ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ

សករាជ ៨ឆ្នំារបស់លោក លុយឡាបានឈានដល់ទីបញ្ចប់

សំឡេង ០៧:២៣
លោកលុយឡា ប្រធានាធិបតី​ប្រេស៊ីល​ផុតអាណត្តិ
លោកលុយឡា ប្រធានាធិបតី​ប្រេស៊ីល​ផុតអាណត្តិ ©Reuters

ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី៣ ខែតុលា ឆ្នំា ២០១០ មាន​ប្រជាជន​ប្រេស៊ីល​ជិត ១៣៦លាន​នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូល​រួម​បោះឆ្នោត​ជា​សាកល។ ជា​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​សមាជិក​ថ្មី​នៃ​រដ្ឋសភា បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​សមាជិក​ថ្មី​ចំនួន ២ ភាគ ៣​នៃ​ព្រឹទ្ធសភា បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​អភិបាល​ខេត្ត ក្រុង និង​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​តំណាងរាស្រ្ត​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​សហព័ន្ធ​ទំាង ២៧។ លោក​ប្រធានាធិបតី​ផុតអាណត្តិ លុយឡា​ត្រៀម​ខ្លួន​ចុះ​ចេញ​ពី​កៅអី​ប្រធានាធិបតី ដែល​លោក​បាន​អង្គុយ​អស់​រយៈពេល ៨ឆ្នំា។ តើ​អ្វី​ទៅ ជា​តុល្យការ​នៃ​ការ​ដឹក​នំា​របស់​លោក​លុយឡា ក្នុង​រយៈពេល​៨ឆ្នំា​កន្លង​ទៅ​នេះ ?

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

មិន​ដែល​មាន​ឡើយ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ជាង ប្រំារយ​ឆ្នំា​របស់​ខ្លួន ដែល​ស្ថានភាព​នៃ​ប្រទេស​ធំ​ជាង​គេ​មួយ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ទ្វីប​អាមេរិកឡាទីន បាន​និង​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​គំរូ​មួយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់ និង​នៅ​លើ​សាកលលោក។ ក្រោម​ការ​ដឹក​នំា​របស់​លោក​លុយឡា​ក្នុង​រយៈពេល​៨ឆ្នំា​កន្លង​ទៅ​នេះ លោក​លុយឡា​បាន​នំា​ប្រទេស​ប្រេស៊ីល​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​មហា​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​ទី​១ ក្នុង​តំបន់ និង​ជា​មហា​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​ទី​៨​ក្នុង​លោក ជា​មួយ​នឹង​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​វិជ្ជមាន​ជានិច្ច។ សម្រាប់​ឆ្នំា ២០១០ កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រេស៊ីល​អាច​នឹង​មាន​ប្រមាណ​ជា ៧%។ ប្រេស៊ីល​គឺ​ជា​កសិដ្ឋាន​ពិភពលោក ជា​មួយ​នឹង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​សម្បូរ​បែប​ដែល​ខ្លួន​មាន ទំាង​នៅ​លើ​ដី និង​ក្រោម​ដី។ មាន​ជង្រុក​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ចំនួន​ពីរ​ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ គឺ​ធនធាន​ប្រេង និង​រ៉ែ​ដែក។ បច្ចុប្បន្ន ប្រេស៊ីល​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​នំា​ចេញ​ទីមួយ​ក្នុង​លោក នូវ​ផលិតផល​សណ្តែក ស្ករ អេតាណុល សាច់គោ សាច់មាន់ និង​ថ្នំាជក់។ គឺ​ជា​មួយ​នឹង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​សម្បូរបែប​ទំាង​អស់​នេះ​ហើយ ដែល​បាន​ជម្រុញ​ឲ្យ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រេស៊ីល​មាន​សន្ទុះ​ទៅ​មុខ​យ៉ាង​លឿន​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ។

សន្ទុះ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រេស៊ីល​បាន​មក​ដោយ​កត្តា​ធំៗ​ចំនួន​ពីរ ទីមួយ៖ គឺ​កំណើន​នៃ​ការ​ចំណាយ​របស់​គ្រួសារ​ដែល​មាន​ជីវភាព​ថ្នាក់​មធ្យម តាម​រយៈ​រូបមន្ត​ដ៏​សក្តិសិទ្ធិ​របស់​លោក លុយឡា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា « Bolsa Famillia » ឬ​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ថា « អាហារូបករណ៍​គ្រួសារ » ។ ក្នុង​រយៈពេល ៨ឆ្នំា មាន​ប្រជាជន​ប្រេស៊ីល​ចំនួន ២៩លាននាក់​បាន​ងើប​ផុត​ពី​ភាព​ក្រីក្រ និង​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​មាន​ជីវភាព​ថ្នាក់​មធ្យម។ កត្តា​ធំ​ទី​ពីរ​នៃ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រេស៊ីល​បច្ចុប្បន្ន គឺ​បាន​មក​ពី​ភាព​រឹងមំា​នៃ​សកម្មភាព​របស់​រោងចក្រ សហគ្រាស និង​ក្រុមហ៊ុន​ប្រេស៊ីល​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ពិសេស នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ផលិតផល​វត្ថុធាតុដើម និង​ផលិតផល​ឧស្សាហកម្ម។

« Bolsa Famillia » ឬ « អាហារូបករណ៍គ្រួសារ »
« Bolsa Famillia » ឬ « អាហារូបករណ៍គ្រួសារ » ©RFI

« Bolsa Famillia » « អាហារូបករណ៍​គ្រួសារ »

នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម​ដែល​លោក លុយឡា​បាន​អនុវត្ត​ក្នុង​រយៈពេល ៨ឆ្នំា​កន្លង​មក គឺ​ជា​នយោបាយ​មួយ​ដែល​លោក លុយឡា​បាន​ដើម​តាម ឬ​ក៏​ថា​បាន​បន្ត​ពី​ប្រធានាធិបតី​មុន​គឺ​លោក Fernando Henrique Cardoso ដែល​ជា​អ្នក​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ជា​គូ​ប្រជែង​របស់​លោក។ លោក Cardoso ក៏​ចង់​ប្រែ​ក្លាយ​ប្រេស៊ីល​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ប្រទេស​តតិយៈ​លោក តាម​រយៈ​ការ​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច និង​ការងារ។ ក៏​ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​លោក លុយឡា​ធ្វើ​បាន​ប្រសើរ​ជាង​លោក Cardoso នោះ គឺ​ការ​​វាយលុក​ដល់​ឫសគល់​នៃ​ភាព​ក្រីក្រ​តែ​ម្តង។ លោក លុយឡា​កំចាត់​បាន​នូវ​ជំងឺ​មហារីក​នៃ​ភាព​ក្រីក្រ តាម​រយៈ​ការ​បង្កើត​រូបមនុ្ត « Bolsa Famillia » ឬ​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ថា « អាហារូបករណ៍​គ្រួសារ »។ តំាង​តែ​ពី​លោក​លុយឡា​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​ប្រេស៊ីល​ក្នុង​ឆ្នំា ២០០២​មក គោលដៅ​របស់​លោក គឺ​បំបាត់​គ្រោះ​ទុរ្ភិក្ស។

តាម​រយៈ​រូបមន្ត « អាហារូបករណ៍​គ្រួសារ » នេះ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្តល់​ប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​ប្រចំា​ខែ​ពី ១០ ទៅ ១០០​ដុល្លារ, ឲ្យ​ដល់​គ្រួសារ​ក្រីក្រ និង​ក្រីក្រ​ខ្លំាង​បំផុត ប្រមាណ​ជា​ ១​លាន ២​សែន​គ្រួសារ។ ជា​ថ្នូរ​ត្រលប់​វិញ ឪពុក ម្តាយ​ត្រូវ​បញ្ជូន​កូន​ទៅ​សាលារៀន។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ កសិករ​ក្រីក្រ​ទទួល​បាន​ឥណទាន​ពី​រដ្ឋ​មាន​​ទឹក​ស្អាត និង​​ភ្លើង​​អគ្គិសនី​​ប្រើ​​បា្រស់។ មួយ​វិញ​ទៀត ដើម្បី​ដំឡើង​អំណាច​ទិញ​របស់​ប្រជាជន​ក្នុង​ជីវភាព​ប្រចំា​ថ្ងៃ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដំឡើង​ប្រាក់ខែ​អប្បបរមា​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នំា​ដែល​គិត​ពី​ឆ្នំា ២០០៣ ដល់​ឆ្នំា ២០១០​នេះ គឺ​កើន​រហូត​ដល់​ទៅ​៥៤%។

ជា​លទ្ធផល​ជាក់ស្តែង​ ក្នុង​រយៈពេល​តែ ៨​ឆ្នាំ​របស់​លោក លុយឡា មាន​ប្រជាជន​ប្រេស៊ីល​ចំនួន ២៩លាននាក់​បាន​ងើប​ផុត​ពី​ភាព​ក្រីក្រ ហើយ​ទន្ទឹម​គ្នា​ជា​មួយ​គ្នា​នេះ មាន​៣១​លាន​នាក់​បាន​ទទួល​កម្រិត​ជីវភាព​មធ្យម។ ជា​រួម​ទៅ លោក​លុយឡា​ដែល​ខ្លួន​ឯង​មាន​កំណើត​ចេញ​មក​ពី​គ្រួសារ​ក្រីក្រ បោះបង់​សាលា​តំាង​ពី​អាយុ ១០​ឆ្នំា ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើការ ជា​កម្មករ​តំាង​ពី​អាយុ ១៤ឆ្នំា ជា​ប្រធាន​សហជីព ជា​អ្នក​បង្កើត​គណបក្ស​ពលករ និង​ធ្លាប់​ចាញ់​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​ចំនួន ៣ដង​នោះ លោក លុយឡា​មិន​បាន​ភ្លេច​ពី​ប្រភពដើម​ជា​អ្នក​ក្រ​របស់​ខ្លួន​ទេ។ ម្ល៉េះ​ហើយ​បាន​ជា​ពេល​ដឹក​នំា​ប្រទេស​មាន បាន​ហើយ លោក​មិន​ញញើត​នឹង​ចែក​រំលែក​ផ្លែផ្កា​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន។

លោកស្រី Dilma Roussef (រូបខាងឆ្វេង) និង​លោក​ប្រធានាធិបតី​ផុតអាណត្តិ Lula da Silva
លោកស្រី Dilma Roussef (រូបខាងឆ្វេង) និង​លោក​ប្រធានាធិបតី​ផុតអាណត្តិ Lula da Silva ©REUTERS/Edison Vara

គម្លាត​សង្គម​នៅ​តែ​មាន​ខ្លំាង​រវាង​តំបន់​ប៉ែក​ខាង​ជើង និង​ត្បូង

គឺ​ជា​គម្លាត​សង្គម​រវាង​តំបន់​ប៉ែក​ខាង​ត្បូង​ដែល​ទំនើប​ទាន់​សម័យ និង​សម្បូរ​អ្នក​មាន និង​តំបន់​ប៉ែក​ខាង​ជើង​ដែល​ចាស់​គម្រិល និង​សម្បូរ​អ្នក​ក្រីក្រ​តោកយ៉ាក។ សេវា​អប់រំ​សាធារណៈ​នៅ​តាម​សាលា​បឋមសិក្សា និង​មធ្យមសិក្សា នៅ​តែ​អន់ខ្សោយ ប្រព័ន្ធ​សុខភាព​គ្មាន​គុណភាព នគរបាល គ្មាន​សមត្ថភាព អំពើ​ពុករលួយ​បន្ត​ស៊ីរូងផ្ទៃក្នុង​ប្រទេស អំពើ​ហិង្សា​កំពុង​បន្ត​កើត​មាន​នៅ​តាម​ទីក្រុង​ធំៗ​ជា​ច្រើន និង​ក្រុម​គ្រួសារ បក្ស​ពួក​និយម​កំពុង​បន្ត​រីកស្គុះស្គាយ។

ទំាង​នេះ​សុទ្ធសឹង​ជា​បញ្ហា​ដែល​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​ត្រូវ​បន្ត​ដោះស្រាយ។ តែ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ វា​មិន​សូវ​ជា​យ៉ាប់​ដូច​កាល​ពី​លោក​លុយឡា​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​នោះ​ទេ។ សករាជ​របស់​លោក​លុយឡា​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​ហើយ តែ​លទ្ធផល​ដែល​លោក​លុយឡា​បាន​បន្សល់​ទុក​ឲ្យ គឺ​ធំធេង​ណាស់។

លោក លុយឡា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រេស៊ីល​មាន​ឥទ្ធិពល និង​ទឹកមាត់ប្រៃ ទំាង​នៅ​លើ​ឆាក​តំបន់ និង​នៅ​លើ​ឆាកអន្តរជាតិ។ ប្រេស៊ីល​ក្រោម​អាណត្តិ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋ​របស់​លោក លុយឡា ​បាន​និង​កំពុង​បន្ត​ទាមទារ​អាសនៈ​អចិន្ត្រៃយ៍​មួយ​នៅ​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ លោក លុយឡា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រេស៊ីល​ក្លាយ​ជា​មហា​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​ទី ១​ក្នុង​តំបន់ និង​ទី ៨ ក្នុង​លោក។

ដូច្នេះ​ឃើញ​ថា ការងារ​របស់​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​នៃ​ប្រទេស​ប្រេស៊ីល​នឹង​មិន​យ៉ាប់យ៉ឺន​ពេក​ទេ។ សករាជ​របស់​លោក លុយឡា​បាន​ចប់​ហើយ តែ​លោក លុយឡា​នៅ​តែ​មាន​ការ​គំាទ្រ​ពី​ប្រជាជន​រហូត​ដល់ ៨០%។ នេះ​ស​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ដើម​តាម​ផ្លូវ​ដែល​ត្រួសត្រាយ​ដោយ​លោក លុយឡា​ទេ។ កុំ​តែ​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្រិត​អំណាច​ប្រធានាធិបតី​តែ ២​អាណត្តិ កុំ​អី​លោក​លុយឡា​ជាប់​មួយ​អាណត្តិ​ទៀត ដោយ​មិន​បាច់​បង្ខំ។ តែ​លោក លុយឡា​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​មាន​អាយុ​ជិត ៦៥​ឆ្នំា បានបញ្ជាក់​ថា ក្នុង​មួយ​ជីវិត​មនុស្ស​យើង មិន​មែន​មាន​តែ​ជីវិត​ប្រធានាធិបតី​មួយ​ទេ។

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI