នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

Mon beau Sapin

សំឡេង ០៧:១៣
លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិត​ច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង
លោក ឆាយ ហុកផេង បណ្ឌិត​ច្បាប់ និង​ជា​ចៅក្រម​ផ្នែក​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង RFI/Chhay Hoc Phéng

នៅ​ក្នុង​នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍​សប្តាហ៍​នេះ លោក​ឆាយ ហុកផេង សូម​ធ្វើ​​អត្ថាធិប្បាយ​អំពី​ ដើម​ស្រល់​និង​ដើម​ត្នោត។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

Chers auditeurs, le beau sapin de Noël finit toujours à la poubelle. Le sapin n’est un arbre pas comme les autres. On ne va pas mettre un chêne ou un érable à la poubelle. ça prend trop de place. On préfère dès lors les découper pour en faire les bûches. Tandis que le sapin, quant à lui, il finit mal sa vie.

ប្រិយមិត្ត​អ្នក​ស្តាប់​ជា​ទី​មេត្រី ព្រៃព្រឹក្សា​លត្តាវល្លិ៍​ជា​ជម្រក​នៃ​សត្វ​ធាតុ​ទាំងឡាយ​ក៏​ពិត​មែន​ហើយ ប៉ុន្តែ​មនុស្ស​ត្រូវការ​ព្រៃឈើ​ជា​ចាំបាច់​ ក្នុង​ជីវិត​របស់​គេ​ ដើម្បី​សាង​សង់​ផ្ទំ ចម្អិន​អាហារ​ ឬ​ក៏​ជា​ទី​កំសាន្ត លំហែ​អារម្មណ៍។ រីឯ​ដើម​ស្រល់​​លម្អ​លំនៅ​ដ្ឋាន​ពេល​ណូអែល​ជា​​ប្រយោជន៍​អ្វី​ដែរ ?

Au commencement de l’histoire, le maître sélectionne « son » sapin de Noël qui va recevoir les mille et une décoration. Puis, parents et enfants posent fièrement devant lui pour immortaliser l’instant de Noël dans la carte SD. Aussi, le sapin fait-il partie de la famille. On lui sourit, on le caresse du regard, on lui fait confiance en plaçant les bottes sous sa « protection » dans l’attente du père Noël.

ដើម​ស្រល់​គ្មាន​មែក​គ្មាន​ធាង ស្កឹម​ស្កៃ​ដូច​ឈើ​ព្រៃ​ដទៃ​ទៀត​ទេ។ ស្រល់​ជា​ប្រភេទ​ឈើ​ដែល​ឆាប់​ឆេះ​ទ្រលោម​ជាង​ឈើ​ឯទៀត ពីព្រោះ​វា​ដក់​ជាប់​ដោយ​ជ័រ​ ឆក់​យក​អណ្តាត​ភ្លើង​ឆាប់​រហ័ស ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ជ័រ​ចន្លុះ។​

A Phnom-Penh, pays des bouddhistes, devant les grandes concessionnaires d’automobiles nippones, les sapins hauts de 5/6mètres richement décorés et illuminés la nuit tombante sont les vedettes du trottoir Phnom-Penhois. De même à Siem Reap, les hôtels rivalisent des décors en sapin au pied duquel trône le père Noël, dans un carrosse en diamant tiré par les rennes.

ខ្មែរ​យើង​មិន​និយម​យកឈើ​ស្រល់​មក​ចម្អិន​អាហារ​ទេ ពីព្រោះ​ឈើ​នេះ​ដោយ​ងាយ​គ្មាន​​ទុក​រងើក​ភ្លើង ហើយ​យើង​ក៏​មិន​និយម​យក​ដើម​ស្រល់​មក​តុប​តែង​លម្អ​ក្នុង​ផ្ទះ​ លើក​លែង​តែ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ណូអែល​ ចំពោះ​ពួក​និយម​សាសនាគ្រិស្ត។

En voyant tout cela, je me suis promis de vous faire une chronique, chers auditeurs, au mois d’avril prochain, chronique relative aux décors de nouvel an khmer. Comment les marchands des carrosses et de sommeil vont éveiller nos sens ? Par quel mode de décors vont-ils s’y prendre ?

ក្រោយ​ពី​ថ្ងៃបុណ្យ​ភ្លាម គេ​ក៏យក​ដើម​ស្រល់​ក្រវាត់​ចោល ដោយ​គ្មាន​ចិត្ត​ស្រណោះ​អាល័យ​ ប្រៀប​បាន​នឹង​ផ្កាស្លា​ដែល​មេបា​ចាស់​ទុំ​បាយ​លើ​ក្បាលកូន​កម្លោះ​ក្រមុំ​នៅ​ពេល​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ រួច​ធ្លាក់​ដល់​ដី​គេ​ដើរ​ជាន់​បោស​ប្រមូល​ចូល​ក្នុង​ធុង​សម្រាម។

Revenons-en à nos sapins. Une chanson de Noël prétend que « mon beau sapin, roi des forêts… ». Hélas, son règne n’a pas duré longtemps. Petits ou grands, ils ont été coupés puis transportés jusqu’à la place du marché. C’est là où l’esclave du 24 décembre va subir les enchères. Choisis par sa beauté et emporté avec soin, le sapin intègre la demeure du maître où il débute sa vie d’esclave doré, scintillé de haut en bas par des leds multicolores clignotants et orné des paillettes en tout genre.

បច្ចុប្បន្ន​កាល​ គេ​មិន​និយម​យក​ឈើ​មក​ធ្វើ​ជា​ធ្នឹម ជាពិដាន​ ដំបូល​ផ្ទះ បែរ​ជា​ប្រើ​ដែក​ផ្សាភ្ជាប់​គ្នា​ ព្រោះ​វា​មាន​តម្លៃ​ថោក​។ ប៉ុន្តែ​ទោះបី​​ឈើ​ហ៊ុប​ធំៗ​ល្អៗ កម្រ​នឹង​រក​បាន​ដោយ​ប្រការ​ផ្សេងៗ​ នៅ​មាន​ឈើ​ថោក​មួយ​ប្រភេទ​ដែរ​ជា​ជំនួយ​ជីវិត​ជនក្រីក្រ។

Cependant, détrompons-nous. Ce n’est que le cadavre du sapin que le maître a pris de la main du marchand assassin. Le beau sapin ayant quitté sa forêt ayant quitté la forêt fut coupée à la tronçonneuse. Son corps posé sur un socle l’empêchant de tomber, l’ex-roi de la forêt devient le trophée sacrificiel. Il est dès lors offert au père Noël pour le bonheur éphémère de la famille du maître toute entière.

គឺ​ដើម​ត្នោត ដែលមាន​តម្លៃ​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់ ជា​ទូក​ត្នោត ជា​ដំបូល​ឬ​ជញ្ជាំង​ផ្ទះ ជា​បន្លែ​សម្រាប់​ស្ល​កកូរ ជា​បង្អែម​​និង​ជា​ភេសជ្ជៈ​ផ្អែម​ ឬ​ជុរ និង​ជា​ម្លប់​សម្រាប់​កសិករ​ជ្រក​កម្តៅ​​ព្រះ​អាទិត្យ។

Aussi, le sapin vu sous cet angle, mérite-il d’être brûlé. Cela offrirait une certaine « solennité » au défunt roi de la forêt si non la joie du maître se chauffant à la chaleur du feu de bois. Au lieu de cela, on se débarrasse de l’esclave flétri dont lea dépouille est posée à même le sol …

សម្បត្តិ​ធម្មជាតិ​ខ្មែរ​ ប្រៀប​ដូច​ជារ៉ែ​មាស​ ចិញ្ចឹម​និង​ឧបត្ថម្ភ​ជីវិត​​ជន​ក្រីក្រ មិន​ឱ្យស្លាប់​ដោយ​អត់​អាហារ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ខ្ញុំ​សង្កេត​ឃើញ​ទម្លាប់​អាក្រក់​ដែល​ត្រូវ​តែ​បោះបង់​ចោល​ភ្លាម ដូច​ជា​ការ​បន្ថែម​ជាតិ​គីមី ញ៉ាំង​ឱ្យ​ទឹក​ត្នោត​ផ្អែម​​លើស​ពី​ជាតិ​ដើម​របស់​វា។ អំពើ​នេះ​បំផ្លាញ​គុណភាព សម្បត្តិ​ធម្មជាតិ​ខ្មែរ​និង​បង្កើត​កេរ្ត៍​ឈ្មោះ​អាស្រូវ​ដល់​ប្រទេស​យើង​ គ្រា​ណា​ទេសចរ​បរទេស​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ។

L’être humain oublie vite son compagnon de beuverie et des bonnes bouches car le sapin ayant survécu au-delà du soir du réveillon, il orne toujours la maison le soir du Saint Sylvestre. En effet, le passage de l’année se fait en compagnie du « beau sapin roi de la soirée » avec danse et chants endiablés jusqu’à l’aube.

នៅ​ឯ​បស្ចឹម​ប្រទេស​ តាម​ដង​វិថី​ គេ​ច្នៃ​រុក្ខជាតិ​ឱ្យ​មាន​កម្ពស់​​និង​ទំហំ​ស្មើៗ​គ្នា។ ក្នុង​រដូច​ត្រជាក់​ស្លឹក​ឈើ​ជ្រុះ​ធ្លាក់​ពី​មែក​ រុក្ខវិថី​ទាំង​នេះ​អម​ដោយ​ដើម​ឈើ ខុស​ពី​ប្រក្រតី ដ្បិត​អី​នៅ​ចុង​មែក​ដែល​គេ​កាត់​តំរឹមជានិច្ចនិរន្ត មើល​ទៅ​ឃើញ​ដូច​ជា​ដែ​មនុស្ស​ឃ្លង់​ត្រម៉ោងៗ​ ហែហម​វិថី​ក្លាយ​ជា​ទិដ្ឋភាព​​គួរ​ឱ្យ​សង្វេគ។

La gueule de boire le lendemain des fêtes, à la vue du sapin qui commence à perdre les aiguilles, l’homme se dit à lui-même : ca sent le sapin ! Une fois désacralisé, l’esclave sapin reçoit le traitement d’esclave : jeter dans la fosse commune de la benne à ordures. Moralité, le sapin a-t-il le droit de mourir dignement après un bon et loyal service ? Chers auditeurs, à bientôt.

មនុស្ស​ដែល​ចេះ​ច្នៃ​ធម្មជាតិ ដែល​រើស​យក​ដើម​ស្រល់​តម្កល់​​ចូល​ដល់​ក្នុង​ផ្ទះ​តុបតែង លម្អ​ដូច​កូន​ក្រមុំ​ ត្រូវ​ចេះ​សង​គុណ​ធម្មជាតិ​និង​បរិស្ថាន​វិញ ដោយ​គោរព​ធាតុ​ដើម​របស់​វា ដែល​ជា​កត្តា​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​សុវត្ថិភាព​និង​សុខភាព​ដល់​មនុស្ស​ម្នា​ទូទាំង​ប្រទេស៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI