ទុយនីស៊ី-បោះឆ្នោត-អារ៉ាប់

វិបាក​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​លើក​ទី​២ ​នៅ​ទុយ​នី​ស៊ី ​ក្រោយ​«រដូវ​ផ្កា​រីក​អារ៉ាប់»

ប្រជាជន​បោះឆ្នោត​ជា​លើក​ទីមួយ​ក្រោយ​មេកាន់​អំណាច​ផ្តាច់ការ​​បិន​ អាលី​ធ្លាក់​ចេញពីអំណាចកាលពីពេលកន្លងមក។
ប្រជាជន​បោះឆ្នោត​ជា​លើក​ទីមួយ​ក្រោយ​មេកាន់​អំណាច​ផ្តាច់ការ​​បិន​ អាលី​ធ្លាក់​ចេញពីអំណាចកាលពីពេលកន្លងមក។ ©Reuters

ការិយាល័យ​បោះ​ឆ្នោត​បើក​នៅ​ម៉ោង​៧​ព្រឹក​ ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ ទី​២៦​ តុលា​នេះ ​ក្នុង​ប្រទេស​ទុយ​នី​ស៊ី។ ​ប្រជាជន​ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​ឱ្យ​ទៅ​បោះ​ឆ្នោះ​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្ត្រ​ជា​លើក​ទី​២​ គិត​ចាប់​តាំង​ពី​ការ​ផ្តួល​រំលំ​ប្រធានាធិបតី​ បង់ អា​លី (Ben Ali)​ ដែល​បាន​បង្កើត​បដិវត្តន៍​«រដូវ​ផ្កា​រីក​អារ៉ាប់»។ ​តើ​ភាគី​ណា​ខ្លះ​មាន​វត្ត​មាន ​ហើយ​អ្វីខ្លះ​ជា​វិបាក​នយោបាយ​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ថ្ងៃ​នេះ?

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

វិបាក​ទី១នៃ​ការបោះឆ្នោត​សភា​លើក​ទី២ ក្រោយពី​ប្រធានាធិបតី បង់ អា​លី (Ben Ali) ធ្លាក់​ពី​អំណាច​គឺ៖ អត្រា​នៃ​អ្នកបោះឆ្នោត។ មានតែ​ជាង៥លាន​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​ទៅ​ចុះឈ្មោះ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​គ្រប់​អាយុ​បោះឆ្នោត៨លាន​នាក់ ហើយ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនាបោះឆ្នោត​ក៏​មិនសូវ​ទាក់ទាញ។ ជារឿយៗ ប្រជាជន​ទុយ​នី​ស៊ី ក្នក់​ចិត្តនឹង​អ្នកនយោបាយ​របស់ខ្លួន។ នេះ​ជាការ​បោះឆ្នោត​តាមបែប​សមាមាត្រ តែមួយ​ជុំ ដើម្បី​ជ្រើសរើស​តំណាងរាស្ត្រ២១៧នាក់ ក្នុង​ចំណោម​​បញ្ជី​បេក្ខជន១៤០០សន្លឹក។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​អ្នកវិភាគ​វិញ ការប្រកួតប្រជែង​ខ្លាំង​ទំនង​ជា​ប្រព្រឹត្តទៅ​តែ​រវាង​គណបក្ស​ពីរ​ទេ ពោលគឺ​គណបក្ស​អង់​ណា​ដា (Ennahda) និង​គណបក្ស​នី​ដា​ទូ​ន​ណេ​ស (Nida Tounes) បើទោះបីជា​ពុំមាន​គណបក្ស​ណាមួយ ដែល​មើលទៅ អាច​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​តែឯង​ក៏ដោយ។

ប្រសិនបើ​ច្បាស់​ដូច​ការ​ទាយ​មែន ការបោះឆ្នោត​ថ្ងៃនេះ​ក៏​ប្រហែលជា​បង្កើតឱ្យមាន​ប៉ូល​ពីរ ក្នុង​ជីវិត​នយោបាយ​ទុយ​នី​ស៊ី​ផងដែរ។ ប៉ូល​មួយ​គឺ​ក្រុម​អ្នកនយោបាយ​ឥស្លាម ដែល​បាន​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ២០១។ នៅ​ឆ្នាំ២០១៣ បន្ទាប់ពី​ការ​លប​ធ្វើ​មនុស្សឃាត​ពីរដង ពាក់​ព័ន្ធ​នយោបាយ ដោយ​ពួក​សកម្មប្រយុទ្ធ​ជី​ហាត គណបក្ស​អង់​ណា​ដា បាន​បង្ខំចិត្ត​ចុះ​ពី​អំណាច ក្រោម​សំពាធ​បក្សប្រឆាំង។ ដោយ​នៅតែ​ជា​គណបក្ស​ដែលមាន​សំឡេង​ភាគច្រើន ក្នុង​រដ្ឋសភា ប៉ុន្តែ​កាន់តែ​ខ្សោយ​ក្នុង​អំណាច​ប្រតិបត្តិ ហើយ​តុល្យការ​សេដ្ឋកិច្ច​មិនល្អ ពួក​ឥស្លាម​ងាក​មក​អួត​អំពី​ការកែប្រែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែល​ត្រូវ​បានអនុម័ត​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់ខ្លួន។ នោះ​ជា​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលមាន​លក្ខណៈ​សេរី​ច្រើន ចំពោះ​ពិភព​អារ៉ាប់។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត គណបក្ស​អង់​ណា​ដា នៅតែ​ទទួល​ការគាំទ្រ​ពី​សកម្មជន​មូលដ្ឋាន ដ៏​ច្រើនជាងគេ និង​រឹងមាំ​ជាងគេ​បំផុត។

គូប្រជែង​របស់​គណបក្ស​អង់​ណា​ដា គឺ​គណបក្ស​នី​ដា​ទូ​ណេ​ស របស់លោក​អតីត​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី បឺ​ហ្ស៊ី កា​អ៊ី​ដ អេ​ស្សឹ​ប​ស៊ី (Beji Caïd Essebsi) ដែលមាន​អាយុ៨៨ឆ្នាំ និង​ជា​បេក្ខជន​ប្រ​ធានា​ធាប​តី។ ទើប​បង្កើតបាន​ប្រហែល២ឆ្នាំ គណបក្ស​សង្គមនិយម ដែលមាន​ទំនោរ​ប្រឆាំង​ឥស្លាម​នេះ ចង់​ក្លាយជា​ទាយាទ​នៃ​ប្រពៃណី​ទំនើប​របស់លោក អា​ប៊ី​ប ប៊ួ​ក​ហ្គី​បា (Habib Bourguiba) អតីត​ធានា​ធិបតី​ដំបូង​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ទុយ​នី​ស៊ី។ នី​ដា​ទូ​ណេ​ស ដែលជា​ញឹក​ញាប់ ត្រូវបាន​រិះគន់​ដោយ​គូប្រជែង​ថា​ជា​គណបក្ស​នៃ​របប​ចាស់ មើលទៅ​ទើប​អាច​ប្រជែង​នឹង​ពួក​ឥស្លាម​បាន។

សន្តិសុខ​នៃ​ការបោះឆ្នោត​គឺជា​ក្តីបារម្ភ​ចម្បង​របស់​ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​នៅ​ទុយ​នី​ស៊ី ហៅ​កាត់​ថា អ៊ី​ស៊ី (ISIE)។ នគរបាល​ប្រមាណ​ជា៨ម៉ឺន​នាក់​ត្រូវបាន​ដាក់ពង្រាយ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស។ ពីរ​ថ្ងៃក្រោយ​ការ​វាយឆ្មក់​ដ៏​មរណៈ​ប្រឆាំង​សកម្មជន​ជី​ហាដ នៅ​ជាយ​រដ្ឋធានី​ទុយ​នី​ស អាជ្ញាធរ​ខ្លាច​មានការ​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​ណាមួយ មក​បំផ្លាញ​ដំណើរ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅក្នុង​ប្រទេស។ ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​អ៊ី​ស៊ី​នឹង​បញ្ចេញ​លទ្ធផល​ផ្លូវការ​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI