នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា (Chronique bilingue)

សញ្ញាណនៃរដ្ឋាភិបាលអេឡិចត្រូនិក

សំឡេង ០៩:០៥
លោក ហ៊ែល សម្បត្តិ បណ្ឌិតច្បាប់​ពី​សកលវិទ្យាល័យ​ម៉ុងរ៉េអាល់ (កាណាដា)
លោក ហ៊ែល សម្បត្តិ បណ្ឌិតច្បាប់​ពី​សកលវិទ្យាល័យ​ម៉ុងរ៉េអាល់ (កាណាដា) RFI/Sambath

នាទី​ខ្ញុំ​និយាយ​ពីរ​ភាសា​របស់​យើង​នៅ​សប្តាហ៍​នេះលោកហ៊ែល សម្បត្តិសូមលើក​ឡើង​នូវ​ប្រធាន​បទ​ថ្មី​មួយ​ទៀត​មក​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​ជូន​លោក​អ្នក​ស្តាប់គឺ​ស្តីអំពី៖សញ្ញាណ​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

បច្ចេក​វិទ្យាពត៌មាន​និង​គមនាគម​ថ្មីៗ (Les nouvelles technologies de l’information et de la communication) ពិត​ជា​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ដ៏​ចំបង​លើ​ស្ទើរគ្រប់​វិស័យ​ក្នុង​សង្គម​បច្ចុប្បន្ន​និង​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​សង្គម​ដែល​ក្នុង​នោះ​ស្ថាប័ន​សាធារណៈ​របស់​រដ្ឋ​ក៏​នឹង​ត្រូវ​សម្រប​ខ្លួន ទៅ​តាម​បំលាស់​ប្តូរ​នោះ​ផង​ដែរ។ ការ​សម្រប​ខ្លួន​នេះ​ស្តែង​តាម​រយៈ​ការ​ចាប់​យក​បច្ចេក​វិទ្យាពត៌មាន​និង​គមនាគម​ថ្មីៗ​ទាំង​នោះ​មក​ធ្វើ​ជា​មធ្យោបាយ​ទំនាក់ទំនង​ក្នុង​គោលដៅ​ដើម្បី​កែ​លម្អ​សេវាកម្ម​សាធារណៈ (les services publics) ឲ្យ​មាន​ភាព​ងាយស្រួល​ទាំង​សម្រាប់​អ្នក​ផ្តល់​(គឺស្ថាប័នសាធារណៈ)​និង​ទាំង​សម្រាប់​អ្នក​ទទួល​បាន​សេវាកម្ម​សាធារណៈ (គឺពលរដ្ឋអ្នកប្រើប្រាស់)។ ការ​ធ្វើ​របៀប​នេះ​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា​រដ្ឋបាល​អេឡិចត្រូនិក (Administration électronique) ឬ​រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក (Gouvernement électronique)។

 
Depuis ces dernières années, le concept du gouvernement électronique a pris de l’ampleur tant dans des pays développés que dans des pays en développement, tel que le Cambodge. Le gouvernement électronique concerne toutes les échelles de l’administration, tant nationale que locale voire régionale.

យោង​តាម​អត្ថបទ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ឡាវ៉ាល់​នៃ​ទីក្រុង​គេបិច ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤«រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អភិបាលកិច្ច​អេឡិចត្រូនិក» (« Le gouvernement électronique est un sous-ensemble de la gouvernance électronique »)។
Parce que « le processus qui consiste à utiliser, améliorer, inventer et gérer les outils de gouvernement électronique pour gouverner est appelé la gouvernance électronique ».


នៅ​ក្នុង​ភាសា​បារាំង​គេ​ប្រើ​ពាក្យ « Gouvernement électronique »ឬ​ក៏ « Administration électronique » ជា​ជាង​ពាក្យ « e-Gouvernement » ឬ « e-Administration​ » ដែល​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ភាសា​អង់គ្លេស «e-Government» ឬ «e-Administration»។ ព្រោះថា​គណៈកម្មការ​ទូទៅ​ទទួល​បន្ទុក​ខាង​វាក្យសព្វ​នៃ សាធារណរដ្ឋ​បារាំង (la Commission générale de terminologie et de néologie) យល់​ថា​ក្នុង​ភាសា​បារាំង ការ​ប្រើ​បុព្វបទ « e- » ទៅ​ជំនួស​ឲ្យ​ពាក្យ « électronique » វា​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​អាន ព្រោះ​មិន​ដឹង​ថា​គួរ​អាន​ថា « e- » « é- » និង​នាំ​ឲ្យ​មាន​មន្ទិល​ពី​អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​ដែល​គេ​បញ្ចេញ​សំលេង មកនោះ។

La Commission trouve que « s'il est aisément employé en anglais, notamment pour des raisons phonétiques (voyelle longue et accentuée), il est difficilement identifiable en français. » Alors, La Commission « déconseille l'emploi du préfixe e- sous toutes ses graphies (e-, é-, i-) pour désigner les activités fondées sur les réseaux informatiques et de télécommunication. »

ប្រសិន​បើ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ពាក្យ​ខ្លះ​ដែល​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​អេឡិចត្រូនិក​ទំនង​ជា​មានមន្ទិល គេ​គួរ​ប្រើ​ពាក្យ « en ligne » ដែល​អាច​មាន​ន័យ​ត្រូវ​នឹង​បរិបទ​អ៊ីនធឺណិតជាង​គេ។ ឧទាហរណ៍៖ Commerce en ligne, vente en ligne, enregistrement en ligne, dossier en ligne, mon compte en ligne, administration en ligne voire gouvernement en ligne à la place même du gouvernement électronique…etc.

តែនេះ​គ្រាន់តែ​ជា​អនុសាសន៍​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ជាក់ស្តែង​ទៅ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​បុព្វបទ « e- » ដើម្បី​ជំនួស ឲ្យ​ពាក្យ « électronique » នេះ នៅតែ​ឃើញ​មាន​គេ​ប្រើ​ជា​រឿយៗ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ស្រាវជ្រាវ​នានា ជា ភាសា​បារាំង​នៅ​អាមេរិក​ខាង​ជើង ពិសេស​ក្នុង​ខេត្ត​គេបិច។

Le gouvernement électronique ou l’administration électronique « se caractérise par l’emploi de technologies de l'information et de la communication visant à améliorer les processus, la communication entre usagers et administrations ou entre administrations et (améliorer) l’efficacité de l'administration, que ce soit sur le plan des délais, de la qualité, ou de la productivité des agents publics. » (Wikipédia)

បាន​សេចក្តី​ថា​ការ​អនុម័ត​យក​របៀប​របប​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក ជាឧបករណ៍រៀបចំ និង​ទំនាក់ទំនងនេះ ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល ព្រោះ​វា​នឹង​នាំ​មក​នូវ​ការកែលម្អ លើ ប្រសិទ្ធិភាពការងាររដ្ឋបាល និងចំណេញពេលវេលានិងថវិការ៖

ដោយសារ​ថា វានឹងផ្តល់នូវភាពងាយ ស្រួលក្នុងដំណើរការរដ្ឋបាលដល់អ្នកប្រើប្រាស់ ពន្លឿន​នីតិវិធី និងមានតម្លៃថោក ចំណេញដោយមិន សូវខាតក្រដាស់។ល។

Le gouvernement électronique améliore également le flux d'information entre les citoyens, les associations et les autres institutions administratives. En outre, l’utilisation de cette technologie de pointe dans les services administratifs confère une image dynamique à une ville ou à un pays.

ដូចនេះរដ្ឋាភិបាលអេឡិចត្រូនិក គឺមិន​ត្រឹមតែជា​មធ្យោបាយ​បង្កើន​ប្រសិទ្ធិភាព​នៃ​សេវា​សាធារណៈ​ ប៉ុណ្ណោះទេ​វាថែមទាំង​ជាតម្លៃ​បន្ថែម​ផ្តល់នូវ​រូបភាពដ៏ល្អ​សម្រាប់ខេត្ត​ក្រុង​និង​ប្រទេសទាំ​ងមូល។ ក៏ប៉ុន្តែ ផលប្រយោជន៍ទាំងនេះនឹងអាចទទួលបាន លុះត្រាណាតែមាន​តុល្យភាព​រវាង ចំណូល និងចំណាយ ហើយ​និងក៏អាស្រ័យ​លើសម្ថភាព​និងភាពលូតលាស់​ខាង​សេដ្ឋកិច្ចរបស់ក្រុងឬប្រទេសនោះផងដែរ។

En effet, selon le United Nations E-Government Survey 2014, « Une observation claire est que le niveau de revenu d’un pays est un indicateur général de la capacité et le progrès économique, ce qui influence ainsi son développement du gouvernement électronique. »

ក្នុងរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវឆ្នាំ២០១៤ ដដែលនោះក៏បានបន្តថា៖
ការអភិវឌ្ឈន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវ័ន្ត បច្ចេកវិទ្យាពត៌មាននិងគមនាគមន៍ និងការអប់រំ ក្នុង​នោះ​​រួម​ទាំង​ការ​អប់រំ​ខាង​បច្ចេកវិទ្យាពត៌មាន​និង​គមនាគមន៍​ផង​ដែរ គឺ​សុទ្ធសឹងតែ​មាន​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ជា​មួយ​នឹង​ចំណូល​នៃ​ប្រជាជាតិ​មួយ។ ប្រសិនបើ​គ្មាន​កត្តា​ចូល​រួម​ទាំង​នោះ​ទេ​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​នៃ​ការ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក​ក៏​នឹង​មិនអាច​កើត​មាន​បាន​ដែរ។

Mais ce rapport relativise par la suite cette prémisse en mentionnant que : « Cependant, il est clair que le revenu national ne constitue pas en soi ou ni ne garantie le développement du gouvernement électronique. »
ព្រោះ​របាយការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​នេះ​ស​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា មាន​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​អភិវឌ្ឈ​ប្រព័ន្ធ រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិក​របស់​ខ្លួន​បាន​យ៉ាង​ល្អ​ប្រសើរ បើទោះជា​ប្រាក់​ចំណូល​​របស់​ជាតិ​មិន​ច្រើន​ក៏​ដោយ។

Puis l’inverse est vrai aussi : « tout comme il y a beaucoup de pays qui sont à la traîne en dépit de leur revenu relativement élevé, et qui ont ainsi de bonnes possibilités d'amélioration future. »

ដូច​នេះ​វា​ក៏​អាស្រ័យ​ទៅ​នឹង​សូចនាករ ឆន្ទៈ និង​ផែនការ​នយោបាយ​របស់​រដ្ឋ ក្នុង​ការ​អភិវការ​អភវឌ្ឈន៍ រដ្ឋាភិបាល​អេឡិចត្រូនិ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​បាន​ល្អ​លើ​ការអនុវត្តន៍​ផែនការ​នយោបាយ​​នេះ។

Afin d’avoir une idée sur le classement mondial quant au développement du gouvernement électronique, le Rapport nous fait savoir que : « La République de Corée a conservé la première place en 2014 avec son leadership et se concentre sur l'innovation du gouvernement électronique. L’Australie et Singapour, qui occupe la 2ème et 3ème place en 2014, ont tous deux augmenté considérablement leur performance depuis leur classement mondial en 2012. »

ចំណែក​ចំណាត់​ថ្នាក់​ប្រចាំ​តំបន់​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤​វិញ ទ្វីប​អឺរ៉ុប​នៅ​តែនាំ​មុខ​គេ​លើការ​អភិវឌ្ឈន៍​រដ្ឋាភិបាល អេឡិចត្រូនិក​នេះ​និង​តាម​ពីក្រោយ​ដោយ​ទ្វីប​អាមេរិក ដោយ​មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ជាប់​លំដាប់​ថ្នាក់​ទី​៧ ក្នុង​វិស័យ​នេះ នៅ​ពី​ក្រោយប្រទេស​បារាំង (ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤) និងហូឡង់ (ចំណាត់ថ្នាក់ទី៥) តែ នៅ​ខាង​មុខ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​ដែល​មាន​ចំណាត់​ថ្នាក់​ទី​៨​និង​ប្រទេស​ហ្វាំងឡង់​ទី​១០។

Ce rapport précise que l'un des principaux facteurs qui contribuent à un haut niveau de développement du gouvernement électronique est l'investissement passés et actuels dans les télécommunications, le capital humain et la fourniture de services en ligne.

ចំណែក​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​ក៏​បាន​ខិតខំ​រំកិល​ខ្លួន​យ៉ាង​រហ័ស ពី​ចំណាត់​ថា្នក់​ទី១៥៥​នៅ​ឆ្នាំ​២០១២ មក ចំណាត់​ថ្នាក់​ទី​១៣៩​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤ ចំណោម​ប្រទេសសមាជិក​ទាំង​១៩៣​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI