ដល់វេន​ប្រទេស​ស៊ីរី​ត្រូវទទួល​ររងគ្រោះនឹង​បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ​អារ៉ាប់ឬ?​

សំឡេង ០៦:៤១
បាតុករ​ស៊ីរីដាក់​សម្ពាធ​ទៅលើ​របប​​គ្រប់គ្រង​​ផ្តាច់ការរបស់​​Bachar el-Assad ​នៅ​ជិត​វិហារ​ al-Omari នៅទីក្រុង​ Deraa
បាតុករ​ស៊ីរីដាក់​សម្ពាធ​ទៅលើ​របប​​គ្រប់គ្រង​​ផ្តាច់ការរបស់​​Bachar el-Assad ​នៅ​ជិត​វិហារ​ al-Omari នៅទីក្រុង​ Deraa © Reuters/Khaled al-Hariri

មិនទាំងដល់​មួយខែផង​ ​ ស្ថានការណ៍​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ដុនដាប​យ៉ាងខ្លាំង​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីរី។​ ឥឡូវនេះ​ ខ្យល់​បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ​អារ៉ាប់​បាន​មក​បក់បោក​លើ​ប្រទេស​ស៊ីរី។​ ចាប់តាំង​ពី​ថ្ងៃទី​១៨មីនា​មក​ទីក្រុង​ដែរ៉ា​ដែលឋិត​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ ១០០ប្លាយ​គីឡូម៉ែត្រ​ខាងត្បូង​រដ្ឋធានី​ដាម៉ាស​កំពុង​ឋិត​នៅក្នុង​ស្ថានភាព​ រំជើប​រំជួល​ដ៏​គួរឲ្យ​បារម្ភ។ 

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

កត្តា​ដែល​មក​ធ្វើឲ្យ​ស្ថានការណ៍​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីរី​ធ្លាក់ចុះ​ដុនដាប​មាន​ច្រើន​ ​ ដែលក្នុងនោះ​មាន​កត្តា​នយោបាយ​ ​ កត្តា​សង្គម​និងសេដ្ឋកិច្ច​ ​ ហើយនិង​កត្តា​សាសនា។

 
ក៏​ប៉ុន្តែ​ដើមរឿង​នៃ​ការ​រំជើបរំជួល​កើតមាន​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីរីនេះ​គឺ​បណ្តាល​មកពី​មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួន​កូនសិស្ស​ប្រមាណ​១៥នាក់​កាលពី​ជាង១០ថ្ងៃ​មុន។​ កូនសិស្ស​ទាំងនោះ​បាន​ត្រូវ​គេ​ចោទ​ថា​ ​ បាន​សរសេរ​ដាក់នៅលើ​ជញ្ជាំង​នៃ​ទីក្រុង​នូវ​ពាក្យស្លោក​នៃ​បដិវត្តន៍​អេហ្សីប​ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​តាមរយៈ​ទូរទស្សន៍​Al-Jazira ដ៏​ប្រជាប្រិយ​ថា​ ​ “​ប្រជាជន​ទាមទារ​ចង់​ឲ្យ​របប​គ្រប់គ្រង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ដួលរលំ”​។

ការចាប់​ឃុំ​ខ្លួន​ហើយនិង​ការ​បញ្ជូន​កូនសិស្ស​ក្មេងៗ​ទាំងនោះ​ទៅ​ទីក្រុង​ដាម៉ាស​បាន​ធ្វើឲ្យ​ប្រជាជន​នៅ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា​កើតមាន​ការ​ខឹង​ក្រេវក្រោធ​យ៉ាងខ្លាំង។​ ជាពិសេស​កូនសិស្ស​ខ្លះ​ជា​កូនចៅ​ដែល​ចេញ​ពី​ក្រុម​កុលសម្ព័ន្ធ​ដ៏​សំខាន់​ដែល​ឋិត​នៅ​ប៉ែក​ខាងត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ស៊ីរី​ហើយនិង​នៅ​ប៉ែក​ខាងជើង​នៃ​ប្រទេស​ហ្សកដានី។​ នៅ​ថ្ងៃទី​១៨មីនា​កន្លងទៅ​ ​ ក្រោយពី​មាន​ពីធី​សូត្រធម៌​នៃ​ថ្ងៃសុក្រ​ ​ កំហឹង​ក្រេវក្រោធ​របស់​ប្រជាជន​នៃ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា​ក៏​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​កើតមាន​ជា​ការ​ប៉ះទង្គិច​មួយ​ដ៏​ហិង្សា​រវាង​កងកម្លាំង​រក្សា​សន្តិសុខ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​ពុំ​ចេះ​ឈប់ឈរ​រហូតដល់​ពេលនេះ។​ បាតតុកម្ម​និង​ភាព​រំជើប​រំជួល​នេះ​បាន​រីក​រាលដាល​ដល់​ទីក្រុង​ជិតខាង​ជាច្រើន​ទៀត។

ហើយ​បាតុកម្ម​ដែល​កើតមាន​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​នេះ​បាន​ត្រូវ​ទទួល​រង​ការវាយ​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឃោរឃៅ​ពី​សំណាក់​កងកម្លាំង​រក្សា​សន្តិសុខ​ស៊ីរី​ដែល​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​១១នាក់​និង​មនុស្ស​ជាច្រើន​នាក់​ទៀត​បាន​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន។​ ទាំងនេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ស៊ីរី​រឹងរិត​តែ​ក្តៅ​ក្រហាយ​បន្ថែម​ទៀត។

ក្រោយពី​មាន​ការវាយប្រហារ​យ៉ាងហិង្សា​កាលពី​ថ្ងៃអង្គារ​ទី២២​មីនា​ទៅលើ​វិហារ​អ៊ីស្លាម​Al Omari ដែល​ជាទី​ជម្រក​របស់​ក្រុម​បះបោរ​ប្រឆាំង​រួចមក​ ​ នៅ​ថ្ងៃពុធ​ទី២៣​មីនា​ម្សិលមិញ​ ​ កងកម្លាំង​រក្សា​សន្តិសុខ​ស៊ីរី​បាន​បាញ់​ទៅលើ​អ្នក​ចូលរួម​បុណ្យសព​ជនពីរនាក់​ដែលបាន​ស្លាប់​កាលពី​យប់មុន​នៅ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា។​ ទាំងនះ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​ប្រមាណ​១៥នាក់​ ​ ហើយ​លោក​អភិបាល​ក្រុង​នៃ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា​ដែលជា​ប្រភព​នៃ​ការបះបោរ​រំជើបរំជួល​ក៏​បាន​ត្រូវ​ដកចេញ​ពីមុខ​តំណែង។​ ទីក្រុង​ដែរ៉ា​ឥឡូវនេះ​បាន​ត្រូវ​ឡោមព័ទ្ធ​ដោយ​កងកម្លាំង​យោធា​និង​កងកម្លាំង​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ភេរវជន។​ សូមបញ្ជាក់ថា​ ប្រទេស​ស៊ីរី​ជា​ប្រទេស​ឋិត​នៅក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​ផ្តាច់ការ​អស់​រយៈពេល​៤០ឆ្នាំ​មកហើយ​ ​ បច្ចុប្បន្ននេះ​ប្រទេស​ស៊ីរី​ឋិតនៅ​ក្រោមការ​គ្រប់គ្រង​របស់​លោក​ប្រមុខរដ្ឋ​Bachar el-Assad ដែល​កំពុង​តែ​ខិតខំ​បង្ហាញ​ឲ្យ​គេឯង​ឃើញថា​ ​ លោក​ពុំមែន​ជា​មនុស្ស​ទន់​ខ្សោយ​ដូច​អ្នកដឹកនាំ​នៃ​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ជិតខាង​ឡើយ។

ប្រជាជន​ស៊ីរី​ទាមទារ​ចង់បាន​ពី​របបគ្រប់គ្រង​ស៊ីរី​បច្ចុប្បន្ន​នូវ៖

ទី១-សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញមតិ​ ​ និង​សេរីភាព​នយោបាយ​ឲ្យ​មាន​លក្ខណៈ​ធំទូលាយ​ជាង​សព្វថ្ងៃនេះ។

ទី២-លុបចោល​នូវ​ការប្រកាស​ដាក់ប្រទេស​ឲ្យ​ឋិត​នៅក្រោម​ភាព​អាសន្ន​ដែល​របប​ផ្តាច់ការ​El-Assad បាន​ដាក់​គំនាប​តាំងពី​ឆ្នាំ១៩៦៣​មក​ម៉្លេះ។

ទី៣-ប្រឆាំងនឹង​អំពើ​ពុករលួយ​ហើយនិង​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីរី។

ក្រៅពីនេះ​ ​ ក៏​នៅមាន​ការទាមទារ​ផ្នែក​សាសនា​ផងដែរ។​ គួររំលឹកថា​ លោក​ប្រមុខរដ្ឋ​Bachar el-Assad ដែល​បាន​ឡើងមក​កាន់​អំណាច​នៅ​ឆ្នាំ២០០០​ក្រោយ​ពី​អតីត​ប្រធានាធិបតី​ជា​ឪពុក​បាន​ស្លាប់​រួចមក​ ​ លោក​Bachar el-Assad ​ដែល​ជាប់​ឆ្នោត​ម្តងទៀត​ជា​ប្រធានាធិបតី​នៅ​ឆ្នាំ២០០៧​ដោយបាន​ទទួល​សម្លេង​ឆ្នោត​គាំទ្រ​រហូត​ដល់ទៅ​៩៧%​ជាអ្នក​កាន់​សាសនា​អ៊ីស្លាម​និកាយ​Alaouite ​ដែល​ជា​ផ្នែកមួយ​នៃ​សាសនា​អ៊ីស្លាម​និកាយ​Chiite នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស៊ីរី​​មួយ​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ភាគច្រើន​ជាអ្នក​កាន់​សាសនា​អ៊ីស្លាម​និកាយ​Sunnites។

ក្រុមបាតុករ​ស៊ីរី​ឥឡូវនេះ​កំពុង​បារម្ភ​ខ្លាច​កើតមាន​ការវាយ​បង្ក្រាប​ដ៏​សែន​ឃោរឃៅ​ដូច​កាលនៅ​ឆ្នាំ១៩៨២​ទៀត​ ​ ដែល​កាលណោះ​របបគ្រប់គ្រង​ផ្តាច់ការ​ស៊ីរី​បាន​វាយបង្ក្រាប​ការ​ងើប​បះបោរ​នៃ​ក្រុម​ “Frères musulmans”​នៅ​ទីក្រុង​Hama ដែល​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​ប្រមាណ​២០ ០០០នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​សរុប​ប្រមាណ​២០០ ០០០នាក់។​ ហើយ​សម័យ​ដ៏​ខ្មៅងងឹត​នៃ​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៨០​ដែល​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​របស់​ប្រធានាធិបតី​Hafez el-Assad ដែល​ជាឪពុក​របស់​ប្រធានាធិបតី​ស៊ីរី​បច្ចុប្បន្ន​Bachar el-Assad ក៏​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​អ្នក​បាត់ខ្លួន​ប្រមាន​៧០ ០០០នាក់​ផងដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថា​ ​ នៅពេល​ដែល Bachar el-Assad​ឡើងមក​កាន់​អំណាច​នៅ​ឆ្នាំ២០០០​ ​ គេ​សង្ឃឹមថា​យុវជន​ Bachar el-Assad​ដែល​បាន​ទទួល​ការអប់រំ​និង​សិក្សា​នៅ​បរទេស​ពិត​ជា​ទីសង្ឃឹម​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីរី​ ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ឡើយ​ ​ ក្តី​សង្ឃឹម​ទាំងនោះ​ក៏​បាន​ត្រូវ​រលាយ​ខ្សុល​ដូច​អំបិល​ត្រូវទឹក។​ ឥឡូវនេះ​របប​គ្រប់គ្រង​ Bachar el-Assad​បាន​ចោទ​ថា​ ​ គេបាន​ធ្វើការ​ភូតភរ​កុហក​ពាន់ព័ន្ធ​នឹង​សោកនាដកម្ម​នៅ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា។​ ប៉ុន្តែ​បាតុកម្ម​និង​ការរំជើបរំជួល​នៅ​ទីក្រុង​ដែរ៉ា​និង​នៅ​ទីក្រុង​ដទៃទៀត​បាន​​បណ្តាល​ឲ្យ​អ្នក​កាន់កាប់​អំណាច​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីរី​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​កើតមាន​ក្តីបារម្ភ​យ៉ាងខ្លាំង។

ទាំង​លោក​អគ្គលេខាធិការ​នៃ​អ ស ប ​បាន គីមូន​ ​ ទាំង​ប្រទេស​ធំៗ​នៃ​សហភាព​អឺរ៉ុប​មាន​ដូចជា​ប្រទេស​បារាំង​ ​ ប្រទេស​អង់គ្លេស​ ​ ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ជាដើម​ សុទ្ធតែ​បាន​ធ្វើការ​ប្រកាស​ទាមទារ​ឲ្យ​អ្នកដឹកនាំ​ស៊ីរី​បច្ចុប្បន្ន​គោរព​សិទ្ធិសេរីភាព​និង​គោរព​សេចក្តី​ថ្លៃថ្នូរ​នៃ​ប្រជាជន​ស៊ីរី​ស្លូតត្រង់​របស់​ខ្លួន៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI