ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

សង្រ្គាម​ដណ្តើម​កន្លែង​លោក​អាលី ខាមេណី ប្រមុខ​សាសនាអ៊ីស្លាម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ចាប់​ផ្តើម!

សំឡេង ០៥:២៤
លោក​អាលី ខាមេណី ប្រមុខ​សាសនា​អ៊ីស្លាម​អ៊ីរ៉ង់
លោក​អាលី ខាមេណី ប្រមុខ​សាសនា​អ៊ីស្លាម​អ៊ីរ៉ង់ REUTERS/Photo d'archives

នៅ​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់ ព័ត៌មាន​ស្តីពី​សុខភាព​របស់​លោក​ប្រមុខ​សាសនា​អ៊ីស្លាម​អាលី ខាមេណី​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​យក​មក​និយាយ​យ៉ាង​ព្រោងព្រាត។ រូបភាព​ដែល​គ្រប់​គ្នា​បាន​ឃើញ​នោះ គឺ​រូប​លោក​ខាមេណី​ដែល​កំពុង​សម្រាក​នៅ​លើ​គ្រែ​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​ដោយ​មាន​ថ្នាក់ដឹកនំា​អ៊ីរ៉ង់​ចូល​ទៅ​សួរ​សុខទុក្ខ​បន្ត​កន្ទុយ​គ្នា។ ក្រៅ​ពី​ចំណោត​ទាក់ទង​នឹង​ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​ខាមេណី​នោះ ក៏​នៅ​មាន​បញ្ហា​សំខាន់​មួយ​ទៀត​សម្រាប់​ជីវិត​នយោបាយ​របស់​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​ដែរ នោះ​គឺ​ការ​ស្វែង​រក​អ្នកស្នងតំណែង​ពី​លោក​ខាមេណី ប្រសិន​បើ​លោក​ត្រូវ​ស្លាប់។ គួរ​ជម្រាប​ជូន​ថា​នៅ​អ៊ីរ៉ង់ អ្នក​ដែល​មាន​អំណាច​ខ្លំាង​ជាង​គេ គឺ​រូប​ប្រមុខ​សាសនា​នោះ​ឯង។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

បើ​គេ​និយាយ​ពី​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់ គេ​ច្រើន​តែ​និយាយ​ពី​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ​ដែល​របប​ក្រុង​តេហេរ៉ង់​កំពុង​បន្ត​ប្រឈម​មុខ​ទល់​នឹង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ តែ​ពេល​នេះ និង​ជា​លើកទី១ គេ​បាន​បិទ​វង់ក្រចក​ពី​រឿង​នុយក្លេអ៊ែរ ដោយ​ផ្តើម​និយាយ​ពី​បុគ្គល​ម្នាក់​ដ៏​សំខាន់ និង​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​របស់​អ៊ីរ៉ង់​វិញ​ម្តង នោះ​គឺ​ប្រមុខ​ដឹកនំា​សាសនា​អ៊ីស្លាម​ដែល​សព្វថ្ងៃ​កំពុង​ឋិត​ក្នុង​កណ្តាប់ដៃ​លោក​អាលី ខាមេណី។ មាន​អាយុ ៧៥ឆ្នំា លោក​អាលី ខាមេណី​បាន​កាន់តំណែង​មួយ​នេះ​តំាង​ពី​ជាង ២៥ឆ្នំា​មក​ហើយ ពោល​តំាង​ពី​ខែ​មិថុនា ឆ្នំា ១៩៨៩ ដោយ​បន្ត​ពី​លោក​រូហូឡា ខូមេនី។ គឺ​ទើប​តែ​នៅ​ដើម​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នំា ២០១៤ ថ្មីៗ​នេះ​ទេ​ដែល​លោក​អាលី ខាមេណី​បាន​ប្រកាស​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ថា លោក​នឹង​ត្រូវ​ទទួល​ការ​វះកាត់​ប្រូស្តាត និង​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជាជន​អ៊ីរ៉ង់​គ្រប់រូប​ចូលរួម​បន់ស្រន់​ចំពោះ​លោក

ប្រតិបត្តិការ​វះកាត់​ប្រូស្តាត​របស់​លោក​អាលី ខាមេណី​មាន​ដំណើរ​ការ​រួច​រាល់ និង​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ។ តែ​ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ រូបភាព​លោក​ខាមេណី​កំពុង​សម្រាក​លើ​គ្រែ​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​ត្រូវ​បាន​មធ្យោបាយ​ឃោសនា​មហាជន​យក​ទៅ​ចុះ​ផ្សាយ​យ៉ាង​ព្រោងព្រាត ពិសេស​នៅ​បរទេស។ មួយ​វិញ​ទៀត និង​ក្រៅ​ពី​រូបភាព​របស់​លោក​អាលី ខាមេណី​ផ្ទាល់ ក៏​គេ​បាន​ឃើញ​រូបភាព​របស់​ថ្នាក់ដឹកនំាជាន់ខ្ពស់​អ៊ីរ៉ង់​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​បន្ត​កន្ទុយ​គ្នា​ចូល​ទៅ​សួរ​សុខទុក្ខ​លោក​ខាមេណី​ដែរ រួម​មាន លោក​ប្រធានាធិបតី​ហាសាន រ៉ូហានី លោក​ប្រធាន​រដ្ឋសភា លោក​ប្រធាន​តុលាការ ឬ​មួយ​ក៏​លោក​អតីត​ប្រធានាធិបតី​ម៉ាមូត អាម៉ាឌីនេយ៉ាដ​ដែល​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​លោក​អាលី ខាមេណី​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ខ្លំាង​នៅ​ចុង​អាណត្តិ​ទី២។

កន្លង​ទៅ លោក​អាលី ខាមេណី​ក៏​ធ្លាប់​មាន​បញ្ហា​សុខភាព និង​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​យក​មក​និយាយ​ដូច​គ្នា​អ៊ីចឹង​ដែរ។ តែ​អ្វី​ដែល​ខុស​គ្នា​បន្តិច​នៅ​ពេល​នេះ​គឺ​ថា គេ​នំា​គ្នា​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លំាង​ជាង​មុន ព្រម​ទំាង​លើក​យក​ទៅ​និយាយ​យ៉ាង​ផុសផុល​ទៀត​ផង។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​មាន​សំណួរ​មួយ​ចោទ​ឡើង​ថា តើ​សុខភាព​របស់​លោក​អាលី ខាមេណី​វា​សំខាន់​ត្រង់​ណា និង​វា​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​អ្វី​ខ្លះ បើ​ធៀប​នឹង​សុខភាព​របស់​ថ្នាក់ដឹកនំា​អ៊ីរ៉ង់​ផ្សេង​ទៀត។ ចម្លើយ​ជា​លក្ខណៈ​ទូទៅ​នោះ​គឺ​ថា លោក​អាលី ខាមេណី​ក៏​ជា​មនុស្សលោក​ដូច​អ្នក​ដទៃ មិន​ថា​ជា​អ្នកដឹកនំា ឬ​អ្នកសាមញ្ញ​ធម្មតា​ទេ។ តែ​គេ​ក៏​មិន​ត្រូវ​ភ្លេច​និយាយ​ទេ​ថា​នៅ​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​ដែល​កាន់​អំណាច​ផ្តាច់ការ សុខភាព​របស់​ថ្នាក់ដឹកនំា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​បញ្ហា​ស្លាប់ រស់​របស់​ប្រទេសជាតិ។

ឥស្សរជន​ដែល​សំខាន់ និង​មាន​អំណាច​ជាង​គេ​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​មិនមែន​រូប​ប្រធានាធិបតី ឬ​មួយ​ក៏​រូប​ប្រធាន​រដ្ឋសភា​ទេ តែ​គឺ​រូប​ប្រមុខ​សាសនា​តែ​ម្តង។ ប្រមុខ​សាសនា​ដែល​ជា​អ្នក​ក្តោបអំណាច​ទំាង ៣ របស់​រដ្ឋ គឺ​អំណាច​នីតិប្បញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និង​អំណាច​តុលាការ។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ ប្រមុខ​សាសនា​ក៏​មាន​អំណាច​លើ​កងទ័ព និង​មធ្យោបាយ​ឃោសនា​មហាជន​ដែរ និយាយ​ឲ្យ​ស្រួល​យល់ រឿង​ស្លាប់ រស់​របស់​ប្រទេសជាតិ គឺ​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​របស់​ប្រមុខ​សាសនា​តែ​ម្នាក់​គត់។ គួរ​ជម្រាប​ជូន​ថា ប្រមុខ​សាសនា​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ដោយ​ក្រុមប្រឹក្សាពិសេស​មួយ​ដែល​ចូលរួម​ដោយ​ឥស្សជន​សាសនា​ជាន់ខ្ពស់ និង​សមាជិក​ជាន់ខ្ពស់​របស់​ឆ្មំាបដិវត្តន៍​សរុប​មាន​គ្នា ៨៦នាក់ និង​ជាប់​ឆ្នោត​សម្រាប់​រយៈពេល ៨ឆ្នំា ពោល​មិន​ដូច​រូប​ប្រធានាធិបតី​ដែល​ជ្រើសរើស​ចេញ​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​របស់​ប្រជាជន​នោះ​ទេ។

កន្លង​មក មាន​រូបប្រធានាធិបតី​អ៊ីរ៉ង់​ខ្លះ ដូច​ជា​លោក​ម៉ាមូត អាម៉ាឌីននេយ៉ាដ និង​លោក​ហាសាន រ៉ូហានី​បច្ចុប្បន្ន​តែងតែ​បាន​ព្យាយាម​កាត់​បន្ថយ​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រមុខ​សាសនា​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ក៏​ដូច​ជា​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ តែ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​បរាជ័យ​ជានិច្ច។ ដូច្នេះ​ចង់ ឬ​មិន​ចង់ រូប​ប្រមុខ​សាសនា​ពិត​ជា​ឥស្សរជន​នយោបាយ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ម្នាក់​ដែល​គ្មាន​នរណា​អាច​ប៉ះ​បាន។ តែ​គេ​មិន​ត្រូវ​និយាយ​ទេ​ថា ជម្រើស​ប្រមុខ​សាសនា​ម្តងៗ​បាន​ក្លាយ​ជា​សង្រ្គាម​ប៉ាកកា​យ៉ាង​ផុសផុល​រវាង​ស្ថាប័ន​សាសនា និង​ស្ថាប័ន​ឆ្នំា​បដិវត្តន៍ ពិសេស​គឺ​ការ​ទាក់ទង់​នឹង​រូបបេក្ខជន​ដែល​ព្រម​ទទួល​ដោយ​ស្ថាប័ន​ទំាង​ពីរ។ គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា តំាង​ពី​ការ​ប្រកាស​របប​សាធារណរដ្ឋ​អ៊ីស្លាម​ក្នុង​ឆ្នំា ១៩៧៩ មក លោក​អាលី ខាមេណី​គឺ​ជា​ប្រមុខ​សាសនា​ទី២ បន្ទាប់​ពី​លោក​រូហូឡា ខូមេនី។

ពិត​ណាស់​ថា ទោះ​បី​ជា​ប្រតិបត្តិការ​វះកាត់​ប្រូស្តាត​លោក​អាលី ខាមេណី​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​ដោយ​ជោគជ័យ​ក៏​ដោយ ក៏​គេ​មិន​អាច​រារំាង​ទប់ស្កាត់​នូវ​ព័ត៌មាន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ស្នងតំណែង​ពី​លោក​ដែរ។ ហេតុផល គឺ​ដោយសារ​តែ​គេ​នំា​គ្នា​គិត​ពី​ផលវិបាក​នៃ​ជម្ងឺ​ដែល​អាច​ឲ្យ​លោក​ទទួល​មរណៈភាព​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ ព្រោះ​ថា​ចង់ ឬ​មិន​ចង់​នៅ​ពេល​នេះ លោក​អាលី ខាមេណី​កំពុង​មាន​ស្ថានភាព​សុខភាព​មិន​ទៀងទាត់។ តំាង​ពី​ដើម​ខែ​កញ្ញា​មក​ម្ល៉េះ លោក​ខាមេណី​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​រួបរួម​ជា​ធ្លុង​មួយ និង​ស្នើ​ឲ្យ​កាត់បន្ថយ​នូវ​ភាព​មិន​ចុះ​សម្រុង​គ្នា​រវាង​ថ្នាក់ដឹកនំា។ គឺ​ចាប់​តំាង​ពី​ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​សង្រ្គាម​ស្នងតំណែង​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង។

មក​ដល់​ពេល​នេះ មាន​លេច​ឈ្មោះ​បេក្ខជន​ចំនួន ៣រូប ទី១ គឺ​លោក​ម៉ាមូត អាសឺមី ស្ហារូឌី ជា​អាតីត​ប្រធាន​តុលាការ និង​បច្ចុប្បន្ន​ជា​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សាពិសេស ទី២ គឺ​លោក​អាលី អាក្បា អាសឺមី រ៉ាសានយ៉ានី ជា​អតីត​ប្រធានាធិបតី និង​បេក្ខជន​ទី៣ គឺ​លោក​សាដេ ឡារីយ៉ានី ជា​ប្រធាន​តុលាការ។ ឃើញ​ថា សង្រ្គាម​ដណ្តើម​កន្លែង​លោក​អាលី ខាមេណី​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ហើយ និង​ដែល​គេ​មិន​ដឹង​នឹង​ត្រូវ​ចប់​យ៉ាង​ម៉េច​ទេ។ អ្វី​ដែល​គេ​អាច​និយាយ​បាន អ្នកស្នង​តំណែង​ពី​លោក​ខាមេណី​ប្រហែល​ជា​មិន​អាច​ទទួល​បាន​​អំណាច​ខ្លំាងក្លា​ដូច​លោក​ខាមេណី​ទេ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI