ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ

អ៊ីរ៉ង់​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី ចំ​ពេល​ប្រទេស​កំពុង​ជួប​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​ធ្ងន់ធ្ងរ

សំឡេង ០៥:៣៧
ពលរដ្ឋ​អ៊ីរ៉ង់ ឈរ​តម្រង់ជួរ​នៅមុខ​វិហារ Qom ចូល​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​ថ្ងៃទី ១៤ មិថុនា ២០១៣
ពលរដ្ឋ​អ៊ីរ៉ង់ ឈរ​តម្រង់ជួរ​នៅមុខ​វិហារ Qom ចូល​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​ថ្ងៃទី ១៤ មិថុនា ២០១៣ Reuters/Fars News/Mohammad Akhlagi

នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៤ មិថុនា​នេះ ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់។ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជុំទីមួយ​នេះ មាន​អ្នក​បោះឆ្នោត​ជាង ៥០លាននាក់​ដែល​ត្រូវ​ជ្រើសរើស​ក្នុង​ចំណោម​បេក្ខជន​ឈរឈ្មោះ ៦នាក់ ក្នុង​នោះ មាន ៥​នាក់ ជា​អ្នក​អភិរក្សនិយម និង​ម្នាក់ ជា​អ្នកកំណែទម្រង់។ អ្វី​ជា​ការ​កត់សម្គាល់ ការ​បោះឆ្នោត​អ៊ីរ៉ង់​ពេល​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ចំ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​កំពុង​ជួប​វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច​ធ្ងន់ធ្ងរ។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

 

បើ​តាម​ការ​សង្កេត​ជា​រួម​ទៅ បរិយាកាស​មាន​សភាព​ស្ងាត់​ល្អ គឺ​ហាក់​ដូច​ជា​មិន​សូវ​ពុះ​កញ្រ្ជោល តានតឹង​ដូច​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត កាល​ពី ៤ឆ្នំា​មុន​ទេ។ កាល​ពី ៤ឆ្នំា​មុន សេចក្តីសង្ឃឹម​ថា​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ទុក​ច្រើន តែ​នៅ​ទីបំផុត គឺ​គ្មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​អ្វី​ទេ ដោយ​អ្នកជាប់ឆ្នោត​កាលណោះ ជា​មនុស្ស​ដដែល បន្ត​ពី​អណត្តិ​ទីមួយ គឺ​លោក Mahmoud Ahmadinejad។ តែ​នៅ​ពេល​នេះ លោក Mahmoud Ahmadinejad មិន​អាច​ឈរឈ្មោះ​ជា​លើកទី៣ បាន​ទេ។ ម្យ៉ាង​ទៀត នៅ​ក្រោយ​ការ​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​លើកទី២​របស់​លោក Mahmoud Ahmadinejad កាល​ពី ៤ឆ្នំា​មុន ក្រុម​គណបក្សប្រឆំាង​បាន​រៀបចំ​ក្បួនបាតុកម្ម​បះបោរ​ប្រឆំាង​នឹង​លោក Mahmoud Ahmadinejad យ៉ាង​ខ្លំាងក្លា។ ការ​បះបោរ​ដែល​កាលណោះ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋអំណាច​វាយបង្រ្កាប​យ៉ាង​ហិង្សា។

យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ រូបភាព​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ដំបូង​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ពេល​នេះ ហាក់​ដូច​មិន​មាន​ឧប្បត្តិហេតុ​អ្វី​កើត​ឡើង​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ទេ។ រូបភាព​ផ្តល់​ដោយ​ទូរទស្សន៍​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​បាន​បង្ហាញ​ឃើញ​ពី​អ្នកបោះឆ្នោត​ដែល​កំពុង​ឈរ​តម្រង់ជួរ​យ៉ាង​វែង​អន្លាយ​នៅ​តាម​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​ក្នុង​គ្រប់​សង្កាត់​នានា​នៃ​ទីក្រុង​តេហេរ៉ង់។ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ដែល​បាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​មុន​គេ គឺ​មេដឹកនំា​សាសនា​អ៊ីស្លាម លោក Ali Khamenei។ « ភាពរុងរឿង និង​សុភមង្គល​របស់​ប្រទេស គឺ​វា​អាស្រ័យ​ទំាង​ស្រុង​លើ​ជម្រើស​បេក្ខជន​ល្អ និង​ការ​ចូលរួម​យ៉ាង​ច្រើន​កុះករ​របស់​បងប្អូន » នេះ​ជា​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក Ali Khamenei។

នៅ​ក្នុង​ចំណោម​បេក្ខជន​ទំាង ៦រូប​ដែល​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ មាន ៥​នាក់ ជា​អ្នក​អភិរក្សនិយម និង​ម្នាក់ ជា​អ្នក​កំណែទម្រង់។ ដូច្នេះ​បើ​គេ​ពិនិត្យ​ជា​រួម​ទៅ ការ​ប្រកួតប្រជែង​បាន​និង​កំពុង​ធ្វើ​ឡើង​រវាង​អ្នកកំណែទម្រង់​ម្នាក់ ទល់​នឹង​អ្នកអភិរក្សនិយម ចំនួន ៥នាក់។ មួយ​វិញ​ទៀត នៅ​ក្នុង​ចំណោម​បេក្ខជន​អភិរក្សនិយម​ទំាង ៥នាក់​នោះ មាន​តែ​៣នាក់​ទេ ដែល​មាន​សំណាង​អាច​ប្រកួតប្រជែង​ជាមួយ​បេក្ខជន​តែ​ម្នាក់​គត់​ដែល​មក​ពី​ខាង​អ្នកកំណែទម្រង់។ រីឯ ២នាក់​ទៀត​ត្រូវ​បាន​គេ​ធិបចោល​បាត់​ទៅ​ហើយ។

អ្នកកំណែទម្រង់​ម្នាក់​នោះ គឺ​លោក Hassan Rohani មាន​អាយុ ៦៤ឆ្នំា។ ចំណែក​អ្នកអភិរក្សនិយម​ទំាង ៣នាក់​នោះ មាន​លោក​អតីតប្រមុខការទូត Ali Akbar Velayati លោក​ចៅក្រុងតេហេរ៉ង់ Mahammad Bagher Ghalibaf និង​លោក Saïd Jalili ប្រមុខ​អ្នកចរចា​នុយក្លេអ៊ែរ។ ខណៈ​នេះ បេក្ខជន​នីមួយៗ​បាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​រួច​ហើយ និង​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​បាន​កុះករ ព្រម​ទំាង​សំណូមពរ​ឲ្យ​បេក្ខជន​នីមួយៗ​គោរព​នូវ​ជម្រើស​របស់​ប្រជាជន។ ការ​អំពាវនាវ​ស្រដៀងគ្នា​នេះ ក៏​មាន​ពី​សំណាក់ Ayatollah Ahmad Janati ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ឆ្មំា​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​ជា​អ្នក​ត្រួតពិនិត្យ​ការ​បោះឆ្នោត។ រីឯ​លោក Mohammad Khatami អតីត​ប្រធានាធិបតី​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ថ្លែង​ដោយ​សង្ឃឹម​ថា អ្នកឈ្នះ និង​អ្នកចាញ់​នឹង​បន្ត​បម្រើការ​ឲ្យ​សាសនា​អ៊ីស្លាម និង​ភាព​រុងរឿង​របស់​ប្រទេស​ជាតិ។

បញ្ហា​ដែល​លោក​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​ជា​បន្ទាន់​នៅ​ចំពោះ​មុខ
មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ស្រុក​ និង​ក្រៅ​ស្រុក​ដែល​លោក​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​ជា​បន្ទាន់។ ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី​ពេល​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ចំ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​កំពុង​ឆ្លង​កាត់​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។ អត្រា​អតិផរណា​មាន​ជាង ៣០% ប្រាក់​រៀល​របស់​អ៊ីរ៉ង់​បាន​បាត់បង់​តម្លៃ​ជិត ៧០% និង​ចំនួន​អ្នកអត់ការងារ​ធ្វើ​បាន​កើន​ឡើន​ជា​លំដាប់។ មាន​ប្រជាជន​អ៊ីរ៉ង់​ជាង ៥០% ក្នុង​ចំនួន​ប្រជាជន​សរុប​ទំាង ៧៥លាននាក់ រក​ចំណូល​មិន​បាន​ទំាង ១ដុល្លារ​ផង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​សម្រាប់​រស់។ ចំណែក​បញ្ហា​ក្រៅ​ប្រទេស​វិញ គឺ​អ៊ីរ៉ង់​កំពុង​ប្រឈម​មុខ​ជាមួយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ទាក់ទង​នឹង​សំណុំរឿង​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​ខ្លួន។ គឺ​សំណុំរឿង​នុយក្លេអ៊ែរ​នេះ​ឯង​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​អ៊ីរ៉ង់​កំពុង​ត្រដរ ព្រោះ​ថា ពិត​មែន​តែ​ជា​ប្រទេស​សម្បូរ​ប្រេងកាត​មែន តែ​រដ្ឋអំណាច​ទីក្រុង​តេហេរ៉ង់​កំពុង​ជាប់​ទ័ណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។

ដូច្នេះ ជំហាន​ទីមួយ​របស់​ប្រធានាធីបតី​ថ្មី គឺ​ត្រូវ​បន្ទន់​ឥរិយាបទ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ជុំវិញ​រឿង​នុយក្លេអ៊ែរ។ ត្រង់​ចំណុច​នេះ គេ​មើល​ឃើញ​ថា បេក្ខជន Hassan Rohani ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​អ្នកចរចា​នុយក្លេអ៊ែរ​ក្នុង​ឆ្នំា ២០០៣ គឺ​ជា​ឥស្សរជន​ដែល​ចូលចិត្ត​ប្រើ​នយោបាយ​ទន់ភ្លន់ និង​សម្របសម្រួល​ច្រើន​ក្នុង​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ​នេះ ពោល​គឺ​មិន​សូវ​តឹងតែង​ដូច​បេក្ខជន​ផ្សេង​ទេ។យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ គេ​មិន​មាន​តួលេខ​នៃ​ការ​ស្ទង់មតិ​ណា​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា បេក្ខជន​នេះ មាន​ប្រៀបជាង​បេក្ខជន​នោះ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​នា​ជុំទីមួយ​នេះ​ទេ។ អ្វី​ដែល​គេ​អាច​និយាយ​បាន​នោះ​គឺ​ថា ទោះ​បី​ជា​បេក្ខជន​មួយ​ណា​ឈ្នះ​ក៏​ដោយ ចេញ​មក​ពី​ក្រុមអ្នកអភិរក្សនិយម ឬ​មួយ​ក៏​មក​ពី​ក្រុមអ្នកកំណែទម្រង់​ក៏​ដោយ ក៏​ប្រធានាធិបតី​រូប​នោះ​ត្រូវ​តែ​ស្ថិត​ក្រោម​អំណាច​របស់​មេដឹកនំាសាសនា​អ៊ីស្លាម គឺ​លោក Ali Khamenei ព្រោះ​សូម​ជម្រាប​ជូន​ថា នៅ​អ៊ីរ៉ង់ អ្នក​ដែល​មាន​អំណាច​ពិត​ប្រាកដ មិន​មែន​ប្រធានាធិបតី​ទេ គឺ​មេដឹកនំាសាសនា​អ៊ីស្លាម​ឯណោះ​ទេ​ដែល​ជា​អ្នក​កំណត់​ខ្សែបន្ទាត់​នយោបាយ​របស់​ប្រទេស៕

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI