អានតួអត្ថបទ
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

៤ឆ្នំា​ក្រោយ​បដិវត្តន៍​ផ្តួល​រំលំ​របប​ផ្តាច់ការ អេហ្ស៊ីប​កំពុង​បន្ត​ឆ្លង​កាត់​សម័យ​អន្តរកាល​យ៉ាង​ត្រដាបត្រដួស

សំឡេង ០៤:៥១
តុលាការធម្មនុញ្ញ​ក្នុង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប
តុលាការធម្មនុញ្ញ​ក្នុង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប AFP PHOTO/ MOHAMED EL-SHAHE
៣១ នាទី

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ការ​បោះឆ្នោត​សភា​ដែល​គ្រោង​រៀបចំ​នៅ​ចន្លោះ​ថ្ងៃទី ២១ មីនា និង​ថ្ងៃទី ៧ ឧសភា​ខាង​មុខ​ត្រូវ​បាន​គណៈកម្មការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រកាស​លើក​ពេល​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​វិញ ដោយ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ថ្ងៃខែ​ពិត​ប្រាកដ​ទេ។ ការ​ប្រកាស​លើក​ពេល​បោះឆ្នោត​សភា​ពេល​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង បន្ទាប់​ពី​តុលាការធម្មនុញ្ញ​បាន​ចាត់​ទុក​មាត្រា​ខ្លះ​នៃ​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​បច្ចុប្បន្ន​ថា រំលោភបំពាន​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ គួរ​ជម្រាប​ជូន​ថា ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​គ្មាន​សភា​តំាង​ពី​ឆ្នំា ២០១២ និង​ដែល​អំណាច​ទំាង​អស់​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្តាប់ដៃ​មនុស្ស​តែ​ម្នាក់​គត់ គឺ​លោក​ប្រធានាធិបតី ឧត្តមសេនីយ​អាប់ដែល ហ្វាតា អាល់ស៊ីស៊ី។ តើ​ ៤ឆ្នំា​ក្រោយ​បដិវត្តន៍​ផ្តួល​រំលំ​របប​ផ្តាច់​ការ​របស់​លោក​មូបារ៉ាក់​មក សម័យ​អន្តរកាល​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​អេហ្ស៊ីប​បាន​ចប់​ត្រឹម​នេះ ឬ​យ៉ាង​ណា?

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

វា​ហាក់​ដូច​ជា​មិនមាន​អ្វី​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ខ្លំាង​ពេក​ទេ​ដែល​គម្រោង​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សភា​នៅ​អេហ្ស៊ីប​ដែល​ត្រៀមធ្វើ​នៅ​ចន្លោះ​ពី​ថ្ងៃទី២១ មីនា និង​ថ្ងៃទី៧ ឧសភា​ខាង​មុខ​ត្រូវ​បាន​លើក​ពេល​ជា​ថ្មី​នៅ​ពេល​នេះ។ មិន​ភ្ញាក់ផ្អើល​ព្រោះ​ថា វា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​គ្រប់​គ្នា​បាន​ទន្ទឹង​រង់ចំា។ អស់​ជា​ច្រើន​សប្តាហ៍​កន្លង​មក​ហើយ​ដែល​ភាព​ស្រពិចស្រពិល លាយឡំ​នឹង​ព័ត៌មាន​មិន​ច្បាស់លាស់​បាន​កើត​មាន​ឡើង​ជុំវិញ​គម្រោង​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សភា​នោះ។ ភាព​ស្រពិចស្រពិល លាយឡំ​នឹង​ព័ត៌មាន​មិន​ច្បាស់លាស់​ទំាង​នោះ​មាន​ដូច​ជា ការ​ប្រកាស​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​របស់​គណបក្ស​យោបាយ​ជា​ច្រើន បរិយាកាស​នយោបាយ និង​សន្តិសុខ​កំពុង​តានតឹង​ខ្លំាង ព្រម​ទំាង​មាន​ការ​វិល​ត្រឡប់​ចូល​ឆាកនយោបាយ​ជា​ថ្មី​របស់​អតីត​ថ្នាក់ដឹកនំា​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន ពិសេស​ពី​គណបក្ស​របស់​អតីត​លោក​ប្រធានាធិបតី​ហូស្ន៊ី មូបារ៉ាក់។

ទីបំផុត​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី១ មីនា តុលាការ​ធម្មនុញ្ញ​ក៏​បាន​សម្រេច​ថា មាន​មាត្រា​មួយ​ចំនួន​នៃ​ច្បាប់បោះឆ្នោត​បច្ចុប្បន្ន​បាន​រំលោភ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រម​ទំាង​ស្នើ​ឲ្យ​គណៈកម្មការ​បោះឆ្នោត​សើរើពិនិត្យមើល​ឡើង​វិញ​លើ​ចំណុច​មួយ​ចំនួន​នៃ​ច្បាប់​របស់​ខ្លួន មុន​នឹង​កំណត់​ថ្ងៃ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ថ្មី។ ចំណែក​លោក​ប្រធានាធិបតី ឧត្តមសេនីយ​អាប់ដែល ហ្វាតា អាល់ស៊ីស៊ី​បាន​ទុក​ពេល​មួយ​ខែ​ឲ្យ​គណៈកម្មការ​បោះឆ្នោត​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​ថ្មី​នោះ។ តែ​អ្នក​នំា​ពាក្យ​របស់​គណៈកម្មការ​បោះឆ្នោត​បាន​ឆ្លើយ​តប​ភ្លាមៗ​ថា ខ្លួន​មិន​អាច​ធ្វើ​បាន​តែ​ក្នុង​រយៈពេល ១ខែ​នោះ​ទេ។ ដូច្នេះ​ឃើញ​ថា គម្រោង​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សភា​នឹង​អាច​ពន្យារ​ពេល​ជា​ច្រើន​ខែ​ទៅ​មុខ​ទៀត។

គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា មុន​នឹង​ការ​សម្រេចចិត្ត​របស់​តុលាការធម្មនុញ្ញ មាន​គណបក្សនយោបាយ​ជា​ច្រើន​បាន​ដាក់​ពាក្យ​ប្តឹង​ប្រឆំាង​នឹង​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​បច្ចុប្បន្ន ព្រម​ទំាង​បាន​ព្រមាន​ទុក​ជា​មុន​រួច​ជា​ស្រេច​ថា រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ប្រសូត្រ​ចេញ​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​ប្រើ​ច្បាប់បោះឆ្នោត​បច្ចុប្បន្ន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​រំលោភ​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ ក៏​នៅ​មាន​គណបក្ស​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​តវ៉ាប្រឆំាង​ពី​ការ​រំលោភ​លើ​សិទ្ធិសេរីភាព និង​ការ​តាម​ធ្វើ​ទុកបុកម្នេញ​លើ​អ្នកប្រឆំាង។ ផ្តើម​ចេញ​ពី​ហេតុផល​ទំាង​អស់​ខាង​លើ​នំា​ឲ្យ​មាន​សំណួរ​ចោទ​ឡើង​ថា ហេតុអ្វី​បាន​ជា​តុលាការ​ធម្មនុញ្ញ​បែរ​ជា​សម្រេច​ចូល​ខ្លួន​អន្តរាគមន៍​ពេល​នេះ ពោល​ជាង ២០ថ្ងៃ​មុន​ការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ជា​ផ្លូវការ។

ចូរ​កុំ​ភ្លេច​ថា តំាង​ពី​ក្រោយ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ស្របច្បាប់​ម៉ូហាម៉េដ ម័រស៊ី​ក្នុង​ខែ​កក្កដា ឆ្នំា ២០១៣ មក លោក​អាប់ដែល ហ្វាតា អាល់ស៊ីស៊ី​ក្នុង​នាម​ជា​មេទ័ព​ជំនាន់​នោះ​បាន​ប្រកាស​ចេញ​នូវ​ផែនទីចង្អុល​ផ្លូវ​មួយ​ដោយ​គ្រោង​អនុម័ត​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី និង​បន្ត​ដោយ​ការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី និង​បោះឆ្នោត​សភា។ អ្វី​ដែល​បាន​សម្រេច​កន្លង​មក រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី​បាន​អនុម័ត​ក្នុង​ខែ​មករា ឆ្នំា ២០១៤ ហើយ​មេទ័ព​ស៊ីស៊ី​ក៏​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​ប្រធានាធិបតី​ដោយ​មាន​សម្លេង​គំាទ្រ​ដល់​ទៅ ៩៧% ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នំា ២០១៤។ តែ​គម្រោង​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សភា​បែរ​ជា​បាន​ក្លាយ​ជា​រឿង​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ទៅ​វិញ។ តើ​មក​ពី​មូលហេតុ​អ្វី​ទៅ?

សម្រាប់​ក្រុមបក្សប្រឆំាង​ដែល​មិន​ព្រម​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​បាន​យល់​ឃើញ​ជា​មុន​ថា លោក​ប្រធានាធិបតី​អាល់ស៊ីស៊ី​ចង់​បាន​អនាគត​សភា​មួយ​ដែល​យកគំរូ​តាម​សភា​ក្នុង​ជំនាន់​លោក​មូបារ៉ាក់​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​អ្នកតំណាងរាស្រ្ត ពោល​ចាត់​ទុក​តួនាទី​តំណាងរាស្រ្ត​ត្រឹមតែ​ជា​អ្នក​ផ្តល់​សេវា ឬ​ជំនួយ​កំប៉ិកកំប៉ុក​ដល់​ពលរដ្ឋ​ដើម្បី​គ្រាន់​តែ​ទទួល​បាន​សម្លេង​គំាទ្រ​ចំពោះ​បក្ស​ខ្លួន​ប៉ុណ្ណោះ។ មួយ​វិញ​ទៀត ក្រុមប្រឆំាង​បាន​ដឹង​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា បើ​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​ពេល​នេះ នោះ​សម្លេង​ភាគច្រើន​នៅ​ក្នុង​សភា​ជា​សម្លេង​របស់​ក្រុម​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី។ តែ​គេ​ក៏​ត្រូវ​ហ៊ាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា ការ​ដែល​អេហ្ស៊ីប​មិន​អាច​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សភា​បាន​នៅ​ពេល​នេះ​ក៏​ជា​ការ​ផ្តល់​ឱកាស​បន្ថែម​ដល់​លោក​ប្រធានាធិបតី ឧត្តមសេនីយ​អាល់ស៊ីស៊ី​ដែរ។

ក្នុង​ពេល​អវត្តមាន​សភា លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ការ​កែប្រែ និង​អនុម័ត​ច្បាប់​ទំាង​ឡាយ​ណា​ដែល​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​ខ្លួន មិន​អ្វី​ពី​សុភាសិត​មួយ​ដែល​និយាយ​ថា ផ្សំគ្រឿង​សំឡ​ដើម្បី​តម្រូវ​មាត់​ខ្លួន​ឯង​នោះ​ទេ។ តែ​បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​ថា ការ​ផ្សំគ្រឿងសំឡ​ដើម្បី​តម្រូវ​មាត់​តែ​ម្នាក់​ឯង​នេះ​មិនមែន​ជា​ស្មារតីបដិវត្តន៍​ចង់​បាន​របស់​ប្រជាជន​អេហ្ស៊ីប​ទូទៅ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី២៥ មករា ឆ្នំា ២០១១ ឯណា។ ថ្ងៃទី២៥ មករា ឆ្នំា ២០១១ ដែល​ពលរដ្ឋ​អេហ្ស៊ីប​បាន​ផ្តួល​រំលំ​របប​ផ្តាច់ការ​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ហូស្ន៊ី មូបារ៉ាក់។
 

អ្វី​ដែល​ប្រជាជន​អេហ្ស៊ីប​ចង់​បាន​ពី​ស្មារតី​បដិវត្តន៍​ថ្ងៃទី២៥ មករា ឆ្នំា ២០១១ នោះ គឺ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​មួយ​ថ្មី​ស្រឡាង​ដែល​មិន​ដូច​គ្នា​នឹង​អេហ្ស៊ីប​ម្សិលមិញ និង​ថ្ងៃ​នេះ​ទេ។ ៤ឆ្នំា​ក្រោយ​បដិវត្តន៍​ផ្តួល​រំលំ​របប​ផ្តាច់​ការ ផ្លូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ហាក់​ដូច​ជា​នៅ​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI

រកមិនឃើញអត្ថបទដែលស្វែងរកទេ

មិនមាន​អត្ថបទ​ដែលអ្នកព្យាយាមចូលមើលទេ