Tạp chí tiêu điểm

Chính trường Nhật sôi động do kinh tế mong manh

Phần âm thanh 10:52
Một người Nhật đem Yên đổi lấy Đô la tại một điểm đổi tiền tại Tokyo ngày 16/09/2010
Một người Nhật đem Yên đổi lấy Đô la tại một điểm đổi tiền tại Tokyo ngày 16/09/2010 REUTERS/Kim Kyung-Hoon

Hai ngày sau khi bất ngờ đánh bại đối thủ lão luyện Ichiro Ozawa trong cuộc bầu cử nội bộ đảng Dân chủ, uy tín của thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan lên như diều gặp gió với 57% điểm tín nhiệm. Một kết quả thăm dò khác cho thấy 71% dân chúng hài lòng với các hoạt động của nội các, tuy mới được thành lập cách nay ba tháng. Lên tinh thần sau cuộc đọ sức bảo vệ chức Chủ tịch đảng PDJ, ông Naoto Kan nhanh chóng tung ra một biện pháp can thiệp mạnh mẽ vào lãnh vực tài chính, làm giảm giá đồng Yen để thúc đẩy nền kinh tế vốn tùy thuộc vào xuất khẩu này. 

Quảng cáo

Tình trạng kinh tế suy yếu kéo dài là môi trường tốt cho những cuộc đấu đá tranh giành quyền lực khiến cho Nhật Bản trong vòng một năm phải thay đến ba thủ tướng.

Thứ ba 14 tháng 9 2010 vừa qua, đa số công luận Nhật Bản đã thở phào nhẹ nhõm. Chức vụ thủ tướng của ông Naoto Kan gắn liền với chiếc ghế chủ tịch đảng đa số, theo truyền thống chính trị Nhật, vừa mới thoát khỏi cơn nguy hiểm, sau khi mới cầm quyền được ba tháng. Thủ tướng Naoto Kan đã bất ngờ đánh bại ông Ichiro Ozawa, một đối thủ lợi hại trong đảng Dân Chủ PDJ, trong cuộc bầu cử nội bộ vừa qua.

Ngược dòng thời gian về ngày 30 tháng 8 năm 2009 tức là cách nay chỉ mới hơn một năm, đảng Dân Chủ Nhật Bản chiến thắng vẻ vang trong cuộc bầu cử quốc hội và lên cầm quyền lần đầu tiên sau gần nửa thế kỷ chính trường nằm trong tay đảng cánh hữu Tự Do Dân Chủ.

Lãnh đạo đảng Yukio Hatoyama được chỉ định làm thủ tướng đầu tiên của phe trung tả vào tháng 9 năm 2009. Nhưng chỉ 9 tháng sau, ông Hatoyama phải từ chức vì bị nghi ngờ dính líu vào một vụ tai tiếng tài chính. Ông Naoto Kan, một nhân vật có tiếng trong sạch và đạo đức lên thay Hatoyama vào tháng 6 năm nay, trong bối cảnh kinh tế Nhật đang rất khó khăn để phục hồi. Vai trò cường quốc kinh tế số hai trên thế giới vừa bị Trung Quốc đoạt lấy.

Trong bối cảnh này, ông Ichiro Ozawa, người được mệnh danh là “sứ quân trong hậu trường” mang nhiều tai tiếng, được một bộ phận dân biểu và nghị sĩ trong đảng ủng hộ để thay thế ông Naoto Kan.

Nếu đương kim chủ tịch đảng bị thua thì sẽ mất luôn cả ghế thủ tướng, và như vậy, ông Ozawa sẽ trở thành thủ tướng thứ sáu của Nhật trong vòng bốn năm và là thủ tướng thứ ba trong vòng một năm. Kịch bản này, nếu xảy ra, sẽ làm trầm trọng thêm hình ảnh bất ổn của nước Nhật trên trường quốc tế.

Nhưng thật bất ngờ, trái với tiên liệu của phe Ozawa, đại đa số đảng viên và một phần khá đông các vị dân cử đã dồn phiếu cho ông Naoto Kan.

Theo giới phân tích, kết quả này thể hiện xu hướng chung của dân Nhật muốn trừng phạt tham vọng cá nhân của các nhà chính trị và mong muốn giới lãnh đạo tập trung giải quyết các nhu cầu của đất nước.

Không hiểu do tình cờ hay cố ý, vụ va chạm tại vùng biển Hoa Đông xảy ra đúng vào lúc nội tình Nhật Bản có vấn đề. Từ thứ ba tuần trước đến hôm nay, chính quyền Trung Quốc không ngừng gia tăng áp lực ngoại giao với Tokyo, với một thái độ bị báo chí Nhật xem là thiếu ngoại giao : 5 lần triệu đại sứ Nhật để kháng nghị buộc Nhật phải thả viên thuyền trưởng và hai lần lái tàu cá đâm vào tàu tuần dương của Nhật. Tokyo cho đến nay vẫn giữ thái độ khiêm tốn hòa nhã.

Theo lời cựu thứ trưởng ngoại giao Mỹ Richard Armitage tuyên bố hôm qua, thứ tư, tại Tokyo, thì Bắc Kinh đang trắc nghiệm mối quan hệ quốc phòng Nhật Mỹ. Nhân vật số hai của bộ Ngoại giao Mỹ thời tổng thống George Bush khuyến cáo chính quyền Trung Quốc phải thận trọng, vì theo Hiệp ước An ninh Mỹ Nhật, mọi lãnh thổ do Nhật quản lý đều nằm trong vùng phòng thủ chung Mỹ Nhật.

Để tìm hiểu thêm về sinh hoạt chính trị Nhật Bản, mời quý thính giả theo dõi phần phân tích của giáo sư Vũ Đăng Khuê từ Tokyo.

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí