ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

លីប៊ី​កំពុង​ផុងខ្លួន​កាន់​តែ​ជ្រៅ ទៅ​ក្នុង​វិបត្តិនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និង​សន្តិសុខ

សំឡេង ០៥:១៨
លោកអាលី ហ្សេដាន (Ali Zeidan) នាយករដ្ឋមន្រ្តី​លីប៊ី​ដែល​ទើបបាន​សភា​ដកតំណែង​កាលពី​ថ្ងៃទី ១១ មីនា ២០១៤
លោកអាលី ហ្សេដាន (Ali Zeidan) នាយករដ្ឋមន្រ្តី​លីប៊ី​ដែល​ទើបបាន​សភា​ដកតំណែង​កាលពី​ថ្ងៃទី ១១ មីនា ២០១៤ REUTERS/Ismail Zitouny

តំាង​ពី​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១១ មីនា​មក កន្លែង​កៅអី​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​លីប៊ី​ត្រូវ​បាន​អង្គុយ​ជា​បណ្តោះអាសន្ន​ដោយ​លោក​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារជាតិ អាប់ដាឡា អាល់តេនី (Abdallah al-Theni)។ នេះ​ក៏​ដោយសារ លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អាលី ហ្សេដាន (Ali Zeidan) ទើប​ត្រូវ​បាន​សភា​បោះឆ្នោត​ដក​សេចក្តីទុកចិត្ត បាត់​ទៅ​ហើយ ជាមួយ​នឹង​សម្លេង​គំាទ្រ​ចំនួន ១២៤សម្លេង​ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​សភា​ទំាង ១៩០នាក់​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​លីប៊ី​សព្វថ្ងៃ។ ហេតុផល​នៃ​ការ​ដកតំណែង​លោក​អាលី ហ្សេដាន​ពេល​នេះ គឺ​ជា​សក្ខីកម្ម​មួយ​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ពី​ការ​ដែល​លីប៊ី​បាន និង​កំពុង​ផុងខ្លួន​កាន់តែ​ជ្រៅ​ទៅ​ក្នុង​វិបត្តិ​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និង​សន្តិសុខ។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

 
ជិត ១ឆ្នំា​កន្លះ​កន្លង​មក​ហើយ​ដែល​លោក​អាលី ហ្សេដាន​បាន​ឡើង​អង្គុយ​កៅអី​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​ទើប​ឆ្លង​កាត់​បដិវត្តន៍​ផ្តួលរំលំ​របប​ផ្តាច់ការ​របស់​លោក​មូអំាម៉ា កាដាហ្វី។ តែ​បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​ថា ១៥ខែ​ក្រោយ​ពី​បាន​កាន់​តំណែង​កំពូល​នេះ​មក លោក​អាលី ហ្សេដាន​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ទំាង​អស់​សម្រាប់​ប្រទេសជាតិ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ស្ថានការណ៍​ហាក់​ដូច​ជា​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ដុនដាប​ទៅៗ ទំាង​ផ្នែក​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និង​សនិ្តសុខ។ នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​លីប៊ី​រៀបចំ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​កាល​ពី​ថ្ងៃទី៦ មីនា​កន្លង​ទៅ ក្រុម​ប្រទេសលោកខាងលិច​ក៏​ធ្លាប់​បាន​ព្រមាន​លោក​អាលី ហ្សេដាន​ឲ្យ​ប្រឹងប្រែង​បន្ថែម​ទៀត​ដែរ។ តែ ៥ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក ពោល​នៅ​ថ្ងៃទី១១ មីនា សភា​លីប៊ី​ក៏​បាន​សម្រេច​កំចាត់​លោក​អាលី ហ្សេដាន​ចេញ​ពី​តំណែង​តែ​ម្តង​ទៅ។ សព្វថ្ងៃ និង​ដោយ​រង់ចំា​ការ​ជ្រើសរើស​បេក្ខជន​ថ្មី​ក្នុង​រយៈពេល ២សប្តាហ៍​ខាង​មុខ កន្លែង​លោក​អាលី ហ្សេដាន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជំនួស​ជា​បណ្តោះអាសន្ន​ដោយ​លោក​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារជាតិ​អាប់ដាឡា អាល់តេនី។

ការ​ដែល​សភា​បាន​ដក​តំណែង​របស់​លោក​អាលី ហ្សេដាន​ពេល​នេះ មិន​មាន​អ្វី​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ វា​ជា​រឿង​មួយ​ដែល​គ្រប់​គ្នា​បាន​ទន្ទឹង​រង់ចំា​ទៀត​ផង។ នេះ​ក៏​ដោយសារ​ថា តំាង​ពី​បាន​ចូល​កាន់​តំណែង​ជា​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៤ វិច្ឆិកា ឆ្នំា ២០១២ មក អ្នកឯករាជ្យ​រូប​នេះ​បាន​បាត់បង់​ប្រជាប្រិយភាព និង​បាន​ទទួល​រង​ការ​រិះគន់ ទិតៀន​កាន់​តែ​ខ្លំាង​ឡើងៗ ទំាង​ពី​ក្រុម​អ្នកនយោបាយ​ដូច​គ្នា ក៏​ដូច​ជា​ប្រជាជន​លីប៊ី​នៅ​គ្រប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ។ រិះគន់ ទិតៀន​ពី​ភាព​ទន់ខ្សោយ និង​អសមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ដឹកនំា​ប្រទេស​របស់​លោក ពិសេស អសមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ធានា​សន្តិសុខ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​ឡើង​ឥទ្ធិពល​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើងៗ​របស់​ក្រុម​ឧទ្ទាម​អ៊ីស្លាមនិយមជ្រុល។

ការ​ដុតបំផ្លាញ​ទីស្នាក់ការ​របស់​ប៉ូលិស សម្លាប់​មន្រ្តីច្បាប់ សម្លាប់​ជនបរទេស អំពើភេរវកម្ម​អត្តឃាត​តាម​រយៈ​ការ​បំផ្ទុះ​រថយន្ត​នៅ​តាម​កន្លែង​សាធារណៈ ទំាង​នេះ​សុទ្ធសឹង​ជា​រូបភាព​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ក្រុមឧទ្ទាម និង​ដែល​រដ្ឋអំណាច​ទីក្រុង​ទ្រីប៉ូលី​បាន​ត្រឹម​តែ​ឈរ​អោបដៃ​មើល​ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែក​តំបន់​នៅ​ប៉ែកខាងត្បូង​ប្រទេស​ដែល​ស្ថិត​ឆ្ងាយ​ពី​ភ្នែកច្រមុះ​របស់​រដ្ឋអំណាច​កណ្តាល​វិញ បាន​បង្កប់​ដោយ​រូបភាព​នៃ​ការ​ប្រកាប់ប្រចាក់​គ្នា​រវាង​ក្រុម​ជាតិពិន្ធុ​ផ្សេងៗ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ចរាចរណ៍​ចេញ ចូល​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំប្រទល់​ដែន។ តើ​ស្ថានការណ៍​ទំាង​នេះ មិន​មែន​ជា​ឱកាស​ល្អ​សម្រាប់​ក្រុមជីហាត​ក្នុង​ការ​ចាប់​យក​អំណាច​ទេ ឬ​យ៉ាង​ណា?

បើ​ងាក​ទៅ​ប៉ែក​ខាងកើត​ដែល​ជា​ជង្រុក​ប្រេង​ឯណោះ ស្ថានការណ៍​រឹតតែ​ធ្លាក់ដុបដាប​ខ្លំាង​ថែម​ទៀត។ តំាង​ពី​ជាង ៦ខែ​កន្លង​មក​ហើយ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុមឧទ្ទាម​ដឹកនំា​ដោយ​អតីត​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​អ៊ីប្រាហ៊ីម ហ្យារ៉ាន​បាន​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​តំបន់​មាសខ្មៅ។ ជា​លើក​ទីមួយ​នា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ ក្រុមឧទ្ទាម​ដែល​កំពុង​កាន់កាប់​អណ្តូងប្រេង​ចំនួន ៣កន្លែង​បាន​សម្រេច​បូមប្រេង​លក់​ខ្លួន​ឯង ដោយ​មិន​បាន​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ក្រុមហ៊ុន​ថាមពលជាតិ​ដែល​ជា​រដ្ឋអំណាច​ស្របច្បាប់​តែ​មួយ​គត់​របស់​ប្រទេស​នោះ​ទេ។ កប៉ាល់ដឹកប្រេង​មួយ​គ្រឿង​ដែល​មាន​ដោតទង់ជាតិ​កូរ៉េខាងជើង​បាន​បើក​ចូល​ដល់​កំពង់ផែ​លីប៊ី និង​បាន​ចាក​ចេញ​វិញ​ដោយ​សុវត្ថិភាព​ជាមួយ​នឹង​បរិមាណ​ប្រេង​ពេញ​កប៉ាល់​ទៀត​ផង។ គឺ​ខុស​ពី​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អាលី ហ្សេដាន​ដែល​ថា កងទ័ព​លីប៊ី​បាន​ស្ទាក់បាញ់​កប៉ាល់​នោះ តែ​ដោយ​ធាតុអាកាស​មិន​ល្អ កប៉ាល់​នោះ​ក៏​បាន​បើក​គេច​ផុត រួច​ឆ្លង​ចូល​ក្នុង​ដែនសមុទ្រ​អន្តរជាតិ​តែ​ម្តង។

កន្លង​មក ក៏​ធ្លាប់​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​ប៉ុនប៉ង​លួច​លក់ប្រេង​ពី​សំណាក់​ក្រុមឧទ្ទាម​ដែរ តែ​មិន​ដែល​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ម្តង​ណា​ទេ។ គឺ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ភាព​អនាធិបតេយ្យ​ជុំវិញ​ការ​គ្រប់គ្រង​អណ្តូងប្រេង​នេះ​ហើយ ទើប​សភា​បាន​សម្រេច​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​កម្លំាងពិសេស​មួយ​ដើម្បី​វាយរំដោះ​យក​អណ្តូងប្រេង​ដែល​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្តាប់ដៃ​របស់​ក្រុមឧទ្ទាម។ តែ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ សេណារីយ៉ូ​មួយ​នេះ​នៅ​តែ​មិន​បាន​ហុច​លទ្ធផល​អ្វី​ជា​ដុំកំភួន​ទេ ដោយសារ​តែ​ឥទ្ធិពល​ខ្លំាង​ជ្រុល​របស់​ក្រុមឧទ្ទាម។ សរុប​មក គឺ​ប្រជាជន​លីប៊ី​ឯណោះ​ទេ​ដែល​កំពុង​ជួប​វិបត្តិ ព្រោះ​ថា បរិមាណ​ប្រេង​ដែល​លីប៊ី​បាន​បូម​ចំនួន ២៥០ ០០០ធុង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ គឺ​ជា​បរិមាណ​ដ៏​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​មាន​ទេ។ ហើយ​វា​ក៏​ជា​លើកទីមួយ​ដែរ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ទ្រីប៉ូលី​បាន​ប្រាប់​ដៃគូ​អន្តរជាតិ​ថា រដ្ឋ​កំពុង​មាន​បញ្ហា​ថវិកា។ នេះ​ពិត​ជា​រឿង​មួយ​ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ឮ​ទាល់​តែ​សោះ​នៅ​លីប៊ី​ក្នុង​នាម​ជា​ប្រទេស​ជង្រុក​ប្រេងកាត។

តើ​នេះ មិន​មែន​ជា​លទ្ធផល​ដឹកនំា​ដោយ​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អាលី ហ្សេដាន​ក្នុង​រយៈពេល ១៥ខែ​កន្លង​ទៅ​ទេ ឬ​យ៉ាង​ណា?។ ឥឡូវ​នេះ និង​ក្រោយ​ពី​ការ​ដក​តំណែង​លោក​អាលី ហ្សេដាន​មក សភា​ខ្លួន​ឯង​ក៏​កំពុង​រង្គោះរង្គើ​ដែរ។ តាម​ធម្មតា សភា​ត្រូវ​ផុតអណត្តិ​តំាង​ពី​ថ្ងៃទី៧ កុម្ភៈ​កន្លង​ទៅ​មក​ម្ល៉េះ តែ​ត្រូវ​បាន​ពន្យាពេល​បន្ថែម​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​រហូត​ដល់​ខែ​ធ្នូ ឆ្នំា ២០១៤​នេះ។

គួរ​ជម្រាប​ជូន​ថា ៣ឆ្នំា​ក្រោយ​ការ​ដួលរលំ​របប​ផ្តាច់ការ​កាដាហ្វី​មក លីប៊ី​កំពុង​បន្ត​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ដឹកនំា​របស់​រដ្ឋាភិបាល​បណ្តោះអាសន្ន ដោយ​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​អ្វី​ទេ។ ក្នុង​សម័យ​អន្តរកាល សភា​បណ្តោះអាសន្ន​ត្រូវ​តាក់តែង​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ឡើង​វិញ រួច​ត្រូវ​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​សភា និង​ប្រធានាធិបតី។ ប៉ុន្តែ​ជាង ១ឆ្នំា​កន្លះ​កន្លង​ទៅ សភា​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ទំាង​អស់។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ក្នុង​រយៈពេល ១ឆ្នំា កន្លះ លីប៊ី​ស្គាល់​តែ​អំពើហិង្សា អស្ថិរភាព​នយោបាយ និង​គ្មាន​ទិសដៅ​អនាគត​ពិត​ប្រាកដ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI