អាមេរិក

អ្នក​លួច​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​អាមេរិក​បាន​បង្ហាញ​មុខ

Edward Snowden ធ្លាប់ធ្វើការ​ជា​អ្នកជំនួយ​ព័ត៌មានវិទ្យា​ឲ្យ​CIA
Edward Snowden ធ្លាប់ធ្វើការ​ជា​អ្នកជំនួយ​ព័ត៌មានវិទ្យា​ឲ្យ​CIA ©reuters

នៅទីបំផុតទៅ គេ​បាន​ស្គាល់មុខ​អ្នកដែល​លួច​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​អាមេរិក​ទៅ​ឲ្យ​អ្នកសារព័ត៌មាន។ នៅក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​កាសែត អង់គ្លេស The Guadian កាលពីថ្ងៃ​អាទិត្យ បុរស​Edward Snowden អាយុ ២៩​ឆ្នាំ​ចេញមុខ​អះអាង​ថា គេ​ជា​លួច​ផ្តល់​ឯកសារ​សម្ងាត់​ទៅ​ឲ្យ​អ្នកកាសែត ហើយ​ពេល​នេះ គេ​កំពុង​សម្ងំ​លាក់ខ្លួន​ក្នុង​ទីក្រុង​ហុងកុង ដើម្បី​បន្ត​ស្វះស្វែង​រក​សិទ្ធិជ្រកកោន​នយោបាយ នៅក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីស្លង់។ 

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

 

តាម​កាសែត អង់គ្លេស​The Guadian គឺ​យុវជន​Edward Snowden ដែល​ចង់​បង្ហាញ​អត្តសញ្ញាណ​ខ្លួនឯង។ តាំងពី​ទីក្រុង​ហុងកុង ដែល​គេ​បាន​ចូល​ទៅ​សម្ងំ​លាក់ខ្លួន ក្នុង​សណ្ឋាគារ​មួយ តាំងពី​ពាក់​កណ្តាល​ខែ​ឧសភា​ម្ល៉េះ Edward Snowden​និយាយ​ថា គេ​មិន​ចង់​លាក់ខ្លួន​តទៅទៀត​ទេ ព្រោះ​គេ​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស។

Edward Snowden​ធ្លាប់​ធ្វើជា​អ្នកជំនួយការ​ផ្នែក​ព័ត៌មានវិទ្យា​ឲ្យ​ទីភ្នាក់ងារ​ស៊ើបការណ៍​សម្ងាត់ អាមេរិក​CIA។ បួនឆ្នាំ​មកហើយ ដែល​គេ​ធ្វើជា​អ្នកទទួល​ការងារ​ត​ពី​គេ សម្រាប់​គម្រោង​របស់ ទីភ្នាក់ងារ​សន្តិសុខ​ជាតិ ដែល​ជា​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​ពី​ទូរស័ព្ទ​របស់​ប្រជាជន​អាមេរិកាំង។

ឆ្លើយ​ទៅ​នឹង​សំនួរ​អ្នកកាសែត​ស្តីពី​ជោគវាសនា​ទៅថ្ងៃ​អនាគត នៅក្រោយ​លួច​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក  Edward Snowden​ឆ្លើយ​ថា គ្មាន​រឿងល្អ រង់ចាំ​គេ​នោះ​ទេ ហើយ គេ​មិន​សង្ឃឹម​ថា នឹង​បាន​ត្រលប់​ទៅផ្ទះ​នៅអាមេរិក​វិញដែរ។ ប៉ុន្តែ Edward Snowden ​បាន​និយាយ​ថា គេ​មិនអាច​ទ្រាំ​រស់នៅ​ក្នុង​សង្គម​មួយ ដែល​រាល់​សកម្មភាព និង​ការសន្ទនា​តាមទូរស័ព្ទ​របស់​ប្រជាជន ត្រូវ​គេ​លួច​ថត​ទុក​ស្តាប់​​គ្រប់​ពេលនោះដែរ។ Edward Snowden​និយាយ​ថា គេ​ចង់​ឲ្យ​ប្រាប់​ប្រជាជន​អាមេរិកាំង​ឲ្យ​បាន​ដឹង​ពី​រឿង​ដែល​គេ​យកឈ្មោះ​របស់​ប្រជាជន​អាមេរិក​ទៅប្រើ ហើយ ដែល​គេ​អាច​ប្រើ ផ្ទុយ​មកវិញ ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រជាជន។

Edward Snowden​បាន​បង្ហាញ​មុខ​របស់​ខ្លួន​នៅ​តាម​កាសែត គឺ​នៅ​ពីរ​ថ្ងៃ​ក្រោយ ប្រធាន​ក្រុមស៊ើបការណ៍​សម្ងាត់​អាមេរិក បាន​និយាយ​ប្រាប់​ទូរទស្សន៍​NBC ថា គេ​កំពុង​បើក​ការស៊ើប​អង្កេត​ឧក្រិដ្ឋ ប្រឆាំង​អ្នកដែល​បាន​លួច​បញ្ចេញ ឯកសារ​សម្ងាត់ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សុវត្ថិភាព និង​សន្តិសុខ​ជាតិ។

នៅក្រោយ​Edward Snowden​លេចមុខ​នៅតាម​កាសែត ប្រធាន​គណៈកម្មាការ​ស៊ើបការណ៍​សម្ងាត់​របស់​ព្រឹទ្ធសភា​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​គេ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​យុវជន​នេះ​ជា​បន្ទាន់ ទៅ​ប្រទេស​អាមេរិក។ ទីក្រុង​ហុងកុង​ធ្លាប់​ចុះ​សន្ធិសញ្ញា​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ជាមួយ​អាមេរិក នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៦ គឺ​នៅមុន​ពេល​ត្រូវ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​ចិន​ដីគោក​វិញ។ អ្នកវិភាគ​ខ្លះ​និយាយ​ថា ទីក្រុង​ប៉េកាំង​អាច​មាន​សិទ្ធិ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​បត្យាប័ន ក្នុង​ករណី​ដែល​វា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ ផលប្រយោជន៍​នយោបាយ​ក្រៅប្រទេស ឬ​ក៏សន្តិសុខ​ជាតិ។

យុវជន Edward Snowden​វិញ និយាយ​ថា ការដែល​គេ​ជ្រើសរើស​ទីក្រុង​ហុងកុង ក៏ព្រោះតែ​ប្រពៃណី​ការពារ​សិទ្ធិសេរីភាព​របស់​ទីក្រុង​មួយនេះ។ តាមប្រភព​ពី​អ្នកកាសែត​ក្នុង​ទីក្រុង​ហុងកុង Edward Snowden ទំនង​ជា​បាន​ចាកចេញ​ពីទីក្រុង​ហុងកុង​ក្រោយ​បទសម្ភាសន៍។ Edward Snowden ធ្លាប់​និយាយ​ថា គេ​ស្វែងរក​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីស្លង់ ទឹកដី​ដែល​ការពារ​សេរីភាព​អ្នកបញ្ចេញមតិ​តាម​អ៊ីនធ័រណេត។ ប៉ុន្តែ មន្រ្តីទូត​របស់​អ៊ីស្លង់​ក្នុង​ទីក្រុង​ហុងកុង​បញ្ជាក់ថា អ្នកដែលអាច​សុំ​សិទ្ធិជ្រកកោន​បាន លុះណាតែ​អ្នកនោះ​ដាក់ពាក្យ​សុំ​ក្នុង​ទឹកដី​អ៊ីស្លង់៕

កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​ការបែកធ្លាយ​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ស្តីពី​ការលួចស្តាប់​ទូរស័ព្ទនៅអាមេរិក?
·        នៅថ្ងៃ​ទី ៥​មិថុនា កាសែត អង់គ្លេស​The Guadian បាន​សរសេរ​ថា ទីភ្នាក់ងារ​សន្តិសុខ​ជាតិ​បាន​ប្រមូល​ទិន្ន័យ​ដែល​បាន​មកពី​ការថត​ស្តាប់​ទូស័ព្ទ​រាប់លាន​គ្រឿង​របស់ប្រជាជន​អាមេរិកាំង ដែល​ជា​អតិថិជន​របស់​ក្រុមហ៊ុន​Verizon។ ការងារ​ប្រមូល​ទិន្ន័យ​ធ្វើឡើង​ដោយ​សម្ងាត់ និង​ក្រោម​បញ្ជា​របស់​តុលាការ​ពិសេស។

·        នៅថ្ងៃ​ទី ៦​មិថុនា ទាំង​កាសែត The Guadian និង​The Washington Post បាន​សរសេរ​ថា ទាំង​ទីភ្នាក់ងារ​សន្តិសុខ​ជាតិ NSA ទាំង​ប៉ូលិស​សហព័ន្ធ​បាន​ចូល​ទៅក្នុង​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធ័រណេត​របស់ក្រុមហ៊ុន​ធំៗ​ដើម្បី​លួច​យក​ព័ត៌មាន​របស់​អ្នកប្រើប្រាស់ ជាមួយ​នឹង​កម្មវិធី​Prism

·        នៅថ្ងៃ​ទី ៧​មិថុនា កាសែត The Guadian បាន​សរសេរ​ថា លោកប្រធានាធិបតី​បារ៉ាក់ អូបាម៉ា​បាន​បញ្ជា​ទៅ​ទីភ្នាក់ងារ​ចារកិច្ច ដើម្បី​បង្កើត​បញ្ជីឈ្មោះ​មនុស្ស​នៅបរទេស ដែល​បាន​វាយប្រហារ​មក​លើ​ប្រព័ន្ធអ៊ីនធ័រណេត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក។

·        នៅថ្ងៃ​ទី ៧​មិថុនា​ដដែល លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​បាន​ចេញ​មុខ​និយាយ​ការពារ​កម្មវិធី​ស៊ើបការណ៍ ដែល​បើតាម​លោក គឺ​ធ្វើការ​ក្រោម​ការត្រួតពិនិត្យ និង​ភ្លើងខៀវ ពី​ព្រឹទ្ធសភា និង​តុលាការ

·        ថ្ងៃទី ៨ មិថុនា ប្រធានក្រុមស៊ើបការណ៍​សម្ងាត់​បាន​និយាយថា សកម្មភាព​លួច​បញ្ចេញ​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សន្តិសុខជាតិ

·        ថ្ងៃ​ទី ៩​មិថុនា Edward Snowden​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើការ​ជា​ជំនួយការ​ព័ត៌មានវិទ្យា​ឲ្យ​CIA បាន​ចេញមុខ​អះអាង​ថា គេ​ជា​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​អាមេរិក។
 
·        តាំងពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ទី៣ មិថុនា តុលាការ​យោធា​អាមេរិក​បាន​បើក​សវនាការ​កាត់ទោស​អតីត​នាយទាហាន​អាមេរិក​ម្នាក់ ដែល​បាន​លួច​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​របស់​យោធា​អាមេរិក​ទៅ​ឲ្យ​វិបសៃត៍ Wikileak
 

 

ព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មានព្រឹត្តិបត្រ​ព័ត៌មាន​ប្រចាំថ្ងៃ​នឹង​អាច​ឲ្យ​លោក​អ្នក​ទទួល​បាន​នូវ​ព័ត៌មាន​សំខាន់ៗ​ប្រចាំថ្ងៃ​ក្នុង​អ៊ីមែល​របស់​លោក​អ្នក​ផ្ទាល់៖

តាមដានព័ត៌មានកម្ពុជានិងអន្តរជាតិដោយទាញយកកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ RFI