean Sans Peur, duc de Bourgogne, pour voir l'utilisation du houblon prendre de l'ampleur. Ce dernier imposa en effet le houblon comme arôme principal de la bière, stabilisant un peu plus son goût. Jean Sans Peur meurt en 1419 après avoir créé l'ordre du Houblon. Un édit en 1435 impose cette recette et le mot bière apparaît pour la première fois dans une ordonnance rendue le 1er avril 1435.

ពាក្យ​ថា bière ក្នុង​ភាសា​បារាំង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​គឺ​ជា​ពាក្យ​ដែល​ភាសា​បារាំង​ខ្ចី​មក​ពី​ក្រុម​ភាសា​អាឡឺម៉ង់​ ប្រហែល​ជា​ភាសា​ហូឡង់ដ៍ ។ ពាក្យ​នេះ​បាន​ចូល​មក​ជំនួស​ពាក្យ​បារាំង​បូរាណ​ថា​ Cervoise ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៥ ដោយ​ហេតុ​ថា​ពាក្យ​ទាំង​ពីរ​សំដៅ​ទៅ​លើ​របៀប​ផលិត​ស្រា​ប៊ីយែរ​ពីរ​បែប​ខុស​គ្នា។ ពាក្យ​ថា​ Cervoise សំដៅ​ទៅ​លើ​របៀប​ផលិត​ស្រា​ប៊ីយែរ​ដោយ​មិន​ប្រើ​រុក្ខ​ជាតិ​មួយ​ប្រភេទ​ហៅ​ថា​ houblon ដែល​ជួយ​រក្សា​រស់​ជាតិ​ស្រា​ឲ្យ​បាន​ថេរ​។ រី​ឯ​ពាក្យ​ថា bière គឺ​សំដៅ​លើ​របៀប​ផលិត​ដោយ​ប្រើ​ houblon ។ ដោយ​ការ​ផលិត​ស្រាបៀរ​ចាប់​ពី​សតវត្ស​ទី​១៥​មក ត្រូវ​ប្រើ houblon នៅ​ប្រទេសបារាំង ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ពាក្យ​ bière ចូល​មក​ជំនួសពាក្យ Cervoise ពី​ពេល​នោះ​មក។

À partir du XIXème siècle, se développent à la fois les industries de la bière et les micro-brasseries en Europe, en particulier en Allemagne, dans le Royaume-Uni et en Belgique. Dans le Royaume-Uni est née la bière brune.

ស្រា​ប៊ីយែរ​ប្រហែល​បាន​នាំ​ចូល​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង តែ​នៅ​ពេល​នោះ​ពុំ​សូវ​មាន​នរណា​មាន​លទ្ធភាព​អាច​ទទួលទាន​បាន​ទេ។ ក្នុង​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម គេ​ឃើញ​មាន​កើត​រោង​ចក្រ​ស្រា​ប៊ីយែរ​ជាតិ តែ​ដូច​ជា​ពុំ​សូវ​មាន​អ្នក​ញ៉ាំ​ដូច​សព្វ​ថ្ងៃ​ទេ។ ស្រា​ប៊ី​យែរ​ចាប់​ផ្ដើម​និយម​ទទួល​ទាន​ជា​ទូទៅ​គឹ​ចាប់​ពី​ទាហាន​អិនតាក់​ចួល​មក។ នៅ​ពេល​នោះ​មាន​ម៉ាក​ស្រា​ជា​ច្រើន​ដែល​គេ​បាន​នាំ​ចូល​ ហើយ​ការ​លក​ដូរ​ស្រា​ប៊ីយែរ​ដែល​គេ​ចាប់​ផ្ដើម​ហៅ​ថា​ស្រាបៀរ​វិញនោះ បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​សង្គម​និង​បញ្ហា​សុខភាព​ប្រជាជន​ជា​ច្រើន ដូច​ជា​បញ្ហា​ដែល​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ស្ត្រី​ឡង់សេ​ស្រាបៀរ​ដែល​ក្រុម​ហ៊ុន​ស្រា​ឲ្យ​ប្រាក់​កំរៃ​យោង​ទៅ​តាម​អត្រា​នៃ​បរិមា​ស្រា​ដែល​លក់​ដាច់ ។ ការ​គៀប​សង្កត់ បគ្គលិក​ដើម្បី​បាន​កំរៃ​ចូល​ច្រើន​មក​ដល់​ខ្លួន​ពី​សំ​ណាក់​ក្រុម​ហ៊ុន​ទាំង​នោះ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​ស្រី​ឡង់សេ​មាន​រក​ល្បិច​ដើម្បី​លក់​ឲ្យ​បាន​កាន់​តែ​ច្រើន ដូច​ជា​បង្ខំខ្លួន​ជួយ​ញ៉ាំ​ស្រា​កំដរ​ភ្ញៀវ​ប្រុស​ៗ ជា​ដើម។

សព្វ​ថ្ងៃ​ស្រា​ប៊ីយែរ ជា​ពិសេស​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ​ក្លាយ​ជា​ភេសជ្ជៈ​សាមញ្ញ​ទៅ​ហើយ​។ ក្នុង​ប្រទេស​ខ្មែរ​សព្វ​ថ្ងៃ មាន​ស្រាប៊ីយែរ ច្រើន​ជាង​១០​marques។ ក្រៅ​ពី​​​ស្រូវ​សំឡី គេអាច​ផលិត​ស្រា​ប៊ីយែរ​ចេញ​ពី​ពោត​ ឬ ពី​ស្រូវ​អង្ករ​បាន៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI