ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

ការ​ធ្វើ​ឃាត​ទូត​រុស្ស៊ី​ធ្វើឲ្យ​គេ​នឹកឃើញ​ពី​ហេតុការណ៍​មុន​ផ្ទុះ​សង្រ្គាមលោក​លើកទី១

លោក​ពូទីន និង​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​ប្រចាំ​តួកគី កាលពី​នៅ​រស់ (រូបថតឯកសារ)
លោក​ពូទីន និង​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​ប្រចាំ​តួកគី កាលពី​នៅ​រស់ (រូបថតឯកសារ) REUTERS/Osman Orsal/File Photo

កាលពីថ្ងៃ​ចន្ទ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​ប្រចាំ​ទីក្រុង​អង់ការ៉ា​ត្រូវ​បាន​ប៉ូលិស​តួកគី​ម្នាក់​លប​ធ្វើ​ឃាត។ ការ​ធ្វើ​ឃាត​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សមាជិក​អង្គការ​អូតង់ នៅ​ក្នុង​ពេល​ដែល​ទំនាក់ទំនង​រវាង​អតីត​គូសត្រូវ​ទាំងពីរ​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​សភាព​តានតឹង​ខ្លាំង​មិន​ធ្លាប់​មាន ដូចជា​ពេលបច្ចុប្បន្ន​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​នឹក​ទៅដល់​ហេតុការណ៍ ដែល​កើតមាន​ឡើង នៅ​សារ៉ាយេវ៉ូ កាល​ពី​ជាង​១០០ឆ្នាំមុន ហើយ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ផ្ទុះ​ជា​សង្រ្គាម​លោកលើកទី១ នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៤។

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

កាលពីថ្ងៃ​ទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១៤ យុវជន​ជាតិនិយម​ជ្រុល​ស៊ែរប៊ី​​ បាន​លបធ្វើ​ឃាត​ព្រះអង្គម្ចាស់​ហ្វ៊ែរឌីណង់ រាជទាយាទ​នៃ​ចក្រភព​អូទ្រីសហុងគ្រី នៅ​ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​សារ៉ាយេវ៉ូ។ អូទ្រីសហុងគ្រី​ទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវ​ទៅលើ​ស៊ែរប៊ី ដែល​នៅ​ពេលនោះ គឺ​ជា​គូសត្រូវ​នឹង​គ្នា​ស្រាប់។ មួយខែ​ក្រោយ​ហេតុការណ៍​នៅ​សារ៉ាយេវ៉ូ អូទ្រីសហុងគ្រី​បាន​ប្រកាស​សង្រ្គាម​លើ​ស៊ែរប៊ី ហើយ​សង្រ្គាម​ក៏​បាន​រាលដាល​ទៅជា​សង្រ្គាម​លោក ដែល​អូសបន្លាយ​ពេល​ ៤ឆ្នាំ ហើយ​សម្លាប់​មនុស្ស​រហូតដល់​ទៅ​ប្រមាណ​ជា ១៦លាននាក់។

ជាង​មួយសតវត្សរ៍​ក្រោយ​មក ហេតុការណ៍​ស្រដៀងគ្នា​នេះ​បាន​កើតមានឡើង នៅពេល​ដែល​​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​ត្រូវ​បាន​គេ​លបធ្វើ​ឃាត នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​អង់ការ៉ា កាល​ពី​ថ្ងៃចន្ទ ទី១៩ធ្នូ ហើយ​ជនដៃដល់ គឺ​ជា​មន្រ្តី​ប៉ូលិស​តួកគី។

ហេតុការណ៍​ទាំងពីរ​កើតឡើង​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា។ ស្ថានភាព​ពិភពលោក​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៦ មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀងគ្នា​ច្រើន​នឹង​ស្ថានភាព កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩១៤។ ចលនាជាតិ​និយម​កំពុងតែ​ពុះកញ្ជ្រោល​យ៉ាង​ខ្លាំង នៅ​ស្ទើរតែ​គ្រប់​ទីកន្លែង ទាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​លោកខាងលិច ក៏ដូចជា​​នៅ​រុស្ស៊ី។ រចនាសម្ព័ន្ធ​សន្តិសុខ​ ព្រមទាំង​យន្តការ​​នៃ​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​​កំពុងតែ​មាន​ការ​ប្រែប្រួលខ្លាំង។ ជម្លោះ​ប្រដាប់អាវុធ​ធំៗ​​​កំពុងតែ​កើតមាន​ច្រើន ហើយ​អតីត​គូសត្រូវ​ក្នុង​សង្រ្គាម​ត្រជាក់ក៏​កំពុងតែ​ពាក់មុខយក្ស​ដាក់គ្នា​ជាប់​ជា​ប្រចាំ។

កាន់តែ​គ្រោះថ្នាក់​ជាងនេះ​ទៅទៀត ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ​នៅ​ក្នុង​ហេតុការណ៍​កាល​ពីថ្ងៃ​ចន្ទ គឺ​ជា​អតីត​គូសត្រូវ​ចាស់ឆ្នាំ​នឹងគ្នា។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឃាត​​ដោយ​មន្រ្តី​ប៉ូលិស​តួកគី នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​តួកគី ដែល​ជា​សមាជិក​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​អូតង់។ តួកគី​ខ្លួនឯង​ផ្ទាល់​ក៏​មាន​ជាប់​ជម្លោះ​មិនតិច​ដែរ​ជាមួយ​រុស្ស៊ី ទាក់​ទង​នឹង​វិបត្តិ​នៅ​ស៊ីរី។ គេ​មិន​ត្រូវ​ភ្លេចទេ​ថា តួកគី​គឺ​ជា​ប្រទេស​គាំទ្រ​ក្រុម​ឧទ្ទាម​ស៊ីរី​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​អាសាដ ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​រុស្ស៊ី ហើយ​ភាព​តានតឹង​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​បានធ្លាក់​ចូល​ដល់​ចំណុច​ក្តៅ​បំផុត នៅ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​តួកគី​បាន​បាញ់​ទម្លាក់​យន្តហោះចម្បាំង​របស់​រុស្ស៊ី នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ស៊ីរី កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅមិញ។

ទោះជាយ៉ាងណា គេ​គួរតែ​កត់សម្គាល់​ដែរ​ថា នៅ​ពេល​មាន​ហេតុការណ៍​លបធ្វើ​ឃាត​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​នៅ​អង់ការ៉ា ភាព​តានតឹង រវាង​រុស្ស៊ី និង​តួកគី​បាន​ធូរស្រាលមកវិញ​ច្រើន ហើយ​ទំនាក់ទំនង រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ក៏​កំពុងតែ​វិលមក​ធម្មតា​ឡើងវិញ ជាពិសេស គឺ​នៅ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ទំនាក់ទំនង រវាង​តួកគី និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​ប្រេះឆា​ខ្លាំង ​ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​ប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់ប្រធានាធិបតី​តួកគី។ ការស្តារទំនាក់ទំនង​រុស្ស៊ី-តួកគី ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ជា​និមិត្តរូប ដោយ​ជំនួប​រវាង​ប្រធានាធិបតី​ទាំងពីរ​នៅ​រុស្ស៊ី កាលពីខែ​សីហា និង​ដំណើរទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ពូទីន ទៅកាន់​ប្រទេស​តួកគី នៅ​ខែ​តុលា។

បន្ថែម​ពីលើ​នេះ​ទៅទៀត គេ​សង្កេតឃើញ​ថា នៅ​ក្នុងរយៈពេល​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ចុងក្រោយ​នេះ រុស្ស៊ី និង​តួកគី ក៏​ហាក់​ដូចជា​មាន​ការ​ត្រូវរ៉ូវគ្នា​ច្រើន​ដែរ នៅ​ក្នុង​សំណុំរឿង​ស៊ីរី រហូត​មាន​ការ​ជជែក​ឈាន​ដល់​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ឈប់បាញ់ នៅ​ទីក្រុង​អាឡិប កាល​ពីសប្តាហ៍​មុន។ ហើយ​កាលពីថ្ងៃ​ចន្ទ ​ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ពីមានការ​ធ្វើ​ឃាតឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី លោក​ពូទីន និង​លោក​ប្រធានាធិបតី​តួកគី​បាន​ជួប​ជជែក​គ្នា​តាម​ទូរស័ព្ទ ដោយ​ព្រមព្រៀង​ឲ្យ​មាន​ការ​ស៊ើបអង្កេត​រួមគ្នា ​និង​ទម្លាក់​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​ទៅលើ​ក្រុម​ភេរវជន ដែល​មាន​គោលដៅ​បំផ្លាញ​ទំនាក់ទំនង រវាង​រុស្ស៊ី និង​តួកគី ព្រមទាំង​រារាំង​ដល់​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ដោះស្រាយ​វិបត្តិ​ស៊ីរី។

ដូចការ​ព្រមព្រៀង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ក្នុងការ​ស៊ើបអង្កេត​រួមគ្នា ត្រូវ​បាន​ចាប់ផ្តើម​អនុវត្ត​ភ្លាមៗ ដោយ​ក្រុមស៊ើបអង្កេត​រុស្ស៊ី​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅកាន់​ប្រទេស​តួកគី នៅថ្ងៃ​អង្គារ ចំណែក​ឯ​កិច្ចប្រជុំ​ថ្នាក់​រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​រុស្ស៊ី-តួកគី-អ៊ីរ៉ង់ នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ម៉ូស្គូ ដើម្បី​ជជែក​ពី​វិបត្តិ​ស៊ីរី ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​បើក​ធ្វើ​ដូចការ​គ្រោងទុក​ពីមុន។

ក៏ប៉ុន្តែ បើទោះបីជា​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ ដរាបណា​ភាពតានតឹង​ជាលក្ខណៈទូទៅ រវាង​រុស្ស៊ី និង​អូតង់​នៅតែ​កើតមាន, វិបត្តិ​ស៊ីរី និង​អ៊ុយក្រែន ដែល​ជា​ចំណុច​ដ៏​ក្តៅគគុក​នៃ​វិវាទ​រវាង​រុស្ស៊ី និង​លោក​ខាងលិច​នៅតែ​កើតមាន ហើយ​បូករួម​ជាមួយ​នឹង​ការ​ចោទប្រកាន់​ត្រង់ៗ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​សម្ព័ន្ធមិត្ត ទៅលើ​រុស្ស៊ី ទាក់ទង​នឹង​ការ​វាយប្រហារ​តាម​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធ័រនែត​នៅ​ក្នុងរយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ចុងក្រោយ​នេះ គេ​នៅតែ​មាន​ក្តីបារម្ភ​ថា ការធ្វើ​ឃាត​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​រុស្ស៊ី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សមាជិក​អូតង់​អាច​ជាឈ្នួន ដែល​ដុតបញ្ឆេះ​ជម្លោះ​ដែល​មាន​ស្រាប់ ឲ្យ​​រីករាលដាល​ទៅ​ជា​ជម្លោះ​កាន់តែធំជាង​នេះ​ទៅទៀត៕

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI